Քրիստոսի 12 առաքյալների և Սբ. Պողոս 13-րդ առաքյալի հիշատակության օր


Քրիստոսի 12 առաքյալների և Սբ. Պողոս 13-րդ առաքյալի հիշատակության օրՀիսուս Քրիստոսի ընտրած 12 առաքյալները Քրիստոսի աշակերտներն ու Քրիստոսի վարդապետության առաջին տարածողներն էին, հարուցյալ Քրիստոսի վկաները:

«Եվ նա իր մոտ կանչելով իր տասներկու աշակերտներին` նրանց իշխանություն տվեց պիղծ դևերի վրա՝ հանելու դրանք և բժշկելու ամեն ցավ և ամեն հիվանդություն» (Մատթ. 10:1):

Պետրոս, Անդրեաս, Հակոբոս, Հովհաննես, Մատթեոս, Բարդուղիմեոս, Փիլիպոս, Թովմաս, Թադեոս, Հակոբոս (Ալփյան), Շմավոն (Կանանացի) եւ Հուդա առաքյալներն էին նրանք, որոնցից վերջինը եղավ Հիսուսի մատնիչը: Հետագայում 12 առաքյալների շարքում Հուդայի փոխարեն ընտրվեց Մատաթիա առաքյալը:

Հավատարիմ Հարուցյալ Հիսուսի վերջին պատգամին, (Տես Մատթ. 28:18-19) առաքյալները Հիսուսի պատվիրանները քարոզեցին ու ուսուցանեցին տարբեր ազգերի, «մկրտեցին նրանց Հոր և Որդու Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


 

 

ՀԱՎԱՏԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆ

 

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Այպես օրերն անցնում էին, իսկ մենք անորոշության, սոված, վախը սրտներս մղձավանջային օրեր էինք ապրում, երբ օրերից մի օր աշխատանքի ժամին մեր քուրդ աղան ձիով եկավ մեզ մոտ: Նա ձիուց իջավ, մինչ այդ խեղճ քեռիս ընդառաջ վազեց և յոթանասունամյա իր կորացած մեջքով խորը գլուխ խոնարհեց՝ սպասելով հրամանի: Աղան՝ բարձրահասակ, 40-45 տարեկան, ճիվաղային դիագծով, արյունռուշտ աչքերով, գազանատիպ մի հրեշ էր, որը քեռուս բարևին հազիվ պատասխանելուց հետո հայտնեց, որ հրաման է ստացել կառավարությունից, որ այն հայերը, որոնք արհեստի կամ այլ պատճառով որևէ գյուղում կամ քաղաքում մնացել են, պարտավոր են ընդունել իսլամի կրոնը, հակառակ դեպքում՝ նորից կտեղահանվեն: Քեռիս մի քիչ մտածելուց հետո պատասխանեց, որ ինքը և յուրայինները սիրով կընդունեն իսլամի կրոնը: Աղան հայտնեց, որ նոր կրոնն ընդունելու կապակցությամբ մեզանից 3 հոգի իր ուղեկցությամբ պետք է գնան քաղաք՝ կրոնափոխության պաշտոնական արարողությանը մասնակցելու:

Աղայի գնալուց հետո քեռիս և ես գնացինք տուն: Ճանապարհին քեռիս լուռ էր և անընդհատ ախ էր քաշում: Խեղճ մարդու հոգեկան աշխարհում պայքար էր տեղի ունենում յոթանասունից հետո: Պետք է հավատափոխություն ընդունել, հակառակ դեպքում՝ 10 մարդ, բոլորն էլ հարազատներ, մահվան ճիրաններին հանձնել: Այսպիսի խոհերով հասանք տուն: Քեռիս կնոջը պատմեց աղայի առաջարկը և նրա պատասխանը: Քեռակինը, երբ լսեց, որ քեռիս հավանություն է տվել, սկսեց քեռուս հանդիմանել, թե դու 70-ից հետո հավատքդ ուրանաս և  ընդունես այդ շների պիղծ կրոնը և այլն:

Քեռուս կինը շատ մոլեռանդ  քրիստոնյա կին էր: Այդ վտանգավոր  օրերին, չգիտեմ՝ որտեղից, ճարել էր մի Աստվածաշունչ և, առանց քուրդերից թաքցնելու, դռան շեմին նստած, ակնոցն աչքերին անընդհատ կարդում էր: Երբեմն քուրդ կանայք զգուշացնում էին, բայց հաշիվ չէր առնում: Իր գիտցածից ձեռք չէր քաշում և հետևանքների մասին էլ չէր մտածում: Continue reading

Այսօր Եղիսե մարգարեի հիշատակության օրն է


Այսօր Եղիսե մարգարեի հիշատակության օրն էՍ. Եղիսե մարգարեն (Եղիսե նշանակում է «Աստված փրկություն է») ապրել է Ն. Ք. 9-րդ դարում, եղել Եղիա մարգարեի աշակերտը և գործել նրա ոգով: Մովսեսից հետո նրան են վերագրվում ամենաշատ հրաշագործությունները: Այդ հրաշագործությունների (թվով՝ 13) և մարգարեությունների մասին պատմվում է Հին Կտակարանի Թագավորություններ Գ և Դ գրքերում:

Եղիսեի գործած հրաշքներից են Դամասկոսի թագավորի զորավար`Նեեման ասորու բժշկությունը, Հորդանանի ջրերը բաժանելը, Երիքովի աղբյուրի ջուրը խմելու համար պիտանի դարձնելը, աղքատ այրուն քաղցից փրկելը` նրա ամանի միջի յուղն անպակաս դարձնելով, սամարացի կնոջ զավակին հարություն տալը և այլ հրաշագործություններ: Continue reading

Երուխան (Սրմաքեշխանլյան Երվանդ Պողոսի, 1870-1915)


Երուխան (Սրմաքեշխանլյան Երվանդ Պողոսի, 1870, Կ. Պոլիս – 1915, Մեծ եղեռնի զոհ), հայ արձակագիր, հրապարակախոս, թարգմանիչ, մանկավարժ:

Երուխան (Սրմաքեշխանլյան Երվանդ Պողոսի, 1870-1915)

Երուխան (Սրմաքեշխանլյան Երվանդ Պողոսի, 1870-1915)

Ծնվել է Կ. Պոլսի Խասգյուղ թաղամասում: 1886-ին ավարտել է տեղի Ներսիսյան վարժարանը, ապա ընդունվել է Ղալաթիայի Կեդրոնական վարժարան, ապա ընդունվել է ծննդավայրի Ներսեսյան վարժարաններում։

1889-90-ին հանդես է գալիս մամուլում: Գրական առաջին փորձերին հաջորդում են մի քանի նովելներ: Առաջինը` «Պապուկը», լույս է տեսնում «Արևելքի» 1891-ի մայիսի 29-ի համարում: 1890 -ից աշխատել է «Արևելք»-ի խմբագրությունում։ 1891-1896-ին «Արևելք»-ի և «Մասիս»-ի էջերում հրատարակել է նովելներ:

1896-ի հունիսին Երուխանը պայմանագրով ձեռնարկում է «Ծաղիկ» հանդեսը որպես օրաթերթ հրատարակելու գործը։ Երբ ամեն ինչ պատրաստ էր հրատարակման համար, սկսվում է 1896-ի հայկական կոտորածը։ Երուխանը տեղափոխվում է Բուլղարիա, հաստատվում Վառնայում, որտեղից որոշ ժամանակ թղթակցում է «Բյուզանդիոն»-ին, Վարդան Մեշտուտճյանի օժանդակությամբ հիմնադրում «Շարժում» օրաթերթը (1898), հրատարակում «Շավիղ» հանդեսը (1900-ի մարտի 15-ից), գրում առաջին վեպը` «Մերժված սերը», ապա «Գաղթականները» վեպը, որն անվարտ է մնացել (տպագրվել է «Շավիղ»-ում):

Վառնայից նամակագրական սերտ կապ է պահպանում Փարիզում գտնվող Արշակ Չոպանյանի հետ։ Բացի այդ, աշխատակցում է նաև «Անահիտ» հանդեսին, որի էջերում էլ առաջին անգամ հանդես է գալիս Երուխան անունով։  Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


 

 Պլղուրի  քուրդի գյուղը

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Գարեգինը ոսկու արժեքից ավելացած 5 ղրշը տվել էր քեռակինին, բայց քանի օր կարող էինք սնվել: Գրեթե կիսասոված օրեր էինք անցկացնում. այսպիսի պայմաններում էինք: Երբ օրերից մի օր մեր բնակարանի մոտերքում սատկած մի կով հայտնաբերեցինք, առանց հետևանքի մասին մտածելու, մի մասից մի մեծ կտոր կտրեցինք, տարանք տուն: Քեռուս կինը խաշեց, հարձակվեցինք, ոչ թե կերանք, այլ լափեցին: Դրանից հետո իմ առողջական վիճակը վատացավ. լուծի բռնվեցի  և սկսեցի  օրըստօրե տկարանալ: Բանը հասավ այնտեղ, որ սկսեցի զառանցել, գիշերները վատ երազներ տեսնել և անկողնից փախչել: Մի գիշեր երազում տեսա, թե գնացել ենք Սեբաստիա, փոքր քույրս դրացիից օճառ է տանում՝ մեր տուն մաքրելու: Ես էլ այդտեղ եմ լինում և խնդրում եմ, որ մի քիչ սպասենք, որ միասին գնանք, սկսում եմ հագնվել, քեռիս արթուն է լինում: Հարցնում է՝ ինչ եմ անում: Ասում եմ՝ քեռի արդեն Սեբաստիա գնացել ենք, գնում եմ մեր տունը:

Քեռիս ուշքի  է բերում ինձ, պառկում, սկսում եմ լաց լինել: Մի ուրիշ գիշեր տեսնում եմ մորս, իբր, մայրս, մսով խափամա է պատրաստել ու ինձ ասում է՝ խե´ղճ տղաս, այս որքա՜ն ես նիհարել: Ես պնակով ճաշը դնում եմ սեղանին, ասում` կեր՝ մի լավ փորդ կշտացրու, պատառաքաղը վերցնում եմ և ուզում եմ մսի կտորը վերցնել, բայց ձեռքիս դատարկ է մնում: Ուզում եմ, որ, առանց պատառաքաղի, մսի կտորը վերցնել, նորից ձեռքիս դատարկ է մնում, ջղայնանում եմ և սկսում եմ բարձր ձայնով լալ: Այդ հոգեկան դրությունը շարունակվում է նաև ցերեկները: Օրըստօրե տկարանում եմ, աշխատանքի չեմ կարողանում գնալ, նստում եմ տան դռան կողքի պատի տակ,  մտածում եմ ու լալիս:

Մի անգամ քեռակինը եկավ-նստեց մոտս, ձեռքս իր ափի մեջ առավ ու սկսեց ինձ մխիթարել և հորդորել. «Տղա´ս, եթե դու խելքդ գլուխդ չհավաքես և  այսպես շարունակես, մի քանի օրից, դու էլ կխելագարվես: Այդ դեպքում, ով քեզ կխնամի, գնացողների մասին մտածելն ավելորդ է, ոչինչ չես կարող անել, դու քո մասին մտածի, որովհետև հիմա այնպիսի պայմաններում ենք, որ յուրաքանչյուրս մեր մասին պետք է մտածենք, ուրիշից օգնություն սպասելը ի զոր է: Մորեղբորս կնոջ խրատներն ինձ վրա լավ Continue reading

Հունիսի 30-ը` Զաքարիա մարգարեի հիշատակի օր


Հունիսի 30-ը` Զաքարիա մարգարեի հիշատակի օրՍ. Զաքարիա մարգարեն աստվածաշնչյան 12 փոքր մարգարեներից է: Աստվածաշունչ մատյանում 14 գլուխներից բաղկացած նրա գիրքն ամենամեծն է փոքր մարգարեների գրքերից: Այն կոչվում է նաև հույսի գիրք, որ պատկերում է Աստծո թագավորության տարածումն Իսրայելում՝ Սողոմոնի տաճարի վերաշինման միջոցով:
Զաքարիայի մարգարեությունները վերաբերում են Ն. Ք. 520-517 թվականներին, երբ Զորաբաբելն ու Հեսուն վերականգնում էին Աստծո տաճարը Երուսաղեմում: Հենց այստեղ է, որ Զաքարիան, իբրև Տիրոջ մարգարե, սկսում է իր առաքելությունը հրեից մեջ և գործուն կերպով աջակցում տաճարի վերակառուցմանը:
Զաքարիայի մարգարեությունն արժեքավոր է ոչ միայն իր տեսիլքներով, այլև Քրիստոսի` Մեսիայի գալստյան մասին մարգարեություններով (Զաք. 9: 9 -10, 11:12-13, 12:10, 13:7): Նա մարգարեացել է Մեսիայի (Հիսուսի) գալուստը, Նրա հաղթական մուտքը Երուսաղեմ, խաչելությունը, գեղարդով խոցվելը, երեսուն արծաթով վաճառվելը և այլն: Հետագայում ավետարանիչները, պատմելով Հիսուսի կյանքի վերոհիշյալ դեպքերը, հիշատակել են Զաքարիայի մարգարեությունները: Համաձայն Մատթեոս ավետարանչի, Զաքարիա մարգարեն սպանվել է Տաճարում (Մատթ. 23: 35): Continue reading

Այսօր Սբ. Կալիստրատոսի և 49 վկաների և Ղունկիանոս քահանայի հիշատակության օրն է


Այսօր Սբ. Կալիստրատոսի և 49 վկաների և Ղունկիանոս քահանայի հիշատակության օրն էԾնունդով քաղկեդոնացի Կալիստրատոսը քրիստոսահալած Դիոկղետիանոս կայսեր բանակի զորականներից էր: Քրիստոնյա լինելու համար Կալիստրատոսին ձերբակալում են և պարկի մեջ դնելով՝ նետում ծովը:

Աստվածային հրաշքով քրիստոնյա զորականը փրկվում է մահից: Տեսնելով Կալիստրատոսի հրաշագործ փրկությունը` Քրիստոսի հավատքին են գալիս նաև զորականի 49 ընկերները և Կալիստրատոսի հետ միասին նահատակվում: Ղունկիանոս քահանան հայտնի է իբրեւ վարդապետ, քրիստոնեության քարոզիչ: Երկարամյա բանտարկությունից հետո նահատակվել է 312 թվականին: Continue reading

Տոն Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի տուփի գյուտի


Տոն Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի տուփի գյուտիՍուրբ Աստվածածնին նվիրված տոների շարքին հետագայում ավելացան նաև իր գործածած իրերին նվիրված տոները, որոնցից մեկն է Սուրբ Աստվածածնի տուփի գյուտի տոնը: Հայոց Եկեղեցին հույներից է վերցրել Սուրբ Աստվածածնի գործածած տուփի գյուտին, ինչպես նաև` գոտու գյուտին նվիրված տոները:Տոն Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի տուփի գյուտի

Ավանդության համաձայն` Սբ. Աստվածածնի տուփը, որտեղ պահվել է Տիրամոր գլխանոցը, հայտնաբերել են երկու հույն իշխաններ, որոնք Երուսաղեմ ուխտի գնալիս Գալիլիայում մի հրեա կնոջ մոտ տեսնում են տուփը, որի զորությամբ հիվանդներ էին բժշկվում: Տուփը փոխելով իր կրկնօրինակով՝  երիտասարդներն այն բերում են Կ. Պոլիս և հանձնում պատրիարքին: Պատրիարքը տուփը զետեղում է Ս. Աստվածածին եկեղեցում և հաստատում Ս. Աստվածածնի տուփի գյուտի տոնը: Continue reading

Այսօր Սբ. Տրդատ թագավորի, Աշխեն թագուհու և Խոսրովիդուխտ կույսի հիշատակության օր է


Սբ. Տրդատ թագավորի, Աշխեն թագուհու և Խոսրովիդուխտ կույսի հիշատակության օր

Հայոց Արշակունյաց Տրդատ արքան առաջինն էր աշխարհում, որ 301 թվականին քրիստոնեությունն ընդունեց երկրի պետական կրոն՝ դառնալով քրիստոնեության տարածման մեծագույն ջատագով Հայաստանում:

Նրա անվան կողքին պատմությունը հիշատակում է նաև Աշխեն թագուհու և թագավորաքույր Խոսրովիդուխտ կույսի անունները:

Խոսրովիդուխտի երազի շնորհիվ է, որ Խոր Վիրապի բանտարկությունից դուրս է գալիս Ս. Գրիգոր Լուսավորիչը և Քրիստոսի լույսը տարածում Հայոց աշխարհում:

Ինչպես վկայում է Ագաթանգեղոսը, արքայի հետ մեկտեղ արքունի երկու տիկնայք ընդառաջ են գալիս Կեսարիայից հայրենիք վերադարձող Ս. Գրիգոր Լուսավորչին ու ձեռամբ առաջին քահանայապետի մկրտվում Արածանիի ջրերում: Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


 

 Պլղուրի  քուրդի գյուղը 

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Աշխատանքի կեսօրվա դադարին Գարեգինի հետ գնացինք:

Նորից ուտելու բան գնեցինք, կերանք և իրենց գյուղերը վերադարձող քուրդերի հետ պահակային կետից դուրս եկանք և ուղղություն վերցրինք դեպի Պլղուրի:

 Գյուղը, որը երևում էր հեռվից, բլուրի լանջին էր: Արտերի միջից կտրուկ ճամփով, առանց որևէ մեկի հանդիպելու, մտանք գյուղ, հասանք մի տան առաջ, որի մոտակայքում՝ պատերի տակ, նստել էին մի քանի կանայք: Նրանցիցհարցրի Ստեփան քեռուս կնոջ՝ Աղավնիի ապրած տան տեղը: Ասացին, որտեղ որ կանգնած եմ, այդ տանն է ապրում:Դռնից ներս մտանք թե չէ, բակում կապված մի գամփռսկսեց հաչել:Այդ պահին քեռուս կինը  դուրս եկավ, մեզ, որ տեսավ, վախեցածի տեսք ընդունեց, մեզ ներս հրավիրեց:Պատմեցի մեր դրության մասին և ասացի, որ ցանկանում եմ քեռուս մոտ գնալ:Մեր առաջ ուտելու բան դրեց ու ինքը դուրս եկավ:Քիչ հետո վերադարձավ քուրդի մի աղջկա ընկերակցությամբ:Քրդի աղջիկը մեզ պիտի տաներ քեռուս մոտ, իսկ մենք տեղ հասնելիսնրան պիտի տայինք 5 ղրշ և անմիջապես ճանապարհվեցինք:Գյուղում կից անցնելիս հանդիպող գյուղացիք աղջկան ակնարկում էին, որ լավ որս է գտել, երևի ենթադրում էին, որ մեզ տանում է գյուղից դուրս կողոպտելու և սպանելու:Շուտով հասանք ջրաղաց և աղջկա 5 ղրշ տվինք ու ճամփեցինք: Continue reading

Այսօր Սբ. թարգմանիչներ Սահակի և Մեսրոպի տոնն է


Այսօր Սբ. թարգմանիչներ Սահակի և Մեսրոպի տոնն է Սբ. Սահակ Պարթև Հայրապետը Ներսես Մեծ կաթողիկոսի որդին էր` Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի տոհմի վերջին ներկայացուցիչը, որ 387 թվականից սկսած 52 տարի եղել է հայոց հայրապետական աթոռի գահակալը: Լինելով կրթված և հմուտ` երաժշտական, հռետորական արվեստների, իմաստասիրության և լեզվագիտության մեջ, Սահակ Պարթևը մեծ նպաստ է բերել հայ ազգային մշակույթի զարգացմանը, եղել հայոց գրերի ստեղծման ջատագովը, Մեսրոպ Մաշտոց վարդապետի հետ դարձել հայ դպրության ու եկեղեցական մատենագրության հիմնադիր: Սբ. Մեսրոպ Մաշտոցը ծնվել է 360 թվականին, մանուկ հասակից սովորել հունարեն և պարսկերեն: Սկզբում պաշտոնավարել է արքունիքում՝ որպես արքունի դպիր:Սակայն հետո թողնելով աշխարհիկ կյանքը` դարձել է հոգևորական՝ ապրելով խիստ ճգնությամբ: Քարոզչության ընթացքում Սբ. Մեսրոպը զգում է հայ տառերի եւ հայագիր Աստվածաշունչ ունենալու կարևորությունը: Հայաստանում կային հայկական նշանագրեր, որոնք ժամանակին գործածում էին քրմերը: Այդ Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


 

Պլղուրի  քուրդի գյուղը

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Երեկոյան ոստիկաններից մեկին խնդրեցինք, որ մեզ մի վրան տա, որպեսզի պառկենք:Ոստիկանն ուզում էր մեզ բավարարել, բայց այդ միջոցին վրա հասավ ոստիկանապետը ու ասաց, որ հարկավոր չէ: Այդ մարդու ասած խոսքը մեզ լուրջ կասկածանքի մեջ գցեց. արդյոք այս գիշեր մեզ պիտի սպանեն, եթե ոչ, ինչո՞ւ վրանի կարիք չպիտի լինի:Սարսափը մեզ պատեց և մեզանից յուրաքանչյուրն իր կարծիքն  էր հայտնում: Որոշեցի, եթե մինչև վաղն առավոտ ողջ մնամ, ապա անպայման այդ ոճրագործների որջից կհեռանամ:

Ընկերոջս՝ Գարեգինի հետ մեկիս վերմակը տակներս փռեցինք, մյուսով ծածկվեցինք, պառկեցինք՝ իրար թիկունք արած:Սկսում եմ փախուստի մասին մտածել, բայց ո՞ւր գնալ և ի՞նչ ճանապարհով, նախ ունեցած դրամս վերջացել էր, երկրորդ՝ ո՞ւր գնալ՝ Մալաթիա, ինչպես մինչև քաղաք հասնելը, ոչ մի թուրքի, կամ քուրդի չհանդիպել:Թուրքի կամ քուրդի հանդիպելիս մահն անխուսափելի էր. մեզ կսպանեն՝ մեր հագուստներին տիրանալու, ուստի քաղաք գնալ հնարավոր չէ, իսկ  մնալ Պետրոսի մոտ, դա ավելի վտանգավոր է, մտածում եմ, մտածում, ոչ մի ելք չեմ գտնում: Լուսանալու մոտ էր, երբ Գարեգինը ձայն տվեց՝հարցնելով, թե քնել ես: Պատասխանում եմ՝ ինչ քնել, փախուստի մասին եմ մտածում, չեմ կարողանում մի ելք գտնել:Պարզվեց, որ նա էլ չի քնել: Գարեգինը թե՝ գիտես ինչ, արի´, եղբորդ մոտ գնանք:

Մորեղբայրս գտնվում էր Ֆոնելարից ոչ հեռու՝ Պլղուրի կոչված քրդաբնակ գյուղում, որտեղ տարել էին որպես ջրաղացապան՝ գյուղի ջրաղացներն աշխատացնելու:Իր հետ էին կինը, հարսը, աներձագի կինը,իր երկու փոքր երեխաներով Դանիել ու Հարություն մորեղբայրներիս 3 տղաները և Դանիելը՝  քեռուս աղջկա տեգրը՝ Հովհաննեսը: Այդ մասին ես ասել եմ Գարեգինին, բայց ինքս չկարողացա մտածել, որ նրանց մոտ գնամ: Գարեգինը շարունակեց ու ասաց, որ իր մոտ է մնացել թրքական մի ոսկի, որն առավոտյան շուկայում մանրել կուտանք և հաց ու պանիր կգնենք Ֆոնելարից: Դուրս գնալուց հետո կտրուկ արտերի միջով կգնանք մորեղբորս մոտ:Այդպես էլ որոշեցինք, իսկ գիշերվա մնացած ժամերին, խոսում էինք փախուստի ճանապարհին հավանական վտանգներից խուսափելու միջոցների մասին: Continue reading

Այսօր Դանիել մարգարեի և Սեդրակ, Միսաք, Աբեդնագով երեք մանուկների հիշատակության օրն է


Այսօր Դանիել մարգարեի և Սեդրակ, Միսաք, Աբեդնագով երեք մանուկների հիշատակության օրն էԴանիել մարգարեն Հին Կտակարանի չորս մեծ մարգարեներից է: Նրա 14 գլուխներից բաղկացած գիրքը վերագրվում է Քրիստոսի ծննդից առաջ VII-VI դարերի: Դանիելը հրեից Հովակիմի թագավորության ժամանակ (Ք.ծ.ա. 597թ.) բաբելոնյան գերեվարված երիտասարդներից մեկն էր, որ դաստիարակություն էր ստացել բաբելացի Նաբուքոդոնոսոր արքայի արքունիքում և հետագայում շնորհիվ իր խելքի ու օժտվածության կարեւոր պաշտոն ստացել:

Շուշան անունով անմեղ մի կնոջ երկու ծերունիների անհիմն  ամբաստանությունից փրկելով և հետո էլ Նաբուքոդոնոսոր թագավորի երազը մեկնաբանելու համար` Դանիելը մեծ անուն է հանում (գլուխ Ժ): Դանիելի հաջողություններն արթնացնում են մյուս պաշտոնյաների նախանձը: Նրանք մեղադրում են Դանիելին ուրիշ աստվածներ պաշտելու մեջ և պահանջում  թագավորից առյուծների գուբը նետել նրան:

Դանիելը նետվում է գիշատիչների գուբը: Հաջորդ օրը, երբ թագավորն անձամբ գալիս է գբի մոտ, սգալու հավատարիմ և իմաստուն ծառայի կորուստը, հանկարծակիի է գալիս. ի պատասխան արքայի ողբի` Դանիել մարգարեն ձայնում է, թե Աստված փակել է առյուծների բերանը, որովհետեւ ինքն ուղիղ է սրտով եւ որեւէ հանցանք չի կատարել արքայի դեմ: Continue reading

Այսօր Սբ. վկաներ Անտոնինոսի, Թեոփիլոսի, Անիքտոսի և Փոտինոսի հիշատակության օրն է


Սբ. Անտոնինոսը բնակվել է Ալեքսանդրիայում: Չկամենալով զոհ մատուցել կուռքերին` ենթարկվել է ամենադաժան տանջանքների և ապա՝ այրվել կրակի վրա: Նիկոմիդացի երկու ազնվականներ Անիքտոսը եւ նրա եղբորորդի Փոտինոսը, ներկա լինելով Դիոկղետանիոսի քրիստոնյաների դեմ հալածանքներ սկսելու հրովարտակի ընթերցմանը, աներկյուղ դուրս են գալիս ամբոխից ու կայսեր առաջ բարձրաձայն խոստովանում իրենց հավատը՝ քարոզելով նրա զորությունը:

Երեք տարվա բանտարկությունից ու ծանր տանջանքներից հետո, կրկին հավատարիմ իրենց հավատին, երանելի սրբերը ողջակիզվում են այլ նահատակների հետ միասին: Continue reading

Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի նշխարների գյուտը


Սբ. Գրիգոր Լուսավորչ

Սբ. Գրիգոր Լուսավորչ

Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի նշխարների գյուտը հայոց մեծագույն սրբերից մեկի հիշատակին նվիրված երեք տոներից մեկն է: Ըստ ավանդության՝ հայոց մեծ դարձից հետո Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչն իր կյանքի վերջին տարիներն ավարտում է ճգնակեցությամբ՝ Սեպուհ լեռան Մանեի այրում, որտեղ էլ վախճանվում է 326 թվականին:

Նրա մարմինը գտնում են հովիվները, որոնք, չճանաչելով մահացած կաթողիկոսին, մարմինը ծածկում են քարակույտի տակ: Հետագայում Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչը տեսիլքով հայտնում է իր նշխարների տեղն աշակերտներից Գառնիկ Բասենցուն, որից հետո Հայրապետի նշխարները տեղափոխվում եւ ամփոփվում են Դարանաղի գավառի Թորդան գյուղում:

Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի նշխարները բոլոր քրիստոնեական եկեղեցիների ամենամեծ սրբություններից են: Հայոց Հայրապետի նշխարները գտնվելուց հետո նրանցից մի մասը իբրեւ սրբազան մասունք տարվել է Վաղարշապատ, Բյուզանդիա, Իտալիա: Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


 

 Վերադարձ նախկին աշխատատեղ և Ֆոնճլար

 

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հետևյալ առավոտ մեզ հայտնեցին, որ պետք է վերադառնանք, որտեղից որ եկել ենք, քանի որ մենք իրենց աշխատանքի համար պիտանի  չենք, փոքր ու տկար ենք, իրենց աշխատանքի համար ավելի մեծ և ուժեղ տղաներ են պետք: Ստիպված մեր ունեցածները  շալակած՝ վերադարձանք:

Երեկ ինժեները մեզ ճամփած ժամանակ ինձ խորհուրդ տվեց, որ հետաքրքրվեմ, եթե իսկապես կաթոլիկներին ներում է շնորհված, ապա առիթից օգտվեմ: Դրանով ուզում էր ասած լինել, որ քաղաքում մի կերպ մնամ, բայց ես այնքան էի շշմել, որ ամեն ինչի նկատմամբ անտարբեր էի դարձել, որ չմտածեցի առիթից օգտվել և մնալ քաղաքում:

Առավոտյան՝ ժամը 10-ի ժամանակները, հասանք մեր վրաններին և ի՞նչ տեսանք. տեղում մնացած տղաներն ինժեների վրանի առաջ շարված են, մեզ ևս կարգադրեց, որ առանձին կարգի շարվենք: Ինժեները, սաստիկ հուզված, տղաներին 3 խմբի էր բաժանում՝ մեծեր, միջակներ և փոքր ու տկարներ: Մեծերի մեջ էր Սանաթեյան Կարապետը: Իսկ իր հորեղբոր տղան միջակների խմբում էր, քանի որ Կարապետն ինժեների հետ մտերմացած էր և խնդրում էր ինժեներից, որ հորեղբոր տղին մեծերի խմբի մեջ առնի, որ միասին լինեն, բայց ինժեները չէր համաձայնում: Կարապետն իր այդ խնդրանքով այնքան ձանձրացրեց ինժեներին, որ վազելով՝ գնաց վրանը մտավ և վերադարձավ ատրճանակը ձեռքին: Ատրճանակը դեմ արեց Կարապետին և գոռաց՝ երևի մի անգամ ևս կրկնես այդ քո խնդրանքը, շան նման կսատկացնեմ քեզ: Դրանով ինժեները լավություն արեց Կարապետի հորեղբոր տղին՝ փրկելով անմիջական մահից:

Տղաներին 3 խմբի բաժանելուց հետո միջակ խմբի տղաներին մի ժանդարմի ուղեկցությամբ ճամփեց Մալաթիա՝ մեզ փոխարինելու, իսկ փոքրերիս ուրիշ մի ժանդարմի ուղեկցությամբ ուղարկեց Ֆոնճլար: Մեծերը մնացին իրար մոտ: Հետագայում պարզվեց, որ նույն օրը՝ երեկոյան, քաղաքից եկել են դահիճների մի ջոկատ, տղաների ձեռքերը կապել, տարել են մոտակա ձորում ու սպանել են: Մեր այդ հիսուն տղաներից ողջ են մնացել 4-ը. մեծերից՝ հողթարցի Դավիթը, Ճավյան Վարդանը, Գափիկյան Զարեհն և  ես:

Մեզ ուղեկցող ժանդարմը մեզ տարավ Ֆոնճլար և հանձնեց ոստիկանությանը: Ոստիկանապետը թույլատրեց այդ օրը հանգստանալ, իսկ վաղվա մասին հետո կասի, թե ինչ պիտի անենք: Որոշեցի առիթից օգտվել և գնալ աքսորյալների կայանը. կարող է ծանոթի հանդիպեմ: Գնացի կայան և սկսեցի  տալ այդ զարհուրելի ողբերգության վայրը, ինչպես արդեն նկարագրել եմ նախորդ  էջերում:

Հանդիպում եմ հորս քեռու թոռանը՝ Տիշտիշյան Պետրոսին, աշխույժ, ճարպիկ 11-12 տարեկան Continue reading

Այսօր Սբ. Թեոդիտոն Գաղատացու, Թալիլյա բժշկի և 7 կույսերի հիշատակության օրն է


Սբ. Թեոդիտոն Գաղատացին Դիոկղետիանոս կայսեր հալածանքների զոհերից է: Լինելով գինեվաճառ՝ պակաս կասկածելի է թվում հալածիչներին, ինչի շնորհիվ կարողանում է ամեն կերպ օգնության հասնել հալածյալ քրիստոնյաներին. գինի է մատակարարում Սբ. Խորհրդի համար, հողին է հանձնում նահատակների մարմինները եւ այլն:

Երբ Գաղատիայի կուսակալի հրամանով  ջրասույզ են արվում Տեկուսա, Աղեքսանդրա, Կղոիդա, Փեննա, Եվփրասիա, Մատրոնա եւ Հուղիտա յոթ քրիստոնյա կույսերը, որոնց թվում էր նաև  Թեոդիտոնի մորաքույրը: Թեոդիտոնը այլ քրիստոնյաների օգնությամբ կարողանում է գաղտնի ջրից դուրս բերել խորտակվածներին ու նրանց թաղել: Սակայն հայտնի է դառնում կատարվածը, եւ հալածանքներն ընդդեմ քրիստոնյաների առավել սաստականում են: Continue reading

Շախմատի առաջնություն՝ նվիրված Տիգրան Պետրոսյանի ծննդյան օրվան


Հունիսի 16-ին Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանի և Հայաստանի շախմատի հանրապետական ակադեմիայի Վայոց ձորի մարզի մասնաճյուղի պատասխանատու Աշոտ Խուդավերդյանի նախաձեռնությամբ Արկազի Սուրբ Խաչ եկեղեցում տեղի ունեցավ շախմատի առաջնություն՝ նվիրված շախմատի աշխարհի կրկնակի չեմպիոն Տիգրան Պետրոսյանի ծննդյան օրվան:

Այս առաջնությանը մասնակցում էին Եղեգնաձորի շախմատի դպրոցի սաները և մեծահասակ շախմատիստներ:

Տեր Վազգեն քհն. Հովհաննիսյանի օրհնության Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


 

Ուրիշ ի՞նչ դեպքեր պատահեց մի ամիս տևող ժամանակաշրջանում

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Սկզբի օրերին սեբաստացիների 2 քարավաններից հետո, որոնց մասին արդեն նշել եմ նախորդ էջերից մեկում: Հաջորդը Մալաթիայի հայերի քարավանն էր, որը միայն կանանցից և հատուկենտ մինչև 13 տարեկան պատանիներից էր բաղկացած: 13 տարեկանից բարձր տարիքի տղամարդկանց արդեն անխտիր սպանած  են լինում: Մալաթիացի այդ խեղճ  կանայք ականատես են եղել կամ հարևան թուրքերից լսել են Մալաթիա քաղաքի կողքից անցնող քարավանների հետ պատահած  ահավոր եղեռնագործություններին և լավ պատկերացնում էին, թե իրենց ինչ զարհուրելի վախճան էր սպասում, ուստի լալով, ողբալով՝ գնում էին դեպի ահավոր վախճան:

Նրանց հաջորդեց Կարնո (Էրզրում) հայերի քարավանը, որի տղամարդիկ զինված էին հրացաններով: Եկան ու անցան՝ մեզ զարմանք պատճառելով:

Մալաթիայի փոխկուսակալ դատախազը, ոստիկանապետը գնում են Ֆոնճլար և կարինցիներին խոստանում են Մալաթիայում բնակարան և հարմարություն տալ և առաջարկում են իրենց հետ գնալ Մալաթիա: Յուրաքանչյուրին հատկացվելիք բնակարանը որոշելուց հետո ընտանիքներին փոխադրեն: Կարինցիները հավատում են այդ սուտ խոստումներին և ճանապարհվում, իհարկե, զինված: Երբ հասնում են Բեյբունար կոչված  ձորը, առաջարկում են իջնել ձոր, քիչ հանգստանալ և մի բան ուտել սառնորակ ջրի կողքին: Նախապես ձորը շրջապատող բլուրների լանջերին թաքցրած են լինում ժանդարմների խուժանի խմբերը: Երբ միամիտ նստած ճաշում են, խուժանը  հարձակվում է գոռում-գոչյունով: Հարձակումը կատարվում է այնքան անակնկալ, որ դիմադրել չեն կարողանում, քանի որ մինչև ուշքի են գալիս և փորձում են զենք վերցնել, մեկը մյուսի հետևից բոլորին էլ սպանում են:

Դրանից մի քանի օր հետո հայ տղամարդկանցից բաղկացած երկու-երկու շարքով մի շարասյուն՝ 3-4 հարյուր հոգի, գլուխներն կախած, հլու-հնազանդ 8-10 ժանդարմների հսկողությամբ տարան դեպի Խարբերդ և ով գիտի՝ որտեղ բոլորին կոտորեցին:

Մալաթիա

Continue reading

Այսօր Սբ.Կոստանդիանոս կայսեր և նրա մոր՝ Հեղինեի հիշատակության օրն է


Այսօր Սբ.Կոստանդիանոս կայսեր և նրա մոր՝ Հեղինեի հիշատակության օրն էԿոստանդիանոս կայսրը (ծնվել է Հարավսլավիայի Նիշ քաղաքում) Հռոմեական կայսրության հանրահայտ դեմքերից է: Նա Եկեղեցին պաշտոնապես ազատել է ավելի քան 250 տարի տևած հալածանքներից և 313 թվականին Միլանի հրովարտակով քրիստոնեությունը թույլատրելի կրոն հռչակել:

Նրա օրոք տեղի է ունեցել Նիկիայի 325 թվականի առաջին Տիեզերական ժողովը, որը դատապարտել է Արիոսին՝ որդեգրելով «Ծնունդ» բառը ցույց տալու համար, որ Որդին Հոր հետ նույն բնությունն ունի եւ Աստված է:

Կոստանդիանոսն իր օժանդակությունն է բերել Երուսաղեմի եւ Բեթղեհեմի տերունական սրբավայրերում փառահեղ տաճարների շինությանը: Կոստանդիանոսը եղել է նաև մեծ զորավար, որ մշտապես հաղթանակել է պատերազմներում: Ինչպես վկայում է ավանդությունը, Հռոմի ինքնահռչակ կայսր Մաքսենտիոսի դեմ պատերազմելիս վճռական ճակատամարտից առաջ Կոստանդիանոսին երեւում է խաչի նշանը: Այս նշանով էլ Կոստանդիանոսը դուրս է գալիս մարտի եւ հաղթանակում:

 Վախճանվել է 337 թվականին՝ մահվան մահճում ընդունելով քրիտոնեական մկրտությունը: Կոստանդիանոսի մայր Հեղինե թագուհին եղավ կայսեր գործակիցը նրա բարեպաշտական գործունեության մեջ: Նրան է վերագրվում Քրիստոսի խաչափայտի գյուտը 327 թվականին: Continue reading

ՀԵՀ Վայոց ձորի մարզային երիտասարդական կենտրոնի կամավորների այցը Խաչիկ գյուղ


Անվախ, հյուրընկալ և բերդի պես կանգուն. ահա այսպես կարելի է որակել ՀՀ Վայոց ձորի մարզի Խաչիկ գյուղը և նրա բնակիչներին:

Սահմանամերձ գյուղերը գտնվում են մեր պետության հատուկ ուշադրության կենտրոնում են և դա արտահայտվում է ոչ միայն տնտեսական և ֆինանսական ենթակառուցվածքներում օգնություն և օժանդակություն տրամադրելով, այլև կարևորվում է մեր սահմանները պահող և պահպանող գյուղերի հոգևոր և մշակութային կյանքը հարստացնելու խնդիրը:

Վայոց ձորի մարզի սահմանամերձ Խաչիկ համայնքը

Վայոց ձորի մարզի սահմանամերձ Խաչիկ համայնքը

Հենց այս նպատակով էր, որ ՀՀ Վայոց ձորի մարզպետ Հարություն Սարգսյանի աջակցությամբ` Վայոց ձորի մարզպետարանի ներկայացուցիչները, Հայաստանի Երիտասարդական Հիմնադրամի (ՀԵՀ) Վայոց ձորի մարզային երիտասարդական կենտրոնի կամավորները և Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը հունիսի 14-ին այցելեցին Խաչիկ համայնք:

Այցի նպատակը ՀԵՀ Վայոց ձորի մարզային երիտասարդական կենտրոնի կողմից պարբերաբար կազմակերպվող հոգևոր ակումբի հանդիպումը սահմանամերձ գյուղում անցկացնելն էր: Continue reading

Ռուբեն Զարդարյան (1874-1915)


Ռուբեն Զարդարյան (1874, գյուղաքաղաք Սևավերակ (Սևերեկի գավառ) – 1915, Մեծ եղեռնի զոհ), հայ արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ, խմբագիր, հրապարակախոս: Հրաչ Զարդարյանի հայրը:

Ռուբեն Զարդարյան (1874-1915)

Ռուբեն Զարդարյան (1874-1915)

Երկու տարեկան հասակում ծնողների հետ տեղափոխվել է Խարբերդ, որտեղ ստացել է կրթությունը, սովորել նախ ազգային վարժարանում, Ամերիկյան դպրոցում, ապա աշակերտել է Թլկատինցուն: 1892-1903-ին ուսուցիչ է եղել Մեզիրեի ազգային Կեդրոնական վարժարանում, ձերբակալվել քաղաքական գործունեության համար (1903-1904): 1905-1908-ին ապրել է Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքում, որտեղ խմբագրել է «Ռազմիկ» թերթը: 1908-ի երիտթուրքերի հեղաշրջումից հետո վերադարձել է Կ. Պոլիս, 1909-ին հիմնել «Ազատամարտ» օրաթերթը:

Գրական ասպարեզ է մտել 1890-ականների սկզբներից, Խարբերդից աշխատակցելով պոլսահայ թերթերին Ծաղիկ», «Մասիս», «Արևելյան մամուլ» և այլն): 1910ին լույս է տեսել Ռուբեն Զարդարյանի «Ցայգալոյս» (1912-ին` ֆրանսերեն, Փարիզում) գիրքը:

Անդրանիկ Օզանյան և Ռուբեն Զարդարյան

Անդրանիկ Օզանյան և Ռուբեն Զարդարյան

Գրել է չափածո և արձակ բանաստեղծություններ Մենաւոր ծառը», «Լեռան եղնիկին», «Բագինին փառաբանութիւնը» և այլն) նորավեպեր («Սեւ հաւը կանչեց», «Նահանջ», «Ապրելու համար», «Տան սէրը», «Սարերու տղան», «Զղջումը»), հեքիաթներ, լեգենդներ, գրականագիտական հոդվածներ:

Կազմել և հրատարակել է «Մեղրագետ» ընթերցարանը (6 գիրք):

Թարգմանել է Մաքսիմ Գորկու, Վ. Կորոլենկոյի, Էմիլ Վերհառնի, Պ. Շելլիի, Վիկտոր Հյուգոյի, Օսկար Ուայլդի, Անատոլ Ֆրանսի երկերից: Continue reading

Այսօր Ս. Եպիփան Կիպրացու, Բաբելաս Հայրապետի և նրա երեք աշակերտների հիշատակության օրն է


Այսօր Ս. Եպիփան Կիպրացու, Բաբելաս Հայրապետի և նրա երեք աշակերտների հիշատակության օրն էՍ. Եպիփան Կիպրացին (315-403թթ.) Ընդհանրական եկեղեցու նշանավոր վարդապետներից է: Նրա հիշատակը Հայ եկեղեցում նշվում է որպես տասներկու վարդապետներից մեկը: Սբ. Եպիփանը ծնվել է Պաղեստինում: Կյանքի ընթացքում հռչակվել է իր աղքատասիրությամբ, անապական կյանքով և բազմաթիվ գրվածքներով: Կյանքի ընթացքում պայքարել է տարբեր հերետիկոսությունների դեմ, Եգիպտոսում` ընդդեմ գնոստիկության, Հռոմում` ընդդեմ Որոգինեսի որոշ տեսությունների:

Մշտապես պաշտպանել է ուղղափառ դավանությունն ու Նիկիո հանգանակը: 367 թվականի եպիսկոպոսաց ժողովում ընտրվել է Կիպրոսի եպիսկոպոսապետ: Նա հարուստ մատենագիտական ժառանգություն է թողել: Հեղինակ է աստվածաշնչյան մեկնությունների, դավանաբանական երկերի, ճառերի, աղանդների հերքումների, որոնց մեծ մասը միջնադարում թարգմանվել է հայերեն:

Ըստ «Հայսմավուրք»-ի՝ Բաբելասը եղել է Անտիոքի հայրապետը (283-284թթ.), որն հռչակվել էր իր նվիրումով եւ սրբակեցությամբ: Նումերիանոս կայսրն Անտիոք այցի ժամանակ, կուռքերին զոհ մատուցելուց հետո ցանկանում է մտնել Աստծո եկեղեցի եւ պղծել այն: Սակայն Բաբելաս հայրապետը տաճարի դռների մոտ ընդառաջ գալով կայսրին, արգելում է նրա մուտքը տաճար:

Զայրացած կայսրը բանտ է նետում հայրապետին եւ չարչարանքների ենթարկելով՝ պարտադրում նրան Continue reading

ՀՆՉՅՈՒՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ. ԱՐԵՎՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆԻ ՀՆՉՅՈՒՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ


1դ. Հունարենից փոխառյալ բառերում գրաբարյան որոշ հնչյուն­ների (լ-ի փոխարեն ղ և ֆի փոխարեն փ) գրության պահպանում արևմտահայերենում։

 

 11072188_367425713450617_363708965_n

Հայտնի է, որ մեսրոպյան այբուբենը չուներ ֆ գիրը. այն հայերենում ներմուծվել է միջնադարում։ Այդ իսկ պատճառով հունարենի ֆ հնչյունը հայերենում փոխարինվում էր փով, ինչ­պես օրինակ ՝ philosophosփիլիսոփա, philosophiaփիլիսոփայու­թյուն, AphroditeԱփրոդիտե, phoinixփյունիկ և այլն։ Արևելահա­յերենը հիշյալ ֆ -ի դիմաց փ -ն պահում է սակավ դեպքերում, այն էլ սոսկ հնագույն բառաձևերում, ինչպես՝ փիլիսոփա, Փավստոս, Փռյուգիա, փասիան, …

Արևմտահայերենում ֆ – ի փոխարեն փ – ն պահող բառերի քանակը շատ ավելի ընդարձակ է. դրանց մեջ մտնում են նաև արևելահա­յերենում այս կանոնին ենթարկվող բառերը ՝ դելֆինդելփինդեղփին, սադաֆսատափ, ԱֆրիկաԱփրիկե, ամֆիթատրոնամփի­թատրոն, ԲոսֆորՎոսփոր և այլն։

Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքը

Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքը

Հին հայերենն ուներ երկու լ հնչյուն՝ առաջնալեզվային և կատ­կային։ Վերջինս մաշտոցյան այբուբենում արդեն հանդես է գալիս իբրև ղ։ Այս երկու հնչյունները հաճախ միևնույն բառի մեջ հանդես էին գալիս իբրև լծակից հնչյուններ՝ ջիլջիղ, աղիանալի: Գրական արևելահայերենում այս բոլոր հնագույն ձևերը, բացի բառիմաստային տարբերություն ներկայացնողներից, տառադարձվում են լ– ով, ուստի կարելի է ասել, որ լղ աղերսը կորել է, և երկու լ-երը դադարել են առանձին հնչույթներ ներկայացնել։ Արևմտահայերենը ավանդապահ է նաև այս հարցում. այն պահում է ղ տառի գրությունը հնուց ավանդ­ված բոլոր ձևերում, ինչպես երևում է հետևյալ օրինակներում. Ալեք­սանդրԱղեքսանտր, արշիպելագարշիպեղագոս, Գալլիա Գաղղիա, դելֆինդելփին, դկուլդկուղ, Ելիսեյան դաշտերԵղիսեյան դաշ­տեր, ելուզակեղուզակ, լակիշ ղակիշ, լամպարղամպար, խլվրտյունխղվրտիւն, ՊլատոնՊղատոն, ՊլուտոնՊղուտոն, ՕլիմպոսՈղիմպոս, օլիմպիադաողիմպիատ, օլիմպիականողիմպիական և այլն։

Ինչ խոսք, բերված բառաձևերի զգալի մասը արդի արևմտահա­յերենում ընկալվում են իբրև հնաբան ձևեր և սոսկ ավանդույթի ուժով են տեղ գտնում բառարաններում։ Continue reading

Բարեկենդան Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի պահոց  



Բարեկենդանը պահքին նախորդող կիրակին է, որը նվիրված է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի մասունքները գտնելու գյուտին:
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի մասունքները համարվում են բոլոր քրիստոնեական եկեղեցիների ամենամեծ սրբություններից մեկը: Տոնի առթիվ եկեղեցին հաստատել է շաբաթական պահք՝ երկուշաբթիից մինչև շաբաթ: 

Թլկատինցի (Հովհաննես Հարությունյան, 1860-1915թթ.)


Թլկատինցի (Հովհաննես Հարությունյան, 1860, գ. Թլկատին (Խարբերդի նահանգ) – 1915թ., հունիսի 20, Մեծ եղեռնի զոհ), հայ արձակագիր, բանաստեղծ, դրամատուրգ, մանկավարժ, հասարակական գործիչ:

Թլկատինցի (Հովհաննես Հարությունյան, 1860-1915թթ.)

Թլկատինցի (Հովհաննես Հարությունյան, 1860-1915թթ.)

Մանկությունից զրկվել է ծնողներից և մեծացել տնտեսական ծանր պայմաններում: Ավարտել է Խարբերդի Սմբատյան վարժարանը, որտեղ սովորել է գրաբար, քերականություն, աշխարհագրություն և թվաբանություն: Տարրական այս դպրոցն ավարտելուց հետո ուղարկվել է Չնգուշ գյուղը` ուսուցչի պաշտոնով: 1884 -ին նշանակվել է Սմբատյան վարժարանի ուսուցիչ: Այնուհետև նույն պաշտոնով աշխատել է Խարբերդի Ս. Հակոբ թաղամասի Կեդրոնական վարժարանում: Հիմնել է Խարբերդի Ազգային կեդրոնական վարժարանը (1887) և մինչև կյանքի վերջը եղել տնօրեն: Սպանվել է 1915-ի հունիսի 20-ին իր ծննդավայրի մոտ, մի ձորում:

Գրական ասպարեզ է մտել 1893-ին, Ափիար Արփիարյանի «Հայրենիք» օրաթերթում հրատարակելով գյուղական կյանքից վերցրած իր առաջին պատկերները, որոնք մեծ հետաքրքրություն են ստեղծել նրա նկատմամբ:Աշխատակցել է «Մասիս», «Արևելյան մամուլ», «Բյուրակն» և այլ պարբերականների: 1894-1896 -ի հայկական կոտորածներից հետո Թլկատինցին պատկերել է արևմտահայ գյուղացու ողբերգական վիճակը, անօգնական մարդկանց, լքված կանանց, որբ երեխաներին («Գլուխդ ջուր դիր», 1896, «Վերջին տեղը», 1900, «Ճախրակին առաջքը», 1900): Թլկատինցու պատմվածքներում կենցաղային թեմաներն ու նկարագրություններն զուգորդվում են կերպարների հոգեբանական բնորոշմամբ («Հին հաւատքս», 1895, «Այգիիս փշենին», 1898 և այլն), մերկացվում են գյուղական միջավայրի բացասական երևույթները («Բամբակ բերան», 1907, «Ճնճղուկներուն դատաստանը», 1908):

Գրել է նաև պիեսներ («Էնդի դէմէն», 1902, «Զալըմ տղան», 1904, «Ճամփորդն ու ճամփեցողները», 1905, «Կտակը», 1911):  Continue reading

Այսօր Սբ. Ներսես Մեծ Հայրապետի և Խադ եպիսկոպոսի հիշատակության օրն է


 

Սբ. Ներսես Մեծ Հայրապետ

Սբ. Ներսես Մեծ Հայրապետ

Հայ բազմաշնորհ կաթողիկոսներից է Սբ. Ներսես Հայրապետը (353-373թթ.), որին իրավամբ տրվել է Մեծն անունը: Ըստ պատմական աղբյուրների՝ նա Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի տոհմից է, Հուսիկ Հայրապետի թոռը: Փառեն կաթողիկոսի մահվանից հետո հայոց Արշակ թագավորի սենեկապան Ներսեսը, դեռեւս աշխարհական, նկատվում է կաթողիկոսական գահի ամենաարժանի թեկնածուն եւ արքայի պարտադրմամբ ձեռնադրվում է կաթողիկոս:

 Հետագայում հայրապետական աթոռի հարկադիր գահակալը դառնում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու առաջին մեծ բարեփոխիչը եւ իր ժողովրդի մեծանուն բարերարը: Նրա նախաձեռնությամբ գումարված Աշտիշատի ազգային-եկեղեցական ժողովում (354թ.) առաջին անգամ ընդունվում են որոշումներ, որոնք կանոնակարգում են հոգեւոր-եկեղեցական կյանքը, սահմանում ընտանիքի բարոյական սկզբունքները:

Ներսես Մեծ Հայրապետի նախաձեռնությամբ հիմնվում են վանքեր ու դպրոցներ, բոլոր անտունների ու աղքատների համար կառուցվում ապաստաններ ու հիվանդանոցներ: Հայրապետն իր ժողովրդի կողքին է եղել միշտ և ամենուր: Ձիրավի ճակատամարտի հաղթանակը ձեռք է բերվել նաեւ Սբ. Ներսես Հայրապետի շնորհիվ, որը ողջ ճակատամարտի ընթացքում մոտակա լեռան վրա բազկատարած աղոթել է հայոց բանակի հաղթության համար: Ազգաշեն ու եկեղեցաշեն այս գործունեության համար էլ Սբ. Ներսես Հայրապետին կոչել են նաև «Լուսավորիչ սրտից»:
Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


Հարազատներից բաժանվելուց հետո

 

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Բաժանման սկզբի օրերին բաժանումն ինձ վրա չէր ազդում. ինձ թվում էր, որ մերոնք այնտեղ Ֆոնճլարումն են, որ երբ գնամ, նրանց տեսնելու եմ, բայց քանի օրերն անցնում էին, ես ինձ զգում էի միայնակ, առանց հարազատների, անօգնական: Մտածում էի՝ ի՞նչ կլինի իմ դրությունը, երբ վերջանա, այն դրամը, որ ինձ մոտ մնացել էր:

Մի օր մեր վրաններից ոչ հեռու դաշտում ման գալիս նկատում եմ մի թարմ հողակույտ, որով հողը մի կողմ տալիս, անդուրեկան հոտ եմ առնում: Ձեռքիս գավազանը խրում եմ հողի մեջ և գավազանի ծայրը դիպչում է փափուկ մի բանի, իսկույն հասկանում եմ, թե դա ինչ կարող է լինել, գնում եմ տղաներին իմաց տալիս: Միասին գնում ենք հողը մի քիչ մի կողմ տալիս և դիակների ոտքերը բացվում են: Պարզվեց,  որ  մեզանից առաջ այլ ճամփի նորոգման վրա աշխատելիս են եղել հայ մեծահասակ տղամարդիկ: Դահիճները չեն համբերել, որ ճանապարհի աշխատանքները վերջանա: Մի մեծ խրամատ են փորել տվել ու բոլորին սպանել  և լցրել են փորված փոսերը, վրան էլ մի քիչ հող են լցրել: Մեզ համար պարզ դարձավ, որ մենք էլ ենթարկվելու ենք միևնույն ճակատագրին: Մահը պատել էր մեզ՝ լուռ, առանց մեկս մյուսի հետ խորհրդակցելու, խանգարելու, հողարկավորությունից վերադարձողների նման վերադարձանք վրաններ և տեսածներս պատմեցինք մեր ընկերներին:

  Հիվանդանում եմ

 

Այսպիսի հոգեկան ծանր պայմաններում կիզիչ արևի տակ մի  քանի օր ևս աշխատելուց հետո հիվանդացա, և ինձ փոխադրեցին հիվանդների համար հատկացված վրանը: Այդտեղ պառկած էր նաև Անդրեասյան Հարությունը: Խեղճի վիճակը շատ ծանր էր: Կրակների մեջ վառվում էր, ամբողջ օրը զառանցում ու մորն էր կանչում: Երեկոյան ընկերները մեծ սրբիչը սառը ջրի մեջ թրջեցին և ամբողջ մարմինը դժվարությամբ փաթաթեցին, որովհետև չէր ուզում: Քնե՞ց, թե՞ մեռավ. այլևս չէր տնքում: Առավոտյան տեսանք, որ մեռել էր: Հազիվ 16-17-ը գարուններ բոլորած մի երիտասարդ էր: Continue reading

Այսօր Սբ. Իսահակ և Հովսեփ իշխանների և Սարգիս և Բագոս վկաների հիշատակության օրն է


Այսօր Սբ. Իսահակ և Հովսեփ իշխանների և Սարգիս և Բագոս վկաների հիշատակության օրն էԻսահակը և Հովսեփը հագարացի իշխան Կայսի զավակներն էին: Կայսը Կարինում ամուսնացել էր քրիստոնյա հայ կնոջ հետ՝ արտոնելով նրան պահպանել քրիստոնեական հավատն ու նույն հավատով դաստիարակել զավակներին:

Սակայն, տարիներ անց հայտնի է դառնում իշխանազուն երկու եղբայրների քրիստոնյա լինելը եւ, իբրեւ իսլամ հոր զավակներ, նրանց ստիպում են նույն կրոնն ընդունել: Սակայն նույնիսկ հոր կեղծ ուրացության հորդորներին, եղբայրներն անդրդվելի են մնում իրենց հավատի մեջ եւ գլխատվում 808 թվականին:

Հռոմեացի ազնվականներ Սարգիսը և Բագոսը Բյուզանդական արքունիքի բարձրաստիճան պաշտոնյաներ էին, որոնք կռապաշտական մի արարողությանը մասնակցելուց հրաժարվելու պատճառով ենթարկվել են բազմաթիվ տանջանքների, սակայն հավատարիմ են մնացել քրիստոնեությանը:

Continue reading

ՀՆՉՅՈՒՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ. ԱՐԵՎՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆԻ ՀՆՉՅՈՒՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ


 

 

1գ. Տարբեր լեզուների ազդեցության ոլորտում գտնվելու հետևանքով առաջացած հնչյունական տարբերություններ:

 

11072188_367425713450617_363708965_n

Արևմտահայերենը, լինելով սփյուռքահայության հաղորդակցման լեզուն, արտացոլում է այն լեզուների իրակությունները, որոնց ազդեցության ոլորտում է գտնվում: Այդ արտահայտվում է ոչ միայն հնչյունական մակարդակում ի հայտ եկող երևույթներով, այլև ձևավո­րում է նաև տարբեր բառաձևեր: Ուշագրավ է այդ առիթով ակադ. Գ. Սևակի դիտողությունը: «Այսպես, մինչդեռ արտասահմանի հայերը ցեմենտ իմաստով գործածում են մերթ սըմեն ֆրանսիական ձևը, մերթ չեմենտո իտալական ձևը, պարտիզան իմաստով՝ մերթ բարդիզան, մերթ փարթիզան, նույնպես նաև՝ մերթ սենֆոնի, մերթ սեմֆոնի, մենք հետևելով ռուսերենի օրինակին՝ գործածում ենք ցեմենտ, պար­տիզան, սիմֆոնիա կայուն ձևերը» (Գ. Սևակ, Հայոց լեզվի դասընթաց, Եր., 1955, էջ 9):

Մի կողմ թողնելով հիշյալ երևույթը ծնող պատճառները՝ այնուամենայնիվ արձանագրենք, որ նման մոտեցումները արևմտահայերենում իրոք ունեն զգալի տարածում: Սովորաբար արևմտահայերենը ձգտում է հավատարիմ մնալ ֆրանսերեն ձևերին՝ նամանավանդ աշխատում է ճիշտ արտահայտել հնչյունական-արտասանական կողմը: Ընդ որում, սա վերաբերում է ոչ միայն լատինական-ֆրանսիական ծագում ունեցող բառերին, այլ նաև ֆրանսերենի միջնորդավորմամբ այլ լեզուներից կատարվող փոխա­ռություններին: Ներքոհիշյալ օրինակներն ասվածի լավագույն ապա­ցույցն են (նախապես տրվում են արևելահայերեն ձևերը):

ՏրապիզոնԱլկոհոլ-ալքոլ (ծագում է արաբ, al-kuhl ձևից, իմաստը՝ նուրբ փո­շի. արևմտահայերենը վերցրել է ֆրանսերենի (alcool), արևելահայե­րենը՝ ռուսերենի (aЛКОГОЛЬ) ձևը՝ համապատասխան հայացմամբ):

Ակացիա-աքասիա (այս դեպքում ևս ունենք ֆրանսերեն (aqacia) և ռուսերեն (акация) ձևերի հակադրություն:

Ավտո-օթո (հուն, autos արմատը հայերեն բաղադրություննե­րում գործածվում է հետևյալ իմաստներով. 1. Ինքն, իր, սեփական (ավտոռեֆերատ), 2. Ինքնակա, ինքնիրեն (ավտոմատացում), 3. Ավ­տոմոբիլ (ավտոմաս, ավտոկայան): Արևելահայերենը սովորաբար այս արմատը թարգմանում է ինքն հայերեն համարժեքով՝ ինքնագիր, ինքնահոս, ինքնավար և այլն, սակայն բազմաթիվ գիտատեխնիկական եզրերում պահպանում է ավտո ռուսական ձևը՝ ավտոբեռնիչ, ավտո­գեն, ավտոգնացք, ավտոդող, ավտոկլան և այլն: Արևմտահայերենը տալիս է նաև նման հաջոզ թարգմանությունների հավելյալ օրինակներ՝ ինքնաշարժ, ինքնաձիգ (զենք իմաստով), զուգահեռաբար գործածելով նաև ֆրանսերեն ձևը՝ օթոպիւս, օթոմաթիք, օթոմոպիլ և այլն:

Գիլյոտին-կիլյոթին (ծագում է Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


Ծնողներիս, քրոջս ու եղբորս եղերական վախճանը

 

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Մեր ընտանիքի այդ 4 անդամները սոսկալի,  ողբալի և  սրտաճմլիկ ողբերգական վախճան են ունեցել: Այդ մասին ինձ պատմեցին աքսորը վերապրած ու վերադարձած Դանիել քեռուս աղջիկները՝ Աղավնին ու Սաթենիկը:

Մերոնք, երբ հասնում են Քոնջլարից երևացող սարի գագաթը, այնտեղ նեղ կիրճից անցնելիս քուրդերը հորս ու եղբորս բաժանում են քարավանից, ինչպես նաև քարավանում ողջ մնացած այն տղամարդկանց, որոնք կանացի հագուստով քողարկված չեն լինում: Նրանց տանում են քիչ հեռու գտնվող անդունդի մոտերքը, որը չի երևում քարավանի կայանից, հրամայում են մերկանալ ու առաջ շարժվել դեպի անդունդը: Անդունդի եզրին կանգնած են լինում կացինով զինված 2 քուրդ: Հայրս ու եղբայրս նույնպես մերկանում են. հայրս եղբորիցս առաջ է անցնում, երևի չի ուզում որդու սպանվելը տեսնել: Հորս կացինով խփում ու գցում են անդունդը, իսկ եղբորս փրկում է պատահականությունը. քուրդերից մեկը վերցրած է լինում սամսոնցի մի աղջիկ, երևի եղբորս ծանոթ է լինում և իր հովանավորից խնդրում է, որ եղբորս ազատ թողնեն: Շնորհիվ այդ աղջկա՝ եղբորս ազատ են թողնում: Վերջինս, սարսափահար, կիսախելագարված, գնում է մորս ու քրոջս մոտ: Կատարվում է ահավոր եղեռնը. խեղճ, թշվառ մայրս բաժանվում է երեք երեխաներից: Գազանաբար սպանված ամուսինը, կիսախելագարված, ահավոր սպանդից հրաշքով ազատված տղան ողբում են տառապանքի ընկերակիցների և իրենց հարազատների կորուստը: Բայց, ավա՜ղ,  առջևում դեռ ավելի ահավոր էր սպասում բազմաչարչար մորս, քրոջս, եղբորս ու իրենց թշվառ ուղեկիցներին:

Այդ հրեշատիպ, քուրդ կոչվածների շրջանից անցնող քարավաններից այնքան ծեր տղամարդկանց, պատանիների են անդունդը գցել, որ հետագայում նրանք, որոնք համարձակվել են չմերկանալ և կացինի հարվածը չստանալ, իրենց գցել են անդունդը և ընկել են դիակների վրա ու ողջ են մնացել: Այդպիսի դեպք ինձ պատմել է սեբաստացի Չուքասզյան Պարգևը:

Ինքը Պարգևը և իր ընկերը տեսնում են, որ Continue reading

Այսօր Ս. Նունե և Մանե կույսերի հիշատակության օրն է


 

Ս. Նունեն և Մանեն Հռիփսիմյանց կույսերի խմբից էին, որ Դիոկղետիանոս կայսեր հալածանքների ժամանակ թողել էին Հռոմն ու եկել Հայաստան: Սակայն այս երկու կույսերին Տիրոջ կողմից նախախնամված չէր նահատակվել իրենց հավատակիցների հետ:

Սբ. Մանե կույս

Սբ. Մանե կույս

Հայաստան հասած 37 կույսերից զատվելով` Մանեն հեռանում է Եկեղյաց գավառի Սեպուհ լեռը, որտեղ փակվելով մի քարայրում` ճգնում է: Այսպես Մանե կույսն «հրեշտակային կյանքով», աղոթքով և աստվածային մխիթարությամբ զորացած ապրում է այդ այրում, որը և հետագայում իր անունով կոչվում է «Մանեի այր»:

Հետաքրքրական պատմություն է հաղորդում վարքագիրը Մանեի վերջին օրերի մասին: Այդ ժամանակաշրջանում Ս. Գրիգոր Լուսավորիչն էլ է կամենում հեռանալ հասարակությունից և իր կյանքի վերջին օրերն ապրել առանձնության մեջ: Այդ ներշնչումով Հայոց Հայրապետը գալիս է Դարանաղյաց լեռներ և իբրև բնակության վայր ընտրում Սեպուհ լեռան քարայրը, ուր ճգնում էր Մանեն: Երբ մոտենում է այրին, Մանեի ձայնն է լսում, որ պատվիրում է Ս. Գրիգորին երեք օրից վերադառնալ իր ընտրած քարայրի մոտ: Կատարելով սրբի ցանկությունը` հայրապետը վերադառնում է երեք օրից և սրբուհուն վախճանված գտնելով` սաղմոսներով թաղում է նրան քարայրում (323թ.):

Սբ. Նունե կույս

Սբ. Նունե կույս

Իսկ Նունե կույսը (վրաց. աղբյուրներում` Նինո), հայոց Տրդատ թագավորի հալածանքներից ազատվելով, մեկնում է Վրաստան, Մծխիթա մայրաքաղաքը, ուր շարունակում է ապրել սրբակենցաղ աղոթական կյանքով, քարոզում և ողջ ժողովրդին դարձի բերում: Գործած հրաշքների և բարեգործությունների համար կույսին տանում  են արքունիք, ուր բժշկում է հիվանդ թագահուն, ապա հրաժարվելով բոլոր թանկարժեք նվերներից՝ քարոզում Տիրոջ Ավետարանը: Continue reading

Շարունակվում է Մկրտության արարողությունը  Եղեգնաձորի Սբ. Աստվածածին եկեղեցում


Այսօր Երեխաների պաշտպանության օրվան նվիրված հերթական Մկրտության արարողությունը տեղի ունեցավ Եղեգնաձորի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում:

Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանի և Վայոց ձորի թեմի աշխատակից Խնկանուշ Մարկոսյանի նախաձեռնությամբ այսօր նույնպես մկտվեցին Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաներ և նրանց ընտանիքի անդամները:

Այսօրվա մկրտվողները Եղեգնաձոր քաղաքից և Continue reading

Այսօր Բեթղեհեմի մանուկների, Ակակիոս վկայի, Մովկիմա քահանայի եւ Կոտրիատիոս զինվորի հիշատակության օրն է  


Բեթղեհեմի մանուկների կոտորածի մասին պատմվում է Մատթեոսի Ավետարանում (Մատթ. 2:16-18): «Հրեաների արքայի» ծննդյան մասին Բեթղեհեմ ժամանած արեւելքցի մոգերի լուրը խիստ անհանգստացնում է Հրեաստանի Հերովդես թագավորին ու ժողովրդին: Խանդով լեցուն արքան, չկարողանալով գտնել նորածնին, հրամայում է կորստյան մատնել Բեթղեհեմում եւ քաղաքի սահմաններում գտնվող մինչեւ երկու տարեկան բոլոր մանուկներին: Բեթղեհեմի անմեղ մանուկների կոտորածը, փաստորեն, դառնում է առաջին թափված արյունը Հիսուսի համար: Բեթղեհեմի մանուկներին Հայ եկեղեցին ձոնել է բազմաթիվ գեղեցիկ շարականներ, իսկ նրանց հիշատակը տոնում է Կաթողիկե Սբ. Էջմիածնի տոնին հաջորդող երկուշաբթի օրը:

Նույն օրը Հայ եկեղեցում հիշատակվում են նաեւ հանուն Քրիստոսի հավատի մարտիրոսացված համաքրիստոնեական երեք սրբերի` Ակակիոս վկայի, Մովկիմա քահանայի եւ Կոտրիատիոս զինվորի անունները: Continue reading

ՍՈՒՐԲ ԷՋՄԻԱԾԻՆ


Քանի սիրտս տրոփում է, ու մթամած հոգիս

Կապանքները փշրած դուրս է թռչում ու թևածում,

Քանի կյանքս զրնգում է, ու անձն իմ բազմամեղ

Իր ավիշով ու արյունով աղբյուրանում,

Այնքան սերը խնկավառվում, ահագնանում է իմ մեջ`

Ալիքվելով կամարներիդ սրբազան,

Էջմիածի՜ն, Սուրբ Էջմիածի՜ն…

Հառնում եմ ես էությունից քո անհատակ,

Սուրբ Միածին,

Շնչում եմ ես ներկայությունը քո սրբասուրբ

Ու հավատիդ օթևանում խորախորհուրդ

Մաքրագործվում, պարուրվում եմ անմեռ հույսով:

Ջերմ հպումից աննյութական ու հրափայլ քո ձեռքերի

Կանթեղվում է առկայծ հոգիս ու տարրանում

Քո պատգամով նշխար դարձած պատերի մեջ:

Եվ դու հանկարծ լուսաճաճանչ, աստվածային,

Ու կենսահորդ այս հայտնությամբ ճառագում ես,

Ու փայլում ես սիրուց նրանց,

Որ գալիս է միշտ դեպ քեզ,

Էջմիածի՜ն, Սուրբ Էջմիածի՜ն… Continue reading

ՀՈՒՆԻՍԻ 7-Ը՝ ՏՈՆ ԿԱԹՈՂԻԿԵ ՍՈՒՐԲ ԷՋՄԻԱԾՆԻ


ejmiacin

Հայոց եկեղեցու մեծ տոներից է Սբ. ԳրիգորԼուսավորչի տեսիլքով Կաթողիկե Սբ.Էջմիածնի հիմնադրման տոնը: Ըստ ավանդության՝ Խոր Վիրապի բանտարկությունից դուրս գալուց հետո Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչը տեսնում է նշանավոր տեսիլքը, ուր Միածինը, ողողված հրաշափառ լույսով, իջնում է երկնքից եւ ոսկե ուռով զարկում Սանդարամետի գետնափոր մեհյանը` ցույց տալով այն տեղը, ուր պետք է կառուցվեր հայոց սուրբ հավատի տաճարը: Այստեղից էլ առաջացել է «Էջմիածին» անունը, այսինքն` էջ՝ (գրաբար) իջավ Միածինը: Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչն իր տեսիլքը պատմում է հայոց Տրդատ թագավորին: Արքայի հովանավորությամբ կառուցվում է Սբ. Էջմիածնի Աստվածածնին նվիրված Կաթողիկե Մայր Տաճարը:

Քրիստոսի իջման տեղում էլ կառուցվում է Իջման Սբ.Սեղանը: Էջմիածնի կառուցման աշխատանքներին ժողովրդի հետ մասնակցել են նաեւ Տրդատ թագավորը եւ Աշխեն թագուհին: Ըստ Մաղաքիա պատրիարք Օրմանյանի Ծիսական բառարանի՝ «կաթողիկե» նշանակում է աթոռանիստ մայր եկեղեցի, եւ այս անունը հատուկ տրվել է Էջմիածնի Մայր Տաճարին: Սակայն մեկ այլ իմաստով կաթողիկե են անվանել գմբեթ ունեցող բոլոր եկեղեցիներն ընդհանրապես, իսկ աստվածաբանության մեջ այդ անվանումը համարվում է եկեղեցու ընդհանրականության խորհրդապատկերը: Այս երեք իմաստներն էլ համապատասխանում են Էջմիածնի Մայր Տաճարին, քանի որ այն աթոռանիստ եկեղեցի է, գմբեթավոր եւ ընդհանրական է բոլոր հավատացյալների համար: Continue reading

ՏՈՆ ԿԱԹՈՂԻԿԵ ՍՈՒՐԲ ԷՋՄԻԱԾՆԻ


Յանուն Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն ՍրբոյԱմէն:

«Որովհետև ոչ ոք չի կարող դնել ուրիշ հիմք, քան այն հիմքը, որ Հիսուս Քրիստոսն է»:

Սրբազան առաքյալի քարոզած այս լուսավառ Հիմքն է` անսասան Պատվանդանը Կաթողիկե Սուրբ Էջմիածնի: Կաթողիկե Սուրբ Էջմիածնի հիմնարկեքի այս ավետիսը` խորհրդանիշ տոնն է Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու: Սուրբ Էջմիածինը` Աստվածային Հայտնությամբ պայծառակերպված Աստուծո տան հիմնադրությունն է մեր նշխար հողի վրա: Այն Խոր Վիրապում անպատմելի տառապանքներ կրած Սուրբ Լուսավորչի  տեսիլքի իրականացումն է, տեսի’լք, որին արժանացրել էր Արարիչը Իր մշտակա ներկայությամբ և զորությամբ, տեսի’լք, որ փոխանցել էին իրեն Սուրբ Թադեոս և Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալները, տեսի’լք, որ իրագործվեց Աստվածային նախախնամ լույսով. «Էջ Միածինն ի Հօրէ և լոյս փառաց ընդ նմա… », և կերտվեց մեր լուսո Սբ. Խորանը. «Եկայք շինեսցուք Սուրբ զխորանն լուսոյ »: Ահա այս Աստվածաէջ Սբ. Խորանից լուսավորվելով մեր ազգը` դարձավ ճշմարիտ Աստուծո ուխտյալ ժողովուրդ և վերափոխվեց` դառնալով խաչակիր ժողովրդի: Այս պահից է, որ մեր ժողովուրդը ուխտեց ապրել Աստվածային պատվիրաններով ու քրիստոնեական առաքինություններով, մեզ հայտնված բարձրագույն կյանքի չափանիշներով: Այս մեծագույն առաքելությամբ է մեր Սբ. Եկեղեցին առաջնորդել մեզ իր հիմնադրման օրից, անխափան շարունակում է այն այսօր և շարունակելու է իր Աստվածային և ազգապահպան այս առաքելությունը հավիտենաբար:

Սբ. Էջմիածինը իր հիմնադրումով, Իր պատմությամբ, Իր առաքելությամբ անխախտ ներկայություն է մեր ազգային կյանքում: Սբ. Էջմիածինը տեսիլքի, անսահման սիրո և զոհողության ծնունդ է: Մեծ տեսանող էր Լուսավորիչ, որն արդեն Խոր Վիրապի մեջ տեսնում էր Հայոց փրկությունը և իր մտքով սավառնում էր Վաղարշապատի այն վայրի վրա, ուր պիտի իրականանար իր ազգի փրկության ծրագիրը և Աստվածային տեսիլքը պիտի շողարձակվեր: Տեսիլքը` Աստուծո հայտնությունն է մարդուն, որով մարդկային հոգին տարրանում է հավիտենականին ու զորանում: Ու այս զորությունն ունենալով իր տառապանքների ու ցավերի մեջ` չընկճեց Կաթողիկեի հիմնադրին: Մեր Եկեղեցին տեսիլքի ծնունդ է, սակայն գերագույն սեր էր պետք տեսիլքով գոյավորվածը հիմնավորելու: Մեր Տերը, տեսնելով մեր ազգի ներսում քողարկված լույսը, Սբ. Գրիգորի անբեկանելի սերն ու անկոտրուն հավատը, Հանուն Իր կրվող տառապանքների, չարչարանքների, նրա աղոթք դարձած հոգին, իբրև Իր գերագույն սիրո արդյունք, Իր տունն հիմնադրեց, Իր Թագավորության ներկայությունը հաստատեց Հայոց հողում:

Մեր Եկեղեցին Սիրո ծնունդ է: Continue reading

Հակոբ Պարոնյան (1843-1891)


Հակոբ Պարոնյան (1843-1891)

Հակոբ Պարոնյան (1843-1891)

Հակոբ Պարոնյանը ծնվել է 1843թ. Ադրիանապոլիս քաղաքում: Դեռ մանուկ հասակից զրկվել է հորից, մեծացել և սովորել է մոր հոգատարությամբ։ Պարոնյանի մանկության մասին քիչ տվյալներ կան։ Նրա՝ մանկական հասակում ստացած տպավորությունների մասին մեզ հասել են Պարոնյանի ինքնակենսագրական բնույթի ակնարկներից։

Հակոբ Պարոնյանը նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի Արշակունյաց վարժարանում, 1857 թ-ին ընդունվել է տեղի հունական դպրոցը, սակայն ուսումը կիսատ է թողել: Աշխատել է տարբեր հիմնարկներում, 1863 թ-ին գրական հետաքրքրությունների մղումով մեկնել է Կոստանդնուպոլիս, որտեղ ծանոթացել է Հարություն Սվաճյանի հետ, թղթակցել նրա խմբագրած «Մեղու» հանդեսին: 1868–70 թթ-ին աշխատել է Ադրիանապոլսում՝ եղբոր առևտրական գրասենյակում, այնուհետև վերադարձել է Կոստանդնուպոլիս, դասավանդել է նախ Մեզպուրյան վարժարանում, ապա՝ Սկյուտարի ճեմարանում:

1871 թ-ից Պարոնյանը «Եփրատ» թերթի խմբագիրն էր, երգիծապատումներ է տպագրել «Մեղու» հանդեսում, իսկ 1872 թ-ին ստանձնել է հանդեսի խմբագրապետի պաշտոնը: 1874–77 թթ-ին խմբագրել է «Թատրոն» («Մեղուն» շարունակել է հրատարակվել այդ անունով), 1884–88 թթ-ին՝ «Խիկար» հանդեսները, աշխատակցել «Լույս», «Փորձ», «Արձագանք», «Փարոս Հայաստանի» պարբերականներին, 1888 թ-ից դասավանդել է Կոստանդնուպոլսի Կեդրոնական վարժարանում:

Պարոնյանը գրական գործունեությունն սկսել է թատերագրությամբ: Առաջին փորձը «Երկու տերով ծառա մը» (1865 թ.) կատակերգությունն էր, որին հաջորդել է «Ատամնաբույժն արևելյանը» (1868 թ.): Նրա ստեղծագործության ամենածավալուն բաժինը լրագրային երգիծանքն է: «Կսմիթներ» (1875–78 թթ.) և «Հոսհոսի ձեռատետրը» (1880 թ.) շարքերը երգիծական ինքնատիպ հանրագիտարան են, որտեղ արտացոլվել են ժամանակի ազգային և համաշխարհային կյանքի գրեթե բոլոր նշանակալի իրադարձությունները:

«Պտույտ մը Պոլսո թաղերու մեջ» (1880 թ.) շարքն ընդգրկում է 34 ակնարկ՝ ըստ քաղաքի թաղամասերի: Երգիծաբանը սուր ծաղրով պատկերում է նրանց քաղքենիական սովորությունները, վատ հակումները, օտարացումը սեփական ժողովրդից: Համայնքների կյանքում ոչինչ կատարյալ չէ. յուրաքանչյուրն ինքնաբավ ու ներփակ մի աշխարհ է, որ կարծես չի գիտակցում ներքին կապը մյուս թաղերի հետ, որոնց միասնությունից միայն կարող է ձևավորվել ազգային կյանքը:

«Քաղաքավարության վնասները» (1886–87 թթ.) կենցաղային սյուժեների մի շարք է, որն ընդգրկում է 19 նովել՝ արտաքուստ՝ զավեշտական, սակայն իրականում՝ տխուր ու տագնապալի: Հերոսներն օտարամոլության ու խաբեության զոհեր են՝ անհատականությունից զուրկ և բռնադատված քաղաքավարության կեղծ օրենքներով: Կենցաղային պատկերների հետևում Պարոնյանի երգիծանքն իրականության քննադատությունից հասնում է փիլիսոփայական մեծ ընդհանրացումների:  Continue reading

ԽՈՐ ՎԻՐԱՊ


Տեր և Տիկին Գրիգոր
և Օֆելյա Դերձակյաններին՝
Սբ. Խոր Վիրապ վանքի վերաշինության
ազնվափայլ բարերարներին

Այնտեղ, ուր քամի ու արև

Մենամարտում են իրար հետ,

Այնտեղ, ուր Աստծու ցանած արտեր

Փռում են կանաչ իրենց վարսեր,

Այնտեղ, ուր խրոխտ հայրը մեր ալեզարդ`

Հսկայաց հսկա լյառն Արարատ

Բազմել է ինչպես արքա անվեհեր,

Վեր է խոյացել մեր ժողովրդի ոգին ժայռացած,

Մեր կամքի ոգին` ապառաժ դարձած:

Ու դառնացած մեծ դյութանքից

Հրաշագեղ այս պատկերի,

Նրա տեսքից Continue reading

ՍՈՒՐԲ ԳՐԻԳՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐՉԻ ԵԼՔԸ ՎԻՐԱՊԻՑ


ՓՐԿՈՒԹՅԱՆ ՎԻՐԱՊԸ

Յանուն Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ. Ամէն:

«Այսօր ժողովուրդք Հայաստանեայց

աշակերտեալք ճշմարտութեան ի ձեռն

սրբոյն Գրիգորի, օրհնեցէք զլոյսն

 անսկիզբն բարձր արարեք զնա յաւիտեան»:

(Շարակնոց)

 

Քրիստոնեական լույսի փառաբանության օրն է այսօր, որ Խոր Վիրապում 13 տարի անպատմելի տառապանքներ կրած եւ աստվածային զորակցությամբ ողջ մնացած Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի այնտեղից ելնելու օրից  տարածվեց մեր ժողովրդի սրտերի և հոգիներ մեջ: Եվ մենք դարձանք նախաշնորհյալ այն ազգը, որ աշխարհոմ առաջինը պետականորեն ընդունեց քրիստոնեական կրոնը: Քրիստոնեական լույս գաղափարախոսությամբ շաղախված մեր արիական հոգին, սիրտն ու միտքը այդուհետ ընդմիշտ Տիրոջ հետ է: Այս տեսիլքը, այս երազը ուներ դեռևս օձերի և կարիճների ընկերակցությամբ, մութ վիրապի մեջ տառապող Սուրբ Գրիգորը, ինչպես նշում են մեր պատմիչները, և ինչպես նկարագրում է շարականագիրը. «Պարակից հոգեղինաց երկնային զօրացն սրբափայլ զգեստցինք Տէր Գրիգորիոս, ի Խոր վիրապին, իջեր, ի տղմին ի մէջ դառնաշունչ օձիցն, զի փրկեսցես զմեզ ի չար վիշապեն»: Նա «ջերմեռանդ աղոթքներով և հոգևոր սիրով» էր վերցրել իր խաչը: Ագաթանգեղոսը վկայում է, թե ինչպես էր նրա` Աստծու հետ հարատև հաղորդակից հոգին մրմնջում. «Շնորհներ տուր ինձ, Տեր, համբերելու այս դառը տանջանքները»: Նա հոգեկան խանդավառության մեջ էր չարչարանաց վիհում, քանզի, ինչպես առաքյալն էր ասում, նմանվում էր իր Տիրոջը. «Ես Քրիստոսի չարչարանքները իմ մարմնում եմ կրում»:

Պատմական փաստերի մեջ չխորանալով, հիշատակեմ, որ Տրդատ Մեծ արքան, Գրիգորին, որը հրաժարվել էր երկրպագել բագիններին, բազում կտտանքներից հետո նետել էր մահապարտերի գուբը` Խոր Վիրապ կոչվող վայրը, որպեսզի այնտեղ էլ նա, տաժանակիր կյանքով ապրելով, հոգին ավանդի: Այդ ընթացքում արքայի ձեռքով մարտիրոսվել էին Սուրբ Գայանյանք, ապա արքան հիվանդացել էր: Նրան միայն Գրիգորը կարող է փրկել, կարծում էր արքայի քույրը` Խոսրովիդուխտը: Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


Ճանապարհաշինարարություն

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Մեր աշխատանքի վայրը գտնվում էր Ֆոնճլարից 2 կմ դեպի Մալաթիա՝ վերանորոգումը կիսատ մնացած ճամփի մի հատվածին: Հաջորդ օրվանից աշխատանքն սկսեց: Մեկը քար էր ջարդում, ուրիշները հող էին փորում, իսկ ջարդված քարը և փորված հողը պատգարակով տանում ու ճամփի վրա էին լցնում:

Այսպես անցավ 15-20 օր և այդ ժամանակվա միջոցին եկավ-անցավ սեբաստացիներից բաղկացած մի քարավան, որոնց մեջ էին Դանիել քեռուս աղջիկները՝ Աղավնին և Սաթենիկը, ովքեր մեզ տվեցին մի վերմակ: Նրանց մեջ էր նաև Սեբաստաիայի Արամյան դպրոցի ուսուցիչ և «Եղեռնապատումի» հեղինակ Գափիկյան Կարապետը: Տղաներս հավաքվեցինք նրա շուրջը և պատմեցինք մեր ոդիսականը: Հետաքրքրվեց ու հարցրեց, թե ովքեր են մեր  ծնողները: Հորս չճանաչեց, ասացի, որ մայրս՝ Զալլախթյան է, և իր հուշերում նշում է, որ հանդիպել է Զալլախենց Հովհաննեսին՝ փոխանակ Ալեքսանդրյանին: Մեր մեջ էր նաև Գափիկյանի եղբոր որդին՝ Զարեհ Գափիկյանը, որ այժմ Ամերիկայում է, Սեբաստիայի վերաշինած միության նախագահը:

Եղբայրս ծանր աշխատանքին չէր դիմանում. սկսել էր հյուծվել, առանց դրան էլ, առողջ չէր, մանավանդ, որ լավ չէր սնվում: Մտածում էի, ինչ կլինի, քանի որ դեռ Ֆոնճլարումն էին, ուստի այսպես մտածում էի՝ արդյոք լավ չի լինի, եթե եղբայրս մերոնց միանար, թե´ այս ծանր աշխատանքից կազատվեր, թե´ մերոնց ունեցած բեռների մի մասը ինքը կտաներ և մերոնց կօգներ:

 Հաշվի առնելով  այդ բոլորը՝ մի օր աշխատանքից հետո նստած ճաշում էինք, սկսեցի այդ մասին խոսել, որ օրըստօրե հյուծվում ու տկարանում ես: Արդյոք լավ չի լինի, որ մերոնց միանաս, կարծես իմ այս խոսքերին սպասում էր, հանձնարարեց ինձ գնալ ինժեներից թույլտվություն վերցնել: Մեր տղաներից  3-4 տղա նույնպես ցանկություն հայտնեցին իրենց ծնողներին միանալ: Գնացի ինժեների մոտ ու խնդրեցի, որ մի քանի հիվանդ տղաներին թույլ տա, որպեսզի  գնան և իրենց ծնողներին միանան: Ինժեներն այդ տղաներին կանչեց իր մոտ և խորհուրդ տվեց, որ ճիշտ չեն անում, քանի որ դա իրենց համար ավելի վատ հետևանաքներ կարող է ունենալ, իսկ այստեղ մինչև ճամփի նորոգումը վերջանալը դեռ 15-20 օր կտևի: Այսպիսի պայմաններում 1 օրն նույնիսկ մեծ նշանակություն ունի, բայց տղաները չէին համոզվում և անընդհատ խնդրում էին, որ իրենց թույլ տա, որպեսզի ծնողներին միանան: Ինժեները ջղայնացավ և կանչեց ժանդարմներից մեկին, մի երկտող գրեց, տվեց նրան և պատվիրեց, որ այդ տղաներին տանի Ֆոնճլար, հանձնի ոստիկանությանը՝ երկտողի հետ միասին: Continue reading

ԱՅՍՕՐ ՍԲ. ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ՄԿՐՏՉԻ ԵՎ ՍԲ. ԱԹԱՆԱԳԻՆԵՍ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍԻ ՀԻՇԱՏԱԿՈՒԹՅԱՆ ՕՐՆ Է


Սբ. Հովհաննես Մկրտչի եւ Աթանագինես եպիսկոպոսի նշխարների Հայաստան փոխադրման հիշատակության օրն է: Աթանագինեսն Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի կնոջ` Մարիամի եղբայրն էր, Պիտաքտոնի եպիսկոպոսը, որը հերոսաբար նահատակվել էր` պաշտպանելով իր հավատը: Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչը Կեսարիայում ձեռնադրությունից հետո իր հետ Հայաստան է բերում Սբ. Հովհաննես Մկրտչի և Սբ. Աթանագինես եպիսկոպոսի նշխարները, որոնք ամփոփում է Աշտիշատում` Իննակնյա կոչվող վայրում, այնուհետև վկայարաններ կառուցում դրանց վրա՝ պատվիրելով, որ ամեն տարի հավաքվեն այդտեղ՝ սուրբերի հիշատակը տոնելու համար:

Աշտիշատից Վաղարշապատ ուղևորվելիս Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչը կանգ է առնում Բագավանում, ուր իրեն դիմավորում է Տրդատ թագավորը՝ իր արքունիքով: Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչն այստեղ ևս ամփոփում է Սբ. Հովհաննես Մկրտչի և Սբ. Աթանագինեսի մասունքների մնացյալ մասը և դրանց վրա վկայարան կառուցում ու Սբ. Սեղան հիմնում, Սբ. Պատարագ մատուցում և պատվիրում, որ ամեն տարի Ամանորի աստծու` Հյուրընկալ Վանատուրի տոնի փոխարեն Սբ. Հովհաննես Մկրտչի և Սբ. Աթանագինեսի հիշատակները տոնեն:

Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


Ազատում բանտից

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Վեցերորդ օրվա՝ ցերեկվա ժամը 3-ին, խուցի դուռը բացեցին և առաջարկեցին դուրս գալ ու շարժվել: Մաքուր հագնված, բարձրահասակ 30-35 տարեկան թուրք մի երիտասարդ, որ ճանապարհաշինարար ինժեներ է եղել, մեր անունները գրեց, հետո ասաց, որ համառ պայքարից հետո կարողացել է մեզ ժամանակավոր փրկել սպանդից և գնալու են Մալաթիայի Խարբերդ խճուղու մի հատվածում ճանապարհի նորոգման աշխատանք կատարելու:

 Բանտի բակից մեզ դուրս հանեց և տարավ գործիքների պահեստը: Այնտեղ մեզ տվեցին թի, բետար և, երկու ժանդարմ էլ ուղեկից տալով մեզ ճամփին, խոստացավ երկու ժամ հետո մեզ հասնել: Մյուս անհրաժեշտ պարագաներով պատգարակ հաց էլ տվեց: Շարքով դուրս եկանք քաղաքից, տեսնենք մի նոր քարավան, որը եզան սայլերից էր բաղկացած, որի մի ծայրից մյուսը 2 ք. մետրից պակաս չէր լինի, մոտեցանք, տեսանք, որ սեբաստացիներ են, հանդիպեցինք մեր տանտիրոջ տղայի՝ Միհրանի կնոջը՝ 2 անչափահաս երեխաներով: Հապճեպ պատմեցինք մեզ պատահած դեպքերը: Վերջինս ամուսնու վերարկուն տվեց մեզ ու առհավետ բաժանվեցինք:

Ժանդարմները շտապեցնում էին մեզ և արագ քայլերով քարավանից առաջ անցանք և հասանք Բեյ բունարից այն կողմ՝ ինքնաբուխ մի աղբյուրի: Ժանդարմները կարգադրեցին, որ այդտեղ սպասենք, մինչև կհասնի մեզ համար ուղարկվելիք հացն ու վրանները: Օրընդմեջ, բայց եկող չեղավ:

Այդ օրը մեզ հաց չէին տվել, հետևապես սոված էինք, ինչպես նաև մեզ ուղեկցող ժանդարմները: Սկսեցինք կասկածել և զանազան կարծիքներ հայտնել. ոմանք ասում էին. որ շատ հավանական է, որ մի ժամ հետո մի տասնյակ դահիճներ կգան և բոլորիս ձեռքերը կկապեն և կկոտորեն, ուրիշներ թե՝ սա դահիճների կողմից զվարճանալու համար սարքված խաղ է: Continue reading

ՀՈԳԵԳԱԼՍՏՅԱՆ ՏՈՆԻՆ ՆՎԻՐՎԱԾ ՊԱՏԱՐԱԳ ԶՈՐԱՄԱՍՈՒՄ


Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին Հոգեգալստյան տոնը նշում է Սբ· Զատկից հիսուն օր հետո: Այն առաքյալների վրա Սուրբ Հոգու իջման հիշատակության տոնն է, որը տեղի է ունեցել Սբ· Հարության հիսուներորդ օրը:

Այս տարի Հայաստանի արևելյան սահմանը հսկող զինվորները հնարավորություն ունեցան հենց իրենց զորամասում մասնակցելու Հոգեգալստյան տոնին նվիրված Սուրբ և Կենարար Պատարագին և հաղորդվելու Քրիստոսի Մարմնին ու Արյանը: Continue reading