ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


Դեպի Մալաթիա և բանտ

 

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Առավոտյան կանուխ վեր կացանք և յուրաքանչյուրս մեկ-մեկ սայլ լծեցինք հորս օգնությամբ: Բաժանումը շատ դժվար էր. մայրս լաց էր լինում, փաթաթվեց մեզ, չէր ուզում բաց թողնել, կարծես՝ մայրական դյուրազգաց բնազդը կանխագուշակում էր վերահաս վտանգը:

Մեծ քույրս՝ Մարոն, նունպես լաց էր լինում: Խնդրում էր, որ չգնանք, դժվարությամբ մորիցս և քրոջիցս բաժանվեցինք, իսկ հայրս լուռ արտսվելով՝ հետևեց մեզ: Այնքան էր խեղճացել, որ նրան նայելիս, պատանեկան սիրտս մղկտում էր, հոգեկան ծանր վշտից կքած, ծերացած, ողորմելի տեսք էր ստացել:

Բացի այդ, դեռ լրիվ չէր պատկերացնում բաժանման ահավորությունը, թե ինչ սոսկալի տառապանքների պիտի ենթարկվեի ծնողի հովանավորությունից զրկվելուց հետո:

Հայրս մեզ ուղեկցեց մինչև խճուղի ու նորից համբուրեց: Բարի ճանապարհ մաղթելուց ու խորհուրդներ տալուց հետո, արտասուքը հազիվ զսպած, հետ վերադարձավ, բայց մեզանից չէր կարողանում բաժանվել: Յուրաքանչյուր քայլափոխին հետ էր  դառնում, ձեռքով հրաժեշտ էր տալիս, այդպես շարունակեց մինչև այլևս իրեն չէինք տեսնում: Ներքին նախազգացումն ինձ տանջում էր, որ այս բաժանումը սկիզբն է հետագա ահռելի զրկանքների և տառապանքների և, այսպես խորհրդածելով, առանց մեկին մոտենալու, լուռ ու տխուր, դանդաղ ճամփան շարունակեցինք մինչև հասանք Մալաթիայի ծայրամասը՝ գերմանական կույրերի դպրոցը: Մեզ ուղեկցող ժանդարմները հրամայեցին կանգնեցնել սայլերը, եզներին արձակել ու դպրոցի բակի ծառերի շուքի տակ սպասել նոր կարգադրության, երբ հավաքագրվեցինք, պարզվեց, որ 50-ի մոտ տղաներ կլինենք, բոլորս էլ սեբաստացի: Այդ օրն առավոտից ոչինչ չէինք կերել և արդեն երեկոյան՝ ժամը 7-ը կլիներ, տղաներից չորս-հինգ տղա ուզեցին քաղաք գնալ. դրամ տվեցինք և խնդրեցինք մեզ համար ուտելու բան բերեն: Գնացողների մեջ չէին Հյուսնյան Հարությունը և Վաղջյան Ալեքսանը և ուրիշ  մի քանի տղաներ:

Կաթոլիկների վարդապետը Հարությունին և Ալեքսանին պատվիրել էր գնալ կաթոլիկների առաջնորդարանը և գերապայծառից խնդրել, որ դիմի տեղի իշխանությանը, որպեսզի աքսորի ճամփին եղած կաթոլիկներն վերադարձի արտոնություն ստանան: Աքսորականների մեջ լուր էր տարածվել, իբր կաթոլիկներին ներում է շնորհված: Վարդապետը, իհարկե, չէր կարող պատկերացնել, որ Մալաթիայի կաթոլիկների առաջնորդարանը կողոպտված և գերապայծառին իր վարդապետներով սպանված կլինեն: Խեղճ վարդապետը Սեբաստիայից մինչև Ֆոնճլար այդքան ոճիրներ ու արհավիրքներ տեսնելուց հետո դեռ թուրքից ներում էր սպասում չգործած հանցանքի համար:

15 րոպե չէր անցել տղաների գնալուն, երբ երկու թուրք եկան ու հրամայեցին, որ շարք կանգնեն: Մենք էլ շարք կանգնանք և մեզ առաջնորդեցին Մալաթիայի բանտը, որ գտնվում էր Կառավարության շենքի հետնամասում: Երբ բակ մտանք, տեսանք 4-5 թուրքեր ծառի շուքի տակ, սեղանի շուրջը նստած, ուտում-խմում, քեֆ էին անում: Երբ մեզ տեսան, իրենցից մեկն սկսեց երգել հետևյալ իմաստով մի երգ. «Եկան նորից Ալլահի սեղանին մատուցելու մատաղացուները»:

Այդ, որ լսեցինք, արդեն հասկացանք, թե մեզ ինչ բախտ է վիճակված, ինչ կարող էինք անել խեղճ պատանիներս: Մեր տղաների մեծամասնությունը 14-16 տարեկան կլինեին, բացի մի քանիսից, որ 18-19 տարեկան կլինեին: Մեզ առաջնորդեցին բանտի խուցերից մեկը, որտեղ սովորաբար արգելափակում են վտանգավոր ոճրագործերին, մեզ ներս արին ոչխարների նման ու դուռը փակեցին ՝ առանց հաշվի առնելու, թե այդ փոքր խցում 50 տղա կսեղմվի,՞ թե՞ ոչ:

 Հունիսյան շոգ օրերին էր, մանավանդ Մալաթիայում բաց երկնքի տակ, առանց ծածկոցի, կարելի է գիշերել՝ առանց մրսելու, իսկ այդ զնդանում, որտեղ մի փոքր օդանցք ուներ, 50 տղա ինչպես շնչեին: Երբ դուռը փակվեց, նկատեցինք, որ կանգնած, իրար կպած ենք, իսկ հատակը ցեխ էր, օդը անտանելի էր՝ տաք ու խոնավ: Այնպես, որ օդի պակասությունից շնչահեղձ էինք լինում: Մեզ մոտ ոչ ուտելու բան ունեինք, ոչ էլ խմելու ջուր: Բոլորս, շշմած մահվան ահից, սահմռկած, լուռ մտածում էինք, ոչինչ չէինք գտնում իրար ասելու, լավ հասկանում էինք, թե այս բոլորն ինչով է վերջանալաու: Մեր ավագ ընկերներն սկսեցին մեզ մխիթարել՝ պատմելով Հայ հեղափոխական հայդուկների հերոսություններից: Մի կերպ տղաների ուշադրությունը շեղվել էր ներկա ահավոր իրադրությունից և հետագա սարսափելի դեպքերին էին նախապատրաստվում:

Օրը մթնեց և սարսափն էլ ավելի մեզ պատեց: Ահա ուր որ է, կուգան՝ մեզ սպանդանոց տանելու: Այդպիսի հոգեկան տառապանքով, առանց քնելու, գիշերը լուսացրինք: Continue reading

Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. ԳԱՐԵԳԻՆ Բ ԱՄԵՆԱՅՆ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱԿԱՆ ՈՒՂԵՐՁԸ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՏՈՆԻ ԱՌԻԹՈՎ


Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից Հայրապետական Մեր օրհնությունն ու ջերմ շնորհավորանքներն ենք բերում համայն մեր ժողովրդին Հանրապետության օրվա առիթով:

Մեծ Եղեռնին հաջորդած դժվարին օրերին մեր հայրենիքի մի մասում քաջարի մեր ժողովուրդը կենաց ու մահու գոյամարտ մղեց և թանկ զոհողություններով Մայիսյան հաղթական հերոսամարտերը պսակեց Հայաստանի Հանրապետության հիմնադրմամբ: Հայրենի պետականության վերականգնումով մարմնացավ մեր նախնիների դարավոր երազանքը, հույսով լցվեց մեր ժողովրդի հոգին և նոր շունչ առավ ազգային կյանքը:

Մայիսի 28-ի խորհուրդով այսօր նորոգենք Հայրենիքի հանդեպ մեր հավատարմության ուխտը, մեր ձեռաց ազնիվ գործերով, միմյանց նկատմամբ սիրով ու հոգատարությամբ հաղթահարենք բոլոր դժվարությունները՝ Տիրոջ առաջնորդությամբ շենացնելով մեր անկախ Հանրապետությունը: Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


Ֆոնճլարում մեզ պատահած դեպքերը

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Ֆոնճլար հասնելուց հետո հազիվ մեր սայլը բեռնաթափել ու արևից պաշտպանվելու համար վրանանման մի բան էինք  պատրաստել, երբ մոտ եկավ, հորս մորաքրոջ տղան՝ Ալեքսանդրյան Ավետիքը, հազիվ 45-50 տարեկան, համակրելի մի անձնավորություն: Ես մինչ այդ նրան չէի տեսել, մեծին՝ Նազարեթին, փոքր եղբորը՝ Գևորգին, ծանոթ էի: Նազարեթի ընտանիքի անդամներին էլ ծանոթ էի. ապրում էին Սեբաստիայում, ուներ մի տղա, 2 աղջիկ: Նազարեթ հորեղբայրը պատերազմի նախօրյակին իր մեծ աղջկա՝ Աննայի հետ գնաց Ֆրանսիա, փրկվեց եղեռնի սոսկալի արհավիրքներից, իսկ Գևորգը ապրում էր Կյուրինում: Պատերազմի սկզբից զորակոչվել էր և գտնվում էր Սեբաստիայի Արամյան դպրոցի զինվորական հիվանդանոցում որպես հիվանդապահ: Երեկոները գալիս էր մեզ մոտ գիշերում, երբ պատերազմից հետո վերադարձա Սեբաստիա, նա արդեն չկար, երևի, սպանած կլինեին:

Երկու քրոջ որդիների հանդիպումը հուզիչ էր, փաթաթվեցին ու արտասվեցին: Ավետիքի հորեղբայրը ուներ երիտասարդ, գեղեցիկ կին և երկու սիրունիկ աղջիկներ, որոնցից ոչ մեկը ողջ չի մնացել: Ավետիք հորեղբայրը հայտնեց, որ հորաքույրս և ամուսինը նույն օրը այդտեղից գնացող քարավանի մեջ են եղել, որ դեռ հեռվից երևում էր, բարձրանում էին սարնիվեր: Մի նեղ արահետով խեղճ հայրս, որ այդ լսեց, ավելի վշտացավ՝ վերջին անգամ իր միակ քրոջը տեսնելու առիթից զրկվելուն: Հորաքույրս ապրում էր Թոգաթ քաղաքում, ուներ երկու աղջիկ` Աննիկ և Վերոն: Աննիկն ամուսնացած էր, իսկ Վերոնը, որ հազիվ 13-14 տարեկան կլիներ, նրան Թոգաթից չէին թողել ծնողներին ընկերանա: Հորաքրոջս ընտանիքից ոչ ոք ողջ չի մնացել, ինչպես նաև՝ հորեղբորս 5 անձից բաղկացած ընտանիքից:

Ավետիք հորեղբայրը հայտնեց նաև, որ Ֆոնճլարից այն կողմ վայրենի քուրդեր են և թուրք կառավարությունը քուրդերի ցեղապետ Պետիր բեկին վաճառել է իր շրջանից անցնող յուրաքանչյուր հային մեկ գրոշ դրամով: Երբ քարավանը հասնում է լեռան գագաթը, որ Ֆոնճլարից երևում է գագաթից այն կողմ անցնելու ճամփին, լինում է մի կիրճ: Այդտեղ կանգնած են լինում քուրդերը, որոնք յուրաքանչյուր անցորդին ստուգում են. 10 տարեկանից բարձր բոլոր այրերին առանձնացնում, տանում են քիչ այն կողմ եղած անդունդի եզերքը, մերկացնում, կացինով խփում և գցում են անդունդը, իսկ կանանցից ջոկում իրենց դուր եկածներին, պահում իրենց մոտ, իսկ մնացածներին մի լավ կողոպտելուց հետո հաջորդ օրը ճամփան շարունակել տալիս: Continue reading

ՀՆՉՅՈՒՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ. ԱՐԵՎՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆԻ ՀՆՉՅՈՒՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ


ՀՆՉՅՈՒՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ.  ԱՐԵՎՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆԻ ՀՆՉՅՈՒՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ

Արևմտահայերենում գաղտնավանկի ը-ի արտասանությունն առա­վել զգալի է. այն արտասանվում է առավել թանձր մանավանդ բառասկզբի սպ, սփ, սկ, զբ, զգ, շտ (շփական + պայթական) և նման հնչյունախմբերով սկսվող բառերում, ինչպես ՝ ըսպասել, ըսփոփել, ըսկսիլ, ըզբոսնուլ, ըզգալ, ըշտաապել (բերված օրինակներում զանց ենք առնում փոխազդե­ցական հնչյունափոխության հետ կապված այլևայլ հնչյունափոխական երևույթները ՝ բառապատկերը չաղճատելու համար) :

Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքըԲառերի արտասանական տարբերակներում պարտադիր կերպով պետք է նշել գաղտնավանկի ը-երը, որոնք հաճախ երկու տարբերակ­ներում հնչվում են տարբեր դիրքերում՝ բզկըտել – բզըկտել, ընկըճվել – ընկճըվիլ, բռնըկվել – բռընկիլ, կրկընվել -կրկնըվիլ, ձեռնըտու– ձեռընտու, ձեռնըպահ-ձեռընպահ, պատըժվել – բաճճըվիլ և այլն: Որոշ դեպքերում գաղտնավանկի ը-ն իմաստազատիչ դեր ունի, ինչպես՝ անցնել – անցնել և անցընել – անցկացնել:

Հնչյունափոխական երևույթների մանրամասն քննությունը ակնհայտ է դարձնում մի իրողություն. ուղղագրական – հնչյունափո­խական տարբերություններ առկա են ոչ միայն արևելահայ – արևմտա­հայ համակարգերի միջև, այլև արևմտահայերենը ինքն իր մեջ ունի մի շարք բազմաձևություններ (երբեմն միևնույն բառն ունենում է գրության 2-3 տարբերակներ): Այդ առումով կարելի է առաջարկել արևելահայ – արևմտահայ ուղղագրական – հնչյունափոխական տար­բերակների հետևյալ դասակարգումը.

  1. Արտաքին (միջհամակարգային) զուգաձևություններ:
  2. Ներքին (ներհամակարգային) զուգաձևություններ:

 Արտաքին զուգաձևություններ կամ տարբերակներ ասելով ՝

նկատի ունենք արևելահայերենի և արևմտահայերենի միջև եղած գրության տարբերությունները, երբ լեզվի տարբերակներից յուրա­քանչյուրը դիտարկվում է իբրև առանձին, ինքնակա համակարգ, ուստի հիշյալ տարբերությունները ավելի ճշգրիտ կլինի անվանել միջհամակարգային տարբերություններ: Դրանք ընդգրկում են ամենատարբեր երևույթներ, որոնք ներկայանում են հետևյալ ենթախմբերով:

1ա. Ընդհանրական (շեշտից կախված) հնչյունափոխության հետևանքով առաջացած տարբերություններ, որոնք տարաբնույթ են և առնչվում են լեզվի տարբեր մակարդակներին: Միևնույն հնչյունը յուրովի է իրեն դրսևորում տարբեր դիրքերում՝ բառասկզբում, բառա­միջում կամ բառավերջում, բաց և փակ վանկերում, բառակազմական կամ քերականական փոփոխությունների դեպքում:

Ինչպես հայտնի է, հնչյունափոխական երևույթները, որոնք ընդ­գրկում են տվյալ հնչյունի համանման բոլոր դիրքերը, ստանում են հնչյունական օրենքի արժեք, մինչդեռ այն հնչյունափոխական երևույթները, որոնք գործում են առանձին բառերի ու բառախմբերի սահմաններում, հետևողական, բացառություններ չընդունող հնչյունական օրենքի արժեք չեն ստանում: Այսպես, բառավերջի բաց վան­կում ի ունեցող բազմավանկ բառերում ձայնավորով սկսվող բաղադրիչ ավելանալիս չկա կայուն օրինաչափություն. ի – ն կարող է և’ սղվել, և’ պահպանվել՝ բարիբարություն, գյուղացիգյուղացիություն: Հիշ­յալ դիրքում նույն բառը արևելահայերենում և արևմտահայերենում դրսևորվում է տարբեր կերպ՝ առաջացնելով բառաձևերի տարբերու­թյուն: Հմմտ. գերանդիգերանդիավոր և գերանդավոր, խելացիխե­լացիություն և խելացություն Continue reading

Եղեգիսի միջն. դպրոցում հնչեց ավարտական Վերջին զանգը


Եղեգիսի միջն. դպրոցում ղողանջեց Վերջին զանգը` ավետելով աշակերտների հանրակրթական ուսումնառության փուլի ավարտը և կյանքի մեկ այլ փուլ մտնելու մեկնարկը:

Մայիսի 22-ին` ժամը 13:00-ին, Եղեգիսի մշակույթի տանը տեղի ունեցավ Վերջին զանգի միջոցառում, որին ներկա էին դպրոցի տնօրեն Լևոն Թադևոսյանը, Եղեգիս համայնքի ղեկավար Յուրա Մկրտչյանը, Վայոց ձորի մարզպետարանից ներկայացուցիչներ, ուսուցիչներ, աշակերտներ, ծնողներ և այլք:

Դասղեկ Անահիտ Այվազյանի նախաձեռնությամբ շրջանավարտները կազմակերպել էին գեղեցիկ միջոցառում՝ երգ ու պարով, ասմունքով ու հումորով:

Հանդիսությանը աշակերտները պատրաստվել էին շատ երկար, քանզի հրաժեշտ էին տալու մի կրթօջախի, որն ուսումնական հաստատությունից զատ ջերմ օրրան է եղել սաների համար, ուղեկցել է դեպի Continue reading

Գլաձորի միջն. դպրոցում հնչեց Վերջին զանգը


Գլաձորի միջնակարգ դպրոցում ղողանջեց ավարտական Վերջին զանգը. հարազատ կրթօջախին հրաժեշտ էին տալիս 12-րդ դասարանցիները:

Ներկա էին Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քհն. Հովհաննիսյանը, Գլաձոր համայնքի ղեկավար Անդրանիկ Մարտիրոսյանը, դպրոցի տնօրեն Արուսյակ Հայրապետյանը, Մայր Աթոռ Սբ. Էջմիածնի Եղեգնաձորի տարածաշրջանի ՔԴԿ համակարգող Հուսիկ Հարությունյանը, ուսուցիչներ, աշակերտներ, ծնողներ և այլք:

Դասղեկ Լիլյա Սարգսյանի  նախաձեռնությամբ շրջանավարտները կազմակերպել էին գեղեցիկ միջոցառում:

 Դասվարներն էին Մարգո Հովհաննիսյանը և  լուսահոգի Գոհար Հարությունյանը:

Սիրո ու երախտագիտության, անսահման շնորհակալության ու գնահատանքի խոսքերով էր Continue reading

ՀՈԳԵԳԱԼՈՒՍՏ


Հոգեգալուստը մի նոր սկիզբ է: Տիեզերքի ստեղծագործության և աշխարհի վրա  կյանքի հայտնվելու շատ կարևոր մի սկիզբ: Քրիստոսի Ծնունդով իրագործված փրկության տեսանելի արտահայտությունն է: Աշխարհի արկածալից պատմության ամբողջ ընթացքում չի եղել մի դեպք, որ օժտված լինի այնքան հարուստ կարելիություններով, որքան եղավ Հոգեգալուստը: Եվ ոչ մի ընկերային շարժում այնքան ուժգին թափ չի ստացել իր սկզբնավորության մեջ, որքան եղավ Հոգեգալուստով սկսված ընկերային, կրոնական ու բարոյական նոր շարժումը, մի ընթացք, որ դեռ շարունակվում է ու պիտի շարունակվի այնքան ժամանակ, որքան ընկերային հարաբերությունները գոյություն ունեն աշխարհի վրա:

Հոգեգալուստը քրիստոնեական եկեղեցու սկզբնավորությունն է:

Մարդիկ ընդունեն թե ուրանան` պատմական անհերքելի իրողություն է, որ Քրիստոնեական եկեղեցին ամենից առողջ ազդեցություն է ի գործ դրել մարդկային, ընկերային բարքերի բարելավման և մարդու բարձրացման մեջ: Ոչ ոք չի պնդում, որ Եկեղեցին կատարյալ ու անթերի մի կազմակերպություն է: Ոչ ոք չի ուրանում, որ նրա բազմադարյան պատմության ընթացքում չարիքներ չեն ծնվել նրա մեջ, հակառակը զարմանալի պիտի լիներ: Մարդկանցից կազմված ընկերություն լինելով` զերծ չի մնացել մարդուն հատուկ տկարություններից և մեղքերից: Սակայն պետք է ճշտել, որ   այդ թերացումները և չարիքները ոչ թե եկեղեցին ինքն է գործել իբրև համակարգ և ուսմունք, այլ նրանում եղած մի շարք մարդիկ, որոնք հավատարիմ չեն եղել նրա սկզբունքներին, որոնք անվանապես նրա մեջ լինելով հանդերձ` մաս չեն կազմել նրա հոգևոր և բարոյական գործունեությանը: Ուրիշ խոսքով` այդ թերացումները գործվել են մարդկանց կողմից, որոնք չեն ստացել այն հոգին, որ հատկապես Հոգեգալուստով տրվեց այս նոր ընկերային շարժման բոլոր անդամակցողներին: Վերջապես մարդկանց կողմից, որոնք այդ  Եկեղեցու  Ս. Գրքի իսկ բացատրությամբ` «մարել են հոգին» նախ իրենց մեջ, և, թերևս, նաև այն սահմանափակ զանգվածի մեջ, որտեղ գործվել են այդ չարիքները: Եվ եկեղեցին ի վերջո դատապարտել է նրանց: Continue reading

ԽԱՉՔԱՐԸ ԵՎ ՏԱՃԱՐԸ


ԽԱՉՔԱՐԸ ԵՎ ՏԱՃԱՐԸԽաչքարը հաճախ հանդես է գալիս որպես հոգևոր համալիրների տեղադրությունը ցուցող, նրանց շրջապատող բնական միջավայրը մշակութայնացնող ու կազմակերպող, դեպի սրբությունը հավատացյալին և ուխտավորին առաջնորդող: Սրբավայրերի ճանապարհներն ու շրջապատը ներկայանում են փոքրիկ մատուռներով, խաչքարերով, սուրբ ծառերով ու աղբյուրներով: Հայ եկեղեցին հետևում էր Սուրբ Ներսեսին վերագրվող կանոնին, որն արգելում էր քրիստոնեական տաճարում թաղումներ կատարելը: Եվ թեև 10-րդ դարից սկսած որոշ տաճարներին արևմտյան կողմից կցվող գավիթները հնարավորություն ստեղծեցին իշխանական տներին ունենալ սեփական փակ տապանատուն եկեղեցու հարևանությամբ թաղվելու և խաչքար կանգնեցնելու սովորույթը տևեց մինչև ուշ միջնադար: Դրանք ոչ միան գեղարվեստորեն հարստացնում էին շինության համայնապատկերն, այլև ընդգծում էին միջնադարյան հայ հասարակության առանձնահատուկ վերաբերմունքը դեպի հանգուցյալները, երբ հասարակությունն ընկալվում էր որպես ողջերի և մեռածների համահասարակություն:

Խաչքարը հանդես է գալիս նաև որպես եկեղեցական շինությունների և հոգևոր այլ համալիրների տարածական-ծավալային լուծման կամ հարդարման մանրամաս՝ ներկայանալով երեք հիմնական դրսևորումով.

ա) խաչքարն օգտագործվում է որպես շինանյութ, Continue reading

Վայոց ձորի թեմի հոգևորականաց դասը  մասնակցել է Վերջին զանգի միջոցառումներին


Վայոց ձորի թեմի հոգևորականաց դասն այցելեց դպրոցներ, մասնակցեց Վերջին զանգի հանդիսություններին և հանդես եկավ օրհնության խոսքով:

Եղեգնաձորի ավագ դպրոցի Վերջին բաց դասին ներկա  էին Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տեր Զարեհ վրդ. Կաբաղյանը, Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քհն. Հովհաննիսյանը, Եղեգնաձորի քաղաքապետ Դավիթ Հարությունյանը, Վայոց ձորի փոխմարզպետ Սամվել Թարվերդյանը, Եղեգնաձորի ավագ դպրոցի տնօրեն Կարինե Հարությունյանը, ուսուցիչներ, ծնողներ և այլք:

Տերունական աղոթքից հետո օրհնության խոսքով հանդես եկավ Թեմի փոխառաջնորդ Տ․ Զարեհ վրդ․ Կաբաղյանը, ապա ելույթ ունեցավ փոխմարզպետ Սամվել Թարվերդյանը:

Արենի և Արփի համայնքների  դպրոցների Վերջին զանգի միջոցառումներին մասնակցել է Տեր Սահակ քհն. Մարտիրոսյանը:

Ջերմուկի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Գալուստ քհն․ Սահակյանը մասնակցել է Ջերմուկի ավագ դպրոցի Վերջին զանգի միջոցառմանը և հանդես է եկել օրհնության խոսքով։

Տեր Ներսես քհն․ Արշակյանը  մասնակցել է Վայքի ավագ դպրոցի, վարժարանի,  Ազատեկ համայնքի դպրոցի ու նախակրթարանի ավարտական միջոցառումներին և հանդես է եկել օրհնության խոսքով։

Վայքի Սբ. Տրդատ եկեղեցում շրջանավարտներին ընդունեց Վայքի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Մարտիրոս ավագ քհն. Ավետիսյանը և հանդես եկավ օրհնության խոսքով: Continue reading

Հոգեհանգստյան կարգ` ի հիշատակ Սարդարապատի ճակատամարտում զոհված հայորդիների


Հոգեհանգստյան կարգ` ի հիշատակ Սարդարապատի  ճակատամարտում զոհված հայորդիներիԱյսօր Վայոց ձորի թեմի գործող բոլոր եկեղեցիներում կատարվեց  Հոգեհանգստյան արարողություն` ի հիշատակ Սարդարապատի ճակատամարտում զոհված հայորդիների:

Հավիտենական հիշատակն արդարոց, օրհնությամբ եղիցի:

Շնորհավոր Վերջին զանգ


Շնորհավոր Վերջին զանգ

Սիրելի՛ շրջանավարտներ, այսօր դուք ձեր կրթօջախներում ստացած գիտելիքներով, հույսերով ու երազանքներով քայլում եք դեպի կյանքի մի նոր փուլ, որտեղ ձեզանից պահանջվում է լինել առավել զգոն և պատասխանատու:

Սրտանց շնորհավորում ենք բոլորիդ Վերջին զանգի կապակցությամբ, ցանկանում ենք, որ ձեր սրտերում վառ պահեք հավատքը, աստվածասիրությունն ու ազգանվիրումը, որպեսզի Բարձրյալի զորակցությամբ ձեր ջանքերը պտղաբերեն հաջողություններով ու նորանոր ձեռքբերումներով և բարիք ու խնդություն հավելեն մեր Հայրենիքի ու ժողովրդի կյանքին:
Մաղթում ենք, որ Ամենակարող Աստված օրհնի ձեր կյանքի ուղին և շնորհի երջանկություն ու ամենայն բարիք:

ԽԱՉՔԱՐԸ ՈՐՊԵՍ ՀԱՅ ԻՆՔՆՈՒԹՅԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇ


ԽԱՉՔԱՐԸ ՈՐՊԵՍ ՀԱՅ ԻՆՔՆՈՒԹՅԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇԽաչքարը նորից կյանքի կոչվեց 20-րդ դարի 60-ական թվականներին: Հին գերեզմանոցների կողքին ձևավորվեցին նոր խաչքարերով գերեզմանոցները: Խաչքարը ներառվեց նաև այդ տարիներին լայն ծավալ ստացած հուշարձանաշինության մեջ: ճարտարապետական փոքր ձևերի դասական օրինակներին (վաղ-միջնադարյան կոթողներ, խաչքարեր, աղբյուրներ) դիմելու անհրաժեշտություն և հնարավորություն էր ստեղծում հատկապես 1941-1945 թթ. Հայրենական պատերազմի զոհերին նվիրված հուշարձանաստեղծման ալիքը, որը լայն աջակցություն էր ստանում խորհրդային պետության կողմից: Անցած դարի 60-70-ական թթ. պատերազմում զոհվածների հուշարձաններ կանգնեցվեցին Հայաստանի համարյա բոլոր մեծ ու փոքր բնակավայրերում: Այս եզակի հնարավորությունը մի շարք ճարտարապետներ օգտագործեցին վերակենդանացնելու հայ միջնադարյան ճարտարապետության ավանդական ձևերն ու ոճերը: Այս տարիներին էլ տեղի ունեցավ խաչքարի որպես հայ ինքնության խորհրդանշանի վերջնական ձևավորումը: Չնայած խաչքարը միջին դարերում հայ ժողովրդի հոգևոր-ծիսական կյանքի հիմնական կազմակերպիչներից մեկն էր հայ ազգային գաղափարախոսությունը, որ 17-րդ դարից սկսած մշակում էր Հայաստանի ու հայ անցյալի իդեալական կերպավորումը, խաչքարին այդ համակարգում որևէ տեղ չի հատկացրել: Եվ միայն 60-ական թվականներին էր, որ Սեդրակ Բարխուդարյանն ի նորո հայտնագործում էր խաչքարերի մշակույթը, վերականգնում այն կերտող վարպետների «վարքը», իսկ Ռաֆայել Իսրայելյանը, հետազոտելով խաչքարը, նրա մի շարք Continue reading

Գրիգոր Զոհրապ (1861-1915)


Գրիգոր Զոհրապ (1861-1915)

Գրիգոր Զոհրապ (1861-1915)

Գրիգոր Զոհրապը ծնվել է 1861 թվականին Կ. Պոլսի Պեշիկթաշ թաղամասում։ Հայրը՝ Խաչիկ էֆենդին, սարաֆ էր, բնիկ ակնեցի, մայրը՝ Էֆթիկ հանըմը, Մալաթիայից էր։

Զոհրապը նախնական կրթությունն ստացել է Պեշիկթաշի Մաքրուհյան վարժարանում։ 1870 թվականին մահանում է Խաչիկ էֆենդին։ Մայրը ամուսնանում է նշանավոր փաստաբան Ավետիս Յորտումյանի հետ և երկու որդիների՝ Միհրանի ու Գրիգորի հետ տեղափոխվում է Օրթագյուղ։ Եղբայրներն ուսումը շարունակում են տեղի նշանավոր Թարգմանչաց վարժարանում։ Այստեղ սովորելու տարիներին են վերաբերում Զոհրապի առաջին գրական նախափորձերը՝ ոտանավորներ, հաջող շարադրություններ։

1876 թվականին Զոհրապն ընդունվում է այդ ժամանակ Թուրքիայի միակ բարձրագույն հաստատությունը՝ Կալաթասարայի վարժարանը, որը բացվել էր 1868 թվականին ֆրանսիական կառավարության հովանովորությամբ և Կ. Պոլսի ֆրանսիական դեսպանի անմիջական հսկողությամբ։ Ուսանում է երկրաչափական գործը։ Բաժինն ավարտում է փայլուն գիտելիքներով։

Զոհրապը գրական ասպարեզ է մտնում, երբ 1878-ին հանդիպում է Նիկողայոս Թյուլպենճյանին և դառնում նրա հրատարակած «Լրագիր» օրաթերթի աշխատակիցը։ Ընդամենը 17 տարեկան էր նա, սակայն դրսևորեց իրեն իբրև ազգի ճակատագրով մտահոգ անհատ։

1880-ական թվականների սկզբներին մուտք գործելով հրապարարակախոսական ասպարեզ՝ Զոհրապը դարձավ ժամանակի գրական շարժման մասնակիցներից և արդյունավետ գործիչներից մեկը։

1883 թվականին նա հրատարակում է Ասիական ընկերության «Երկրագունդ» հանդես՝ Հակոբ Պարոնյանի խմբագրությամբ։ 1885 թվականին հանդեսում սկսում է տպագրել իր անդրանիկ վեպը՝ «Անհետացած սերունդ մը» վերնագրով։ 1887-ին վեպը տպագրում է առանձին գրքով։

1891 թվականին Զոհրապն ընտրվում է Ազգային ժողովի երեսփոխան, սակայն Ժողովի նիստում նրա ընտրությունը չի վավերացվում 30 տարեկանը լրացած չլինելու պատճառով։

1892 թվականին Զոհրապի խմբագրությամբ հրատարակվում է «Մասիս» ազգային, գրական, քաղաքական հանդեսը։ Նրա գրիչն այս շրջանում հատկապես բեղուն էր։ 1893-ին հանդեսը դադարում է լույս տեսնել։

Զոհրապի գրական գործունեությունը բուռն վերելք է ապրում 1880-ական թվականների վերջերին և 1890-ականների սկզբներին։ «Արևելք» օրաթերթում, ապա «Մասիս»-ում տպագրվում են նրա առաջին նորավեպերը։ Իր գրական ստեղծագործության հիմնական մասը նա ստեղծել է 1887-1893 թթվականին։

Հետագայում, երկար լռությունից հետո՝ սկսած 1898 թվականից, Զոհրապը նորից է երևում գրական ասպարեզում, այս անգամ որպես ճանաչված ու վաստակած գրող և հասարակական գործիչ։ 1894-95 թվականները զարհուրելի էին արևմտահայերի համար։ Սկիզբ առան ու մինչև 1896 թվականը շարունակվեցին զանգվածային կոտորածները։ Հայ առաջադեմ մտավորականների մեծ մասը ստիպված էր հեռանալ Կ. Պոլսից և հաստատվել Եվրոպայում, Եգիպտոսում։

Հուսահատության ու ազգային կորովի անկման այս շրջանում Զոհրապը հեռացել էր գրական ասպարեզից։ Նա ավելի զբաղված էր փաստաբանական գործերով, կարևոր դատավարություններով։ Continue reading

Ուխտագնացություն դեպի Ս. Կեչառիսի վանական համալիր և Ս. Հովհաննես եկեղեցի


Մայիսի 17-ին Ջերմուկի Սրբ. Գայանե եկեղեցու հավատացյալները մտքի և հոգու ներդաշնակությամբ, իրենքն իրենց հետ հաշտ, Աստծուն տեսնելու ակնկալությամբ ու սպասումով Ջերմուկի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Գալուստ քհն. Սահակյանի ուղեկցությամբ ուղևորվեցին դեպի Սրբ. Կեչառիսի վանական համալիր:

Այստեղ մասնակցեցին Սուրբ Պատարագին, ապա յուրաքանչյուրն իր մտերմիկ զրույցն ունեցավ Աստծո հետ: Սրբ. Կեչառիսի վանական համալիր ուխտի էին եկել նաև Մարտունի քաղաքի հավատացյալները: Նրանց հետ ճաշելուց հետո մենք ճանապարհվեցին դեպի Աբովյանի Սրբ. Հովհաննես եկեղեցի:

Այստեղ ևս հավատացյալներն իրենց ի խորոց սրտի  խոսքն ունեցան Աստծո հետ` հուսալով Continue reading

Հանդիպում առաջնորդարանում


Ժողով առաջնորդարանում   Այսօր Վայոց ձորի թեմի առաջնորդարանում Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը հանդիպեց Եղեգնաձորի և մերձակա համայնքներում բնակվող առողջական խնդիրներ ունեցող երեխաների ծնողների հետ:

Հանդիպումը կազմակերպել էր թեմի աշխատակից Խնկանուշ Մարկոսյանը:

Տեր Վազգեն քհն. Հովհաննիսյանը ու տիկին Խնկանուշը հունիսի մեկին Երեխաների պաշտպանության օրվան նվիրված միջոցառումներ են նախապատրաստում:

Այս միջոցառումների առանցքը պիտի լինի վերոհիշյալ երեխաների և նրանց չմկրտված ծնողների մկրտությունը Եղեգնաձորի առաջնորդանիստ Սբ. Աստվածածին եկեղեցում: Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


Պեյ բունար և Ֆոնճլար

 

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Ժամը 5-ին հասանք Ֆոնճլար կոչված գյուղը, որտեղ Թուրքիայի հյուսիս արևելքից մեզնից առաջ և հետո հարյուր-հազարավոր թշվառ հայ մայրեր, քույրեր, ծերունիներ, պատանիներ և անչափահաս մանուկներ եկել էին այդ սարսափելի վայրը: Ոմանք այդտեղ իրենց վախճանը գտել, իսկ ողջ մնացածները շարունակել էին անվերջանալի ճամփան՝ ավելի սարսափելի և ահավոր տառապանքների երթարկվելուց հետո ողբերգական մահով մահանալու:

Սիրելի՛ ընթերցող, եկուր միասին գնանք ուսումնասիրելու Ֆոնճլար կոչված հայ ժողովուրդի համար պատրաստված այն դժոխքներից մեկը, որի նմանը, բացի թուրքից և քուրդից, ոչ ոք պատկերացնել և ոչ էլ կարող է երևակայել:

Մալաթիա-Խարբերդ խճուղին Մալաթիայից 7-8 կմ դեպի Խարբերդ թեքվենք. աջ նեղ մի արահետով մեկ կիլոմետր քայլելուց հետո կհասնենք Ֆոնճլար կոչված զարհուրելի դժոխքը: Միջին բարձրության մի լեռ, որի ստորորտում բավական ընդարձակ մի դաշտ, դաշտի արևելյան կողմում գյուղ, իսկ արևմտյան կողմում բաց դաշտ, որը ծառայում է հայ աքսորյալների ժամանակավոր կայան: Կայանչի մտած, գյուղի և կայանի մեջտեղում մի փոքր լճակ կար, լճակի եզերքին մի քանի ուռենու ծառեր կային: Այդտեղ քրդերից, թուրքերից բաղկացած մի բազմություն. մի մասը իրենց հետ բերել են հաց, պանիր և այլ սննդամթերք վաճառելու: Ուրիշները եկել են սպանության և կողոպուտի, իսկ այն լճակը, որ տեսանք, դրա անմիջական եզերքին՝ ծառերի շուքի տակ, իրենց մայրերից լքված հայ մանուկներ, նրանց մեջ կարող եք տեսնել այնպիսիներին, որոնք կմախքացել, սևացել, պառկել և հազիվ շնչում են: Կան նաև այնպիսիներ, որոնք դեռ ուժ ունեն նստած մնալ, ապշած նայում են մարդկանց, կարծես՝ բողոքում մարդկանց և Աստծուն, որ իրենց տառապանքին անուշադիր են: Ուրիշներ, որոնց մայրերը մեկ կամ երկու օր առաջ լքել, գնացել են, դեռ գույն կա իրենց դեմքերին. լաց լինելուց հոգնել են, կարծես՝ սպասում են մայրիկին, բայց թշվառ մայրիկը իրենց թողել է կսկիծով:

Նրանք, որոնց մայրերը նույն օրը թողել-գնացել, լաց լինելուց հոգնել են, սկսել են միմյանց հետ խաղալ, հող են հավաքում, փոքրիկ բլուրներ շինում, թաթիկներով լճից ջուր տանում, իրենց համար տնակ սարքում՝ ցույց տալով իրենց ցեղի աշխատասեր, շինարար հատկությունը: Այս լքված, թշվառ մանուկներից ոչ մեկը 2-3 տարեկանից բարձր չէր լինի:

Սիրելի՛ ընթերցող, արի մտնենք գաղթակայան, պատկերացնենք, որ առավոտյան քարավանը գնացել, դեռ նորը չի եկել, ինչ եք տեսնում վրանանման որջերում՝ լքված, հիվանդ ծերունիներ, երեխաներ: Մի վրանանման որջում պառկած է մի ծերունի մահամերձ վիճակում, որը նվաղկոտ ձայնով կանչում է իր հարազատին, խնդրում է մի ումպ ջուր, լսող չկա: Մի ուրիշ վրանի տակ մայրը՝ իր փոքր երեխայով, ինքը հիվանդ, կմախքացած շարժվելու անկարող, ինչ սարսափելի վախճան է ունենալու: Վրանի մի անկյունում գետնին պառկած 7-8 տարեկան խեղճ մի աղջիկ, տարել են կայանի մոտակա ձորակն սպանելու, սուրով խփել են ուսին, վիրավորել, չի մահացել, քարշ գալով՝ եկել հասել է այդտեղ: Վերքը որդնոտել, խեղճը տնքում և մորն է կանչում՝ մայրի՜կ-մայրի՜կ:

Սեբաստացի հայուհիներ

Սեբաստացի հայուհիներ

Գնանք ավելի առաջ, ահա մի ուրիշ վրանանման որջ, որի տակ՝ ցնցոտիների վրա, պառկած ծեր մի կին, աչքերը կիսաբաց, հյուծված, սոված-ծարավ, կիսաանզգայացած, կարծես՝ Աստծուց խնդրում՝ հոգին առնել, տառապանքին վերջ տալ:

Մի ուրիշ տեղ մի տասնյակ ծեր կանանց, երեխաների դիակներ. բոլորն էլ մերկ, մերկացված երկոտանի բորենիների կողմից և այսպես շարունակ. մեռած, կիսամեռ, հիվանդ, անտեր լքված երեխաներ և անհամար դիակներ՝ նեխած, սևացած, այլանդակված:

Եկու՜ր, արի՛, տե՛ս, ահավորներից ահավորը, տես այս երիտասարդ կնոջն սպանել և մերկացրել են, ունեցել է երկվորյակ 2-3 տարեկան երեխաներ, երեխաներին ողջ են թողել: Նրանք նույնպես մերկ են, մեկը՝ աջից, մյուսը՝ ձախից, մեռած մայրերի կուրծքերին կպած, ծծում են, եթե սիրտդ թույլ է, սիրելի՛ ընթերցող, խորհուրդ չեմ տա նայել նախորդը չունեցող այս ողբալի տեսարանին:

Երբ նոր քարավան է գալիս, նորեկները կայարանում եղած դիակների ոտքերից բռնած, քարշ են տալիս կայարանից դուրս, իրենց տեղ են բացում: Այսպիսով նեխած, սևացած, այլանդակված դիակների կույտեր են առաջացել կայարանի շրջապատում, որոնց ահավոր հոտից շնչել հնարավոր չէր: Continue reading

Մեր մշակույթի քարե վկաները


«…Ես եկել եմ դարերից ու գնում եմ հաղթական

Դեպի դարերը նորից՝ դեպի պայծառ Ապագան…»

(Եղիշե Չարենց)

Մայիսի 18-ը Թանգարանների միջազգային օրն է: Այդ օրը «Գլաձորի համալսարան» պատմամշակութային արգելոց-թանգարանում տեղի ունեցավ «Մեր մշակույթի քարե վկաները» խորագրով միջոցառում:

Ներկա էին ՊՈԱԿԻ-ի Վայոց ձորի մարզային ծառայության պետ Մելանյա Դովլաթյանը, Վերնաշենի դպրոցի տնօրեն Համլետ Հարությունյանը, ուսուցիչներ, աշակերտներ և այլք:

Վայոցձորցիների համար հիշողության վկաներ են ամեն  մի գյուղատեղի, ամեն մի խաչքար ու տապանաքար, միջնադարից մեզ հասած ամեն մի եկեղեցի ու վանական համալիր:

Միջոցառման ընթացքում Երիտասարդաց միության անդամները տեղեկություններ ներկայացրին Նորավանքի վանական համալիրի, Գնդեվանքի, Շատիվանքի,  Արատեսի և  անցյալի հայ  մշակույթի անզուգական օջախներից մեկի՝ Գլաձորի համալսարանի մասին, որի սաներից են «Պատմություն Նահանգին Սիսական» աշխատության հեղինակ Ստեփանոս Օրբելյանը, Տաթևի համալսարանի նշանավոր ուսուցչապետ, փիլիսոփա Հովհան Որոտնեցին, Մոմիկ ճարտարապետ, քանդակագործ, մանրանկարիչը, Թորոս Տարոնացի մանրանկարիչը, բանաստեղծ Հովհաննես Երզնկացին, որոնց թողած արվեստով  այսօր հպարտանում է մեր սերունդը:

Երաժշտական գեղեցիկ ելույթներով հանդես եկան Եղեգնաձորի մանկական երաժշտական դպրոցի սաները (Երաժշտական դպրոցի տնօրեն՝ Իրինա Շահինյան, ուսուցչուհի՝ Սոֆյա Հովհաննիսյան):
Վերջում շնորհավորական խոսքով հանդես եկան Մելանյա Դովլաթյանը, Իրինա Continue reading

Մխչյան գյուղի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու ուխտավորների այցը Վայոց ձորի թեմ


Մայիսի 16-ին Արարատյան Հայրապետական թեմի Մխչյան գյուղի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու համայնքը երիտասարդաց միության հետ, առաջնորդությամբ Տեր Միքայել քհն. Նուրիջանյանի, ուխտագնացության էին եկել Վայոց ձորի թեմի ուխտավայրեր:

Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանի օրհնությամբ Արկազի Սուրբ Խաչ վանքում Տեր Միքայել քհն. Նուրիջանյանը մատուցեց Սբ. և Անմահ Պատարագ։ Continue reading

ԵՐԿՐՈՐԴ ԾԱՂԿԱԶԱՐԴ


Հինանց յոթերորդ կիրակին մեր տոնացույցի մեջ ծանոթ է իբրև Երկրորդ Ծաղկազարդ: Այսպես է կոչվում երկու պատճառով. նախ որովհետև  Հինանց շրջանին ամբողջությամբ կարդացված չորս Ավետարաններից Ծաղկազարդի հատուկ ընթերցվածները հանդիպում են այս կիրակիին: Մեր գրությունների շարքի սկզբում ասել էինք, որ ըստ Հայաստանյայց Եկեղեցու կանոնների, Հինանց օրերի րնթացքում կարդացվում են չորս Ավետարաններն ամբողջությամբ: Արդ կարգն այնպես է բերում, որ այս կիրակիին լինեն Հիսուսի Երուսաղեմ մուտքի ավետարանական ընթերցվածները:

Երկրորդ պատճառն այն է, որ Համբարձման այս չորրորդ օրը մեզ հասնում են ի վերին Երուսաղեմ Հիսուսի հաղթական մուտքի արձագանքները: Ու այս արձագանքները գալիս են մեզ ազգային գողտրիկ ավանդության միջից, եղեգնյա սրնգի միջից հոսող սրտառուչ մեղեդիի նման: Ըստ այդ ավանդության, մեր հավատքի հայրը՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը, իր խոր վիրապային բանտարկության ընթացքում վայելում է այցելությունը և ներկայությունը երկնային մի էակի, որը ոչ միայն սփոփում և սրտապնդում է նրան իր այս անհույս կացության մեջ, այլ նաև բանտի չարաշուք և խավար մթնոլորտը վերածում է իրական երկնքի:

Այնպես է պատահում, որ այդ հրեշտակը համբարձման չորրորդ օրը բացակայում է,  և հաջորդ օրը, երբ Լուսավորիչը հարցնում է պատճառը, հրեշտակը բացատրում է, որ ամեն տարի Քրիստոսի երկինք հաղթական վերադարձը փառաբանելու համար է, որ հրեշտակների ինը դասերն ինն օրեր շարունակ հանդեսներ են պատրաստվում: Եվ որովհետև ինքրը պատկանում էր հրեշտակների չորրորդ դասին, ուստի պարտավոր էր այդ օրն իր խմբի հետ լինել՝ հանդիսադրելու համար Հիսուսի երկինք մուտքի Չորրորդ օրը:

Միամիտ այս ավանդությունը նույնքան պարզությամբ երգվում է նաև օրվա Օրհնություն շարականի առաջին պատկերի մեջ: Ավանդությունները, երբ պատմություն են, արձագանքներն են պատմական դեմքերի և դեպքերի, իսկ երբ դյուցազնավեպեր կամ հեքիաթներ են, ցոլացնում են ժողովրդի ներքին ապրումները, ցանկությունները, ընկերային ու բարոյական ըմբռնումները: Հայկ Նահապետի ավանդությունը ոչ միայն փորձ է Հայ ժողովրդի կողմից իր անվան մեկնաբանության, այլ նաև արտացոլումն է իր ամուր կորովի ու ազատատենչ ոգու, որից՝ ազատությունից որքան էլ հաճախ զրկված է մնացել, սակայն երբեք չի հրաժարվել այն ձեռք բերելու ցանկությունից: Արա Գեղեցիկի զրույցր Հայ ժողովրդի ընտանեկան սրբության հանդեպ ունեցած բարձր ըմբռնումի արտաքնացումն է: Սասունցի Դավիթը բռնակալությունների դեմ տրված պատասխանն է: Ւսկ «մեծահրաշ» այս ավանդությունը Continue reading

«Մեր մշակույթի կորուսյալ արժեքները» խորագրով միջոցառում «Գլաձորի համալսարան» պատմա-մշակութային արգելոց-թանգարանում


Մայիսի 16-ին «Գլաձորի համալսարան» պատմա-մշակութային արգելոց-թանգարանում տեղի ունեցավ «Մեր մշակույթի կորուսյալ արժեքները» խորագրով միջոցառում:

Միջոցառմանը ներկա էին Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանը, Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քհն. Հովհաննիսյանը, ՊՈԱԿԻ-ի Վայոց ձորի մարզային ծառայության պետ Մելանյա Դովլաթյանը, Վայոց ձորի մարզպետարանից աշխատակիցներ, Վայոց ձորի մարզպետարանի աշխատակազմի կրթության, մշակույթի և սպորտի վարչության գլխավոր մասնագետ Աղասի Հովհաննիսյանը և այլք:

Միջոցառումն սկսվեց Տերունական աղոթքով:

Միջոցառումը նվիրված էր Նախիջևանի պատմական տարածքներին, անցյալին, մշակութային արժեքներին ու դրանց ճակատագրին:

Միջոցառման ընթացքում ելույթ ունեցան Երիտասարդաց միության անդամները, ովքեր ներկայացրին Նախիջևանի պատմական տարածքները, Շարուր գավառի մասին տեղեկություններ, Ջուղայի խաչքարերի պատմությունը, հատվածներ կարդացին 18-րդ դարի ջուղացի բանաստեղծ Դավիթ Գեղամեցու ստեղծագործություններից, իսկ գեղեցիկ պարային ելույթներով հանդես եկավ «Հովեր» պարային համույթը:

Ելույթ ունեցան Մելանյա Դովլաթյանը և Կրթության, մշակույթի և սպորտի վարչության պետ Արփիար Ղազարյանը:

Ողջույնի խոսքով հանդես եկավ փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանը, ով շնորհավորելով միջոցառման կազմակերպիչներին ու մասնակիցներին՝ օրհնեց ներկաներին: Continue reading

Թանգարանների միջազգային օրվան նվիրված միջոցառում Եղեգնաձորի երկրագիտական թանգարանում  


Այսօր Թանգարանների միջազգային օրվան նվիրված միջոցառում տեղի ունեցավ Եղեգնաձորի երկրագիտական թանգարանում:
Միջոցառման ընթացքում գեղեցիկ ելույթներով հանդես եկան Եղեգնաձորի երաժշտական դպրոցի սաները:

Continue reading

Ժողով առաջնորդարանում  


Ժողով առաջնորդարանում   Այսօր Վայոց ձորի թեմի առաջնորդարանում, նախագահությամբ թեմի Առաջնորդ Գերաշնորհ Տ. Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանի, տեղի ունեցավ Վայոց ձորի տարածաշրջանի ՔԴԿ պատասխանատուների հետ ժողով:

Ժողովի ընթացքում քննարկվեցին մի շարք հարցեր՝ կապված տարածաշրջանում քարոզչությունն առավել արդյունավետ դարձնելու կապակցությամբ:

Առաջնորդ Սրբազան Հայրը խնդրի լուծման լուծումներ առաջադրեց և հատկապես կարևորեց ՔԴԿ պատասխանատուների և թեմի հոգևորականաց դասի համակարգված համագործակցության արդյունավետությունը:

Եղան տարբեր խնդիրների շուրջ քննարկումներ, առաջարկներ ու փոխհամաձայնություններ: Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


Քրք կէօզ-40 կամար կամուրջ

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Քրք կէօզը գտնվում է Մալաթիա քաղաքից 10-15 կմ հեռու՝ Թոխմախ կոչված ջրառատ գետի վրա: Գետի ձախ ափին, որտեղ իջևանել էր մեր քարավանը, բավականին ընդարձակ մի տարածություն, որտեղից անցնում է Սեբաստիա-Խարբերդ խճուղին: Փոքր մի բլուրի ստորոտում՝ ճամփից ոչ հեռու, կար մի աղբյուր և ժանդարմների պահակատուն: Այդ աղբյուրի ջրի հերթը գիշեր-ցերեկ չէր վերանում:

Հաջորդ օրը հայտնեցին, որ մեզ բերող սայլերը վերադառնալու են այդտեղից այն կողմ: Նրանք, որոնք սայլերով ճամփորդել ցանկանում են 2 ոսկի պետք է վճարեն, իսկ դրամ չտվողները ոտքով կգնան: Հայրս 2 ոսկի տվեց, ինչպես նաև ուրիշներ, բայց ոչ ոք չհետաքրքրվեց, թե այդ ինչ սայլեր են, որ մեզ տրամադրելու են և բոլոր դրամ տվողներին բավարարելու են: 2 ոսկին տալուց հետո սպասում էինք մեկնելու հրամանին, բայց պարզվեց, որ այդտեղ դեռ մի քանի օր ևս մնալու ենք, ուստի կանայք սկսեցին մաքրությամբ զբաղվել. գետեզերքում լվացք էինք անում, իրենք լողանում: Հայրս նույնպես ցանկանում է լողանալ վերջին անգամ, որի ընթացքում այդտեղից անցնում է մի ժանդարմ, որը հարձակվում է հորս վրա և սկսում է գավազանով խփել: Հեռվից կանայք տեսնում են և  օգնության հասնում ու հորս մահից փրկում:

Մի քանի օր հետո հայտարարվեց, որ հաջորդ օրը մեկնելու ենք սայլով, կգնան նրանք, որոնք 2 ոսկի ևս կուտան, այդ հաշվով սայլը և եզները մեզ տրամադրում էին իրենց կրկնակի արժեքով: Նա էլ 20 կմ ճամփա գնալու համար, որովհետև, երբ Ֆոնճլար կոչված գյուղը հասնեինք, սայլերը մեզանից վերցնելու էին: Այն սայլերը, որ մեզ տրվեցին մի օր առաջ, այդտեղ եկած հայ աքսորյալ գյուղացիներից բռնագրավեցին:

Պեյ բունար և Ֆոնճլար

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ  (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)Հայրս 2 ոսկի ևս տվեց սայլի համար: Հաջորդ օրը մեծ դժվարությամբ մի սայլ ճարեցինք, մեզ մնացած 2 անկողինները վրան կապեցինք և ճանապարհվեցինք դեպի Մալաթիա: Մեզ թույլ չտվեցին Մալաթիա քաղաքը մտնելու: Կես օրվա դադարին Մալաթիայից 1կմ հեռու՝ ծառերով շրջապատված մի հողամասում, կանգ առավ մեր քարավանը: Մալաթիայի թուրքերը բերել էին զանազան տեսակի սննդամթերք, միրգ՝ մեզ վաճառելու: Իհարկե, կրկնակի, եռակի գներով, ուրիշները եկել էին աքսորականներից չնչին գներով հագուստ, զարդեղեն գնելու, իսկ եթե ապրանքի տերը չհամաձայներ իրենց առաջարկած գներին, բռնի, անվճար վերցնում էին:

Երկու ժամ այդտեղ հանգստանալուց հետո քարավանը  նորից շարժվեց: Երեկոյան կանգ առանք Բեյ բունար կոչված ձորը՝ գիշերելու: Այդ վայրը Մալաթիա-Խարբերդ խճուղու կողքին էր: Մալաթիայից 3-4 կմ հեռու բլուրներով շրջապատված բավականին խորը մի ձոր է, որի կենտրոնից բխում է սառնորակ մի ջուր, որը կարող է մի ալրաղաց աշխատեցնի: Continue reading

ՀԱՄԲԱՐՁՄԱՆ ՇԱՐԱԿԱՆ


Օրհնութիւն

Համբարձաւ Տէրըն մեր յերկինս, ասելով աշակերտացն,

Նըստարուք ի քաղաքիդ Երուսաղէմ.

Մինչեւ զգենուցուք զզօրութիւն ի բարձանց:

Միաբանեալ սուրբ առաքեալքն միախորհ եւ միակրօն,

Միաբան նըստէին ի սուրբ վերնատանն,

Եւ ակն ունէին գալըստեան Սուրբ Հոգւոյն:

Յանկարծակի եհաս ի նմանութիւն լուսոյ փայլման,

Եւ եկեալ բնակեցաւ ի սուրբ առաքեալսն.

Մինչդեռ նըստէին ի սուրբ վերնատանն:

Թարգմանություն Continue reading

Վաղը Համբարձման տոնն է


Քրիստոսի համբարձումը հանդիսավոր փակումն է հարությունից հետո Նրա երևումների, կնիքն է Քրիստոսի տնօրենությունների և պաշտոնական ու տեսանելի բաժանումն է նյութական աշխարհից` հոգեպես և բարոյապես իր հետևորդների հետ մինչև աշխարհի վախճանը մնալու համար:

Ներկա ժամանակների մեջ համբարձման մասին խոսելը մի քիչ խրտնեցուցիչ է երևում, ոչ այնքան նրա հրաշալի հանգամանքի համար, որքան այն ըմբռնումի տարբերության պատճառով, որ գոյություն ունի տիեզերքի մասին ընդհանրապես և «երկինք»-ի մասին մասնավորաբար, Քրիստոսին ժամանակակից և մեր ժամանակների մարդկանց միջև: Հների համար մեր գլխի վերևում տարածված կապույտը հաստատ կամ ջրակուտակ մի կամար էր, որ բաժանում էր «երկինքը» երկրից: «Երկինքը» Աստծո, իր հրեշտակների և արդար հոգիների բնակարանն է, իսկ երկիրը` մեղավոր և մահկանացու մարդկանց համար: Հների համար աստղերն այդ կամարի վրա բացված ծակեր էին, որոնք գաղափար էին տալիս այն ակնախիտ լույսի մասին, որով ողողված էր «երկինքը», իսկ արևը և լուսինը ջահեր էին` մեր երկիրը լուսավորելու համար: Որոտը Աստծո կամ սրբերի ահեղ կառքերի դղրդոցն էր. Կայծակը` երկնքի երիվարների սմբակների հանած կրակը, իսկ շանթը` Աստծո զայրույթի զարկերակը…:

Այսօր, երբ վերից վար գիտենք, թե ինչեր են իրականության մեջ վերոհիշյալները, հանկարծ «երկինքը» անհետանում է և մեջտեղից վերանում, ու մեր գլխի վերևում մնում է անսահման մի պարզություն, անծայրածիր մի «միջոց», ուր մարդիկ սկսում են տիեզերարշավ խաղալ, ինչպես երբեմն ձիարշավ են խաղում ընդարձակ ձիարձակարանների մեջ:

Քրիստոնեական ուղղափառությունն այսօր սեղմված է մի կողմից տառապաշտությամբ, իսկ մյուս կողմից` նյութապաշտությամբ: Տառապաշտները կրոնասեր մարդիկ են, հոգ չէ, որ լինեն մոլեռանդ հավատացյալներ: Սրանք բարի մարդիկ են, որոնք ցանկանում են, որ Ս. Գրքի հավաստումները ճշմարտություն լինեն ոչ միայն իրենց խոսքի և իմաստի մեջ, այլ նաև իրենց ամեն մի բառի ու տառի մեջ, առանց հիշելու, որ նույն ինքն այդ Ս. Գրքի մեջ գրված կա. «Իմ խոսքերը հոգի են և կյանք» / Հովհ. Զ 64/: Մի ուրիշ տեղ ասում է. «Գիրը սպանում է, բայց հոգին կյանք է տալիս»/ Բ Կորնթ. Գ 6/: Սրանք մոռանում են, որ թեև Աստվածաշնչի ամեն մի ճշմարտություն Աստծո կողմից ներշնչված կամ հայտնված է, բայց դրանք արտահայտելու ձևերը, բառերը և բացատրությունները մարդկանց կողմից են հայթայթված ու մարդկանց ստեղծած բառերը հինգ հարյուր կամ հազար տարիներ առաջ ու այսօր հաճախ տարբեր իմաստ ունեն: Մարդիկ նույն ճշմարտություններն անցյալում տարբեր ձևով էին արտահայտում, այսօր` տարբեր: Էականը Աստծո կամ Աստվածաշնչի ուզածն ասելն է, որ անփոփոխ ու հավիտենական է, քան մարդկանց ասելու ՁԵՎԸ, որ փոփոխական է: Այսօր ոչ մի հայր չի ասում «որդի ծնեցի». Բայց Ս. Գրքի մեջ այս բացատրությունը շատ է գործածված: Օրինակ. «Աբրահամը ծնեց Իսահակին», ու առանց տառապաշտ լինելու բոլորս էլ հասկանում ենք, թե ինչ է նշանակում այդ բացատրությունը: Continue reading

Ուխտագնացություն դեպի Արենիի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի


Մայիսի 10-ին Երևանի մի խումբ հավատացյալ ուխտավորներ՝ առաջնորդությամբ Մայր Աթոռի միաբան Հոգեշնորհ Տ. Աղան աբեղա Երնջակյանի և Արժանապատիվ Տ. Ոսկան քհն. Հովհաննիսյանի այցելեցին Արենիի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, որտեղ ձեռամբ Հայր Աղանի մատուցվեց Սուրբ և Անմահ Պատարագ:

Պատարագիչ հոգևորականն իր խոսքում նշեց. «Մեր քրիստոնեական կյանքն իր բնույթով մի մեծ ու տևական ուխտագնացություն է, ճանապարհ է, որ մեզ տանում է Տիրոջ առաջ: Բայց և այդ մեծ ընթացքի մեջ մենք միշտ փորձում ենք գնալ մեր հինավուրց ու սքանչելի, լեռներին բազմած վանքերը: Եվ մյուսները, ինչու չէ նաև մենք, կարող ենք հարց տալ՝ ինչու գնալ հարյուրավոր կիլոմետր ճանապարհ անցնել աղոթելու կամ Սուրբ Պատարագի մասնակցելու համար, որովհետև այդ նույնը կարող ենք անել նաև մեզ ավելի մոտ գտնվող եկեղեցիներում: Սակայն ուխտագնացությունն ունի երեք հիմնական նպատակ.
Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


ՀԱՍԱՆ ՊԱՏՐԻԿ ԵՎ ՀԵՔԻՄ ԽԱՆ

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հաջորդ օրը առավոտյան, սովորականի նման դեռ արևը չծագած, մեր քարավանն սկսեց առաջ շարժվել: Այն կանայք, որոնց հարազատները երեկոյան տարել էին և չէին վերադարձել, քարավանին ուղեկցող ժանդարմներից հարցնում էին իրենց հարազատների մասին, թե ուր են և ինչ արեցին նրանց: Ժանդարմները հեգնանքով պատասխանում էին` շուտով կմիանաք նրանց:

Պետք է նշել նաև, որ այն բոլոր քարավաները, որոնք անցել են, մեզանից առաջ կամ վերջը, այդ քուրդ կոչված բորենիների որջից հասան Չելեպի կոչված գյուղից, մեզ նման կողոպտվել, իսկ ողջ մնացած այրերին գազանաբար սպանել են:

Այսպիսի ուղերթը վայրենի քրդերով բնակեցված վայրերով նախապես խնամքով մշակված և հրահանգավորված է լինում հրեշատիպ մարդկանցից բաղկացած Երիտ. թուրք կոչված կուսակցության ղեկավարներ Թալեաթ, Էնվեր կոչված ճիվաղների կողմից:

Այդ օրը, առանց որևէ նոր դժբախտ դեպքի, անցկացրինք բաց երկնքի տակ,  երկոտանի բորենիներից հեռու:

Հետևյալ օրը` ցերեկվա ժամը 10-11 ժամանակները, հասանք քրդաբնակ Հասան Պատրիկ գյուղը: Հազիվ գյուղից անցել էինք, չգիտեմ ինչի համար, քարավանը կանգնեց: Մեր սայլը գտնվում էր գյուղից 100 քայլ հեռավորության ճամփի աջ եզրից 2 մետր այն կողմ` թփերով ծածկված ձորին: Հանկարծ թփերի տակից մի քուրդ դուրս եկավ, հարձակվեց ինձանից 10-15 քայլ հեռու կանգնած հայ մի ծերունու վրա ու գլխին գավազանի մի հարված հասցնելով՝ զոհին քարշ տվեց ու թփերի մեջ անհետացավ:

Ես սարսափեցի և անմիջապես անցա սայլերի հակառակ կողմը, որտեղ  հորս և եղբորս գտա, տեսածս պատմեցի և զգուշացրի, որ ձորին չմոտենան: Ես սարսափից դեռ չէի սթափվել, ուստի ոճիրի կատարված վայրը անապահով համարելով՝ սկսեցի առաջանալ կառքերի հակառակ կողմով: Հազիվ ձորը վերջացել էր, տեսա ճամփի աջ կողմում մի քարավան իջևանել է, դրանց վրաններից մեկի մեջ մտա, որպես թե՝ վտանգից թաքնվեցի:

Հովհաննես Ալեքսանդրյանի ձեռագիրը

Որոշ ժամանակ անցնելուց հետո՝ հուսալով, որ վտանգը ինձանից հեռացել է, վրանից դուրս եկա և սկսեցի մերոնց որոնել, բայց նրանք չկային: Գնում եմ մինչև քարավանի սկիզբը, մերոնց չեմ տեսնում, գնում եմ հակառակ կողմի մինչև վերջը, դարձյալ մերոնք չկան: Նորից սկսեցի դեպի քարավանի սկիզբը գնալ և հազիվ հասել էի քարավանի մեջտեղը, հանդիպեցի Մելիքի տղա Հովհաննեսին` ձի նստած, քարավանի Continue reading

Ջերմուկի Երիտասարդաց միության անակնկալը զինվորներին  


Ինչպես ասել է հայ մեծագույն գրող, հասարակական գործիչ Րաֆֆին.-<<Գոյություն ունի մի ուժ, որ աշխարհի զանազան ծայրերից կարող է միավորել հայերին` հոգով, մտքով և արյունով: Դա ազգային սերն է: Ով չի ճանաչում իր հայրենիքը, չի կարող ճշմարիտ սիրել այն>>:

Մեզ` բոլոր հայերիս համար մայիսը հաղթանակների ամիս է: Մայիսի 9-ին աշխարհի բոլոր հայերը նշում են  Շուշիի ազատագրման օրը: Այսօր հաղթանակի օրվա առթիվ  Ջերմուկի Սրբ. Գայանե եկեղեցու Երիտասարդաց միության անդամները և <<Սյունիք-Զարգացում>>  ՀԿ-ն  համատեղ ուժերով կազմակերպած միջոցառմամբ այցելեցին հայկական զորամասերից մեկը: Զինվորները մեծ ուրախությամբ ու ոգևորությամբ դիմավորեցին միջոցառման մասնակիցներին:

Միջոցառումն իրենից ներկայացնում էր հայրենասիրական երգեր, ազգագրական պարեր, ժողովրդական հին խաղեր, որոնց Continue reading

Զորահանդես Եղեգնաձորում


Այսօր՝ ժամը 10:00-ին, Եղեգնաձոր քաղաքի Հայրենական մեծ պատերազմի զոհվածների հիշատակը հավերժացնող հաղթական հուշարձանին հարող հրապարակում նախ տեղի ունեցավ զինվորական զորահանդես,

ապա՝ տոնական միջոցառում, որին մասնակցում էին ՀՀ Վայոց ձորի մարզպետ Հարություն Սարգսյանը, Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանը, Եղեգնաձորի քաղաքապետ Դավիթ Հարությունյանը,  Ջերմուկի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ և 4-րդ բանակային կորպուսի հոգևոր պատասխանատու Տ. Գալուստ քհն. Սահակյանը, ՀՀ պաշտպանության նախարարության 4-րդ բանակային կորպուսի հրամանատար, գեներալ-մայոր Անդրանիկ Մակարյանը, ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայության Վայոց ձորի մարզային վարչության պետ Գագիկ Առաքելյանը, մարզպետի տեղակալները, մարզպետարանի պատասխանատու աշխատակիցներ, ոստիկանության և բանակի բարձրաստիճան սպաներ, Հայրենական մեծ պատերազմի վետերաններ, Արցախյան հերոսամարտի ազատամարտիկներ, զինվորներ, Եղեգնաձոր քաղաքի և հարակից համայնքերի բնակիչներ:

Միջոցառմանը շնորհավորական խոսքով հանդես եկան ՀՀ Վայոց ձորի մարզպետ Հարություն Սարգսյանը, ՀՀ պաշտպանության նախարարության 4-րդ բանակային կորպուսի հրամանատար, գեներալ-մայոր Անդրանիկ Մակարյանը, Հայրենական մեծ պատերազմի վետերան Սարգիս Հարությունյանը, Եղեգնաձորի ավագ դպրոցի պատանի երկրապահ ակումբի անդամ Տիգրան Ղազարյանը:

Ողջույնի խոսքով հանդես եկավ Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանը, ով վերջում օրհնեց հավաքված զինվորներին, հրամանատարներին և բոլոր հավաքվածներին:

Հաղթանակի և խաղաղության տոնին նվիրված հանդիսության ընթացքում երաժշտական կատարմամբ Continue reading

ՇՆՈՐՀԱՎՈՐ ՄԱՅԻՍԻ 9-Ը՝ ՀԱՂԹԱՆԱԿՆԵՐԻ ՕՐԸ


Սրտանց շնորհավորում ենք մեր ժողովրդին Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 70-րդ և Շուշիի ազատագրման 23-րդ տարեդարձերի առթիվ։

Թող այսուհետ միայն հաղթանակներն ու հաջողություններն ուղեկցեն Հայաստանին ու հայությանը:

Այսօր Վայոց ձորի մարզում տեղի ունեցան միջոցառումներ՝ նվիրված Երկրապահի օրվան


Այսօր Երկրապահի օրն է: Ն. Ս. Օ. Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի և Ծայրագույն Պատրիարքի բարձրագույն տնօրինությամբ Հայաստանյայց բոլոր եկեղեցիներում մատուցվեց Սբ. Պատարագ և կատարվեց Հոգեհանգստյան արարողություն՝ ի հիշատակ զոհված ազատամարտիկների:

Այսօր Եղեգնաձորի առաջնորդանիստ Սբ. Աստվածածին եկեղեցում մատուցվեց Սբ. Պատարագ: Պատարագիչն էր Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանը, ով հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց:

Սբ. Պատարագին ներկա էին Երկրապահ կամավորական միության անդամներ, ազատամարտիկներ, հավատացյալներ:

Սբ. Պատարագի ավարտին Եղեգնաձորի Երկրապահ կամավորների հուշարձանի մոտ, հանդիսապետությամբ Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանի, տեղի ունեցավ Հոգեհանգստյան կարգ՝ ի հիշատակ Հայրենական մեծ պատերազմում զոհվածների, Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների և զոհված Երկրապահ կամավորականների:

Այնուհետև օրհնությամբ հանդես եկավ Հայր Սուրբը:

Այս հանդիսավոր արարողությանը ներկա էին Եղեգնաձորի քաղաքապետ Դավիթ Հարությունյանը, մարզպետարանի պաշտոնեությունը, Երկրապահ կամավորական միության անդամներ, ազատամարտիկներ և այլք:

Գեղեցիկ ելույթներով հանդես եկան Եղեգնաձորի թիվ 5 մանկապարտեզի սաները (տնօրեն՝ Գոհար Պողոսյան):

Վերջում իրենց անզուգական ելույթներով հանդես եկան Եղեգնաձորի թիվ 2 հիմն. դպրոցի սաները: Այս գեղեցիկ միջոցառման կազմակերպիչն էր դպրոցի հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի Շուշան Ավետիսյանը:

Վայքի Սբ. ՏրդատՎայքի Սբ. Տրդատ եկեղեցում մատուցվեց Սբ. Պատարագ: Պատարագիչն էր Վայքի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Մարտիրոս ավագ քհն. Ավետիսյանը, ով հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց: Հավարտ Սբ. Պատարագի կատարվեց Հոգեհանգստյան արարողություն՝ ի հիշատակ զոհված ազատամարտիկների:

Սբ. Պատարագ մատուցվեց Ջերմուկի Սբ. Գայանե եկեղեցում: Պատարագիչն էր Ջերմուկի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Գալուստ քահանա Սահակյանը: Սբ. Պատարագի ընթացքում հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց Տ. Գալուստը: Հավարտ Սբ. Պատարագի տեղի ունեցավ Հոգեհանգստյան կարգ՝ ի հիշատակ զոհված ազատամարտիկների:

Այնուհետև Ջերմուկի երիտասարդները, ձեռք ձեռքի բռնած, հպարտ եռագույններով իրենց քայլերն Continue reading

Միջոցառում՝ նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմի  հաղթանակի 70-ամյակին և Շուշիի ազատագրման 23-ամյակին


Այսօր՝ ժամը 18:30-ին, Եղեգնաձորի մշակույթի տան դահլիճում տեղի ունեցավ միջոցառում՝ նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 70-ամյակին և Շուշիի ազատագրման 23-ամյակին:

Միջոցառում կազմակերպվել էր Եղեգնաձորի ավագ դպրոցի (սցենարիստ, դպրոցի տնօրեն՝ Կարինե Հարությունյան) և Վայոց ձորի մարզային երիտասարդական կենտրոնի կողմից:

Ներկա էին Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քհն. Հովհաննիսյանը, մարզպետարանի պաշտոնեությունը, զինվորականներ,  ազատամարտիկներ, ուսուցիչներ, աշակերտներ և այլք:

Սիրան Սարգսյան
Թեմի լրատվության բաժնի
պատասխանատու

Այսօր Երկրապահի օրն է


Այսօր Երկրապահի օրն էՋերմորեն շնորհավորում ենք Ձեզ Երկրապահի օրվա առթիվ:

Մաղթում ենք Ձեզ, ձեր ընտանիքներին ու մեր ամբողջ ժողովրդին խաղաղություն, առողջություն, երջանկություն և թող Բարձրյալի զորությունը Ձեզ հովանի լինի:

Սբ. Էջմիածնի Քարոզչական կենտրոնը կազմակերպեց ուխտագնացություն դեպի Ցախաց քար


Սուրբ Էջմիածնի Քարոզչական կենտրոնը մայիսի 2-ին  կատարեց ուխտագնացություն դեպի Վայոց ձորի թեմ: Ուխտավորները եղան Ցախաց քարի վանքում,  որտեղ  մասնակցեցին  Սուրբ  և  Անմահ  Պատարագին:

«Հոգևոր աջակցություն ընտանիքներին» ծրագիրը Վայոց ձորում  


Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի Քրիստոնեական դաստիարակության կենտրոնը      Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի օրհնությամբ,  ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության, ԵՀԽ Կլոր Սեղան բարեգործական հիմնադրամի ու ՄԱԿ-ի բնակչության հիմնադրամի օժանդակությամբ  2010 թվականից ի վեր արդեն հինգերորդ անգամ իրականացնում է «Հոգևոր աջակցություն ընտանիքներին» ծրագիրը:

Ծրագիրը նպատակ ունի ընտանիք-դպրոց-եկեղեցի փոխհամագործակցության միջոցով բացահայտելու ընտանեկան որոշ հիմնախնդիրներ և մշակելու, առաջարկելու դրանց հաղթահարման հոգևոր ուղիները:  Այդ նպատակով ՀՀ հանրակրթական տարբեր դպրոցներում Քրիստոնեական դաստիարակության կենտրոնը կազմակերպում է հոգևորականի հետ հանդիպումներ ինչպես ծնողական լսարաններում, այնպես էլ աշակերտների հետ: Նման հանդիպումներին կարող են հաջորդել ծնողների, աշակերտների առաջարկությամբ քահանայի կողմից  տնայցեր ու առանձին զրույց, խրոհրդատվություն-քննարկումներ: Ծրագրի շրջանակներում ենթադրվում է նաև քահանայի հետ մեկ հանդիպում զորամասում:

 Վայոց ձորի թեմում «Հոգևոր աջակցություն ընտանիքներին» 2015թ. ծրագրի իրականացման առաջին փուլին, որը տեղի ունեցավ մայիս ամսվա ընթացքում, ընդգրկված էին երկու դպրոցներ՝ Գնդեվազի միջնակարգ և Ջերմուկի ավագ դպրոցները:

Նշված դպրոցներում ավագ դասարանների աշակերտների հետ հանդիպեցին Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի Քրիստոնական դատիարակության կենտրոնի Վայքի տարածաշրջանի պատասխանատու Հ. Աղախանայանը և Ջերմուկ քաղաքի Ս. Գայանե եկեղեցու հոգևոր հովիվ արժանապատիվ Տ. Գալուստ քահանա Սահակյանը:  Continue reading

ԽԱՉՔԱՐԱՅԻՆ ՀՈՐԻՆՎԱԾՔԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ


ԽԱՉՔԱՐԱՅԻՆ ՀՈՐԻՆՎԱԾՔԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ Խաչքարային հորինվածքի կառուցվածքը պայմանավորված է ձգված համամասնություններով  սլով (որը ենթադրում է հորինվածքի ուղղաձիգ առանցքի շեշտվածությունը) և հորինվածքի կենտրոնական առանցքը կազմող քառաթև խաչով (որը ենթադրում է հորինվածքի ծավալում ուղղաձիգ և հորիզոնական առանցքներով): Ուղղաձիգ առանցքի գերակայությունը պայմանավորված է նաև կենտրոնական խաչի ձգված համամասնություններով, որի դեպքում խաչի ստորին թևը երկու և ավելի անգամ երկար էր վերին և հորիզոնական թևերից: Խաչը հորինվածքի ուղղաձիգ առանցքում ոչ միայն կենտրոնական, այլև միջակա դիրք է գրավում: Այն հենվում է ուղղաձիգ (և/կամ հորիզոնական) արմավազարդի և նրանից ներքև գտնվող վարդյակի (եռանկյունու, պատվանդանի, աստիճանների, կամարաշարի, եկեղեցական կառույցի և այլնի) վրա: Խաչից ներքև կամ խաչի ներքնահատվածում) են պատկերվում Ադամը և մահկանացուները, կենդանիները, ջրային կամ գետնակյաց թռչունները, սողունները: Խաչի վերնամասում են տեղադրվում խաղողի ողկույզները, նռան քանդակները կամ դրանք նմանակող զարդերը: Խորանի վերնամասում կամ վերև գտնվող քիվի վրա պատկերվում են արևը և լուսինը, Քրիստոսը, Աստվածածինը, զանազան սրբերը, բարձր սավառնող կամ դրախտային համարվող թռչունները: Խաչից ներքև և վերև տեղադրվող այս բաղադրիչներն ու տարրերը հավաստում են, որ խաչքարային հորինվածքն ունի ուղղաձիգ եռամաս կառուցվածք :

Խաչքարային հորինվածքի բնութագրական կողմերից մեկն էլ այն է, որ եռամաս կառուցվածքը հստակորեն դիտելի է նաև հորիզոնական առանցքով: Ընդ  որում, այդ եռամասնությունն էլ ոչ միայն ենթադրելի է՝ շնորհիվ խաչի կառուցվածքի (ուղղաձիգ առանցք և աջ ու ահյակ թևեր), այլև տեսանելի է՝  շնորհիվ մի շարք հորինվածքային բաղկացուցիչների՝ աջ ու ձախ արմավազարդեր (խաղողի ու նռան պտուղներ, լուսային նշաններ, զույգ թռչուններ և այլն), աջ ու ահյակ խաչեր, ուղղաձիգ եզրագոտիները և այլն: Այս եռամասնությունը կարելի է վավերացնել նաև հորինվածքի ուղղաձիգ այլ բաղկացուցիչների՝ քիվի և խաչատակի մակարդակով:

Բազմաթիվ խաչքարերում հորինվածքը, եթե նկատի չունենանք տեխնիկական շեղումները կամ անկատարությունը, ներկայանում է որպես կառուցվածքային և զարդային համաչափության օրինակ: Բայց քիչ չեն և այն խաչքարերը, որոնց հորինվածքում՝ հորիզոնական կառուցվածքային համաչափության պայմաններում, ակնհայտ է զարդային անհամաչափությունը: Վերջինիս հիմքում աջի և ձախի քրիստոսաբանական ընկալումն էր:
Այսպիսով՝  խաչքարային հորինվածքը, որպես սկզբունք, ունի ուղղաձիգ և հորիզոնական եռամաս կառուցվածք, հորիզոնական կառուցվածքային (երբեմն էլ զարդային) համաչափություն և ուղղաձիգ կառուցվածքային և զարդային անհամաչափություն:

ԽԱՉՔԱՐԱՅԻՆ ՀՈՐԻՆՎԱԾՔԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸՈւՂՂԱՁԻԳ «ՇԱՐԺՈՒՄԸ» ԽԱՉՔԱՐԱՅԻՆ ՀՈՐԻՆՎԱԾՔՈՒՄ, ԽԱՉԸ ՈՐՊԵՍ ՀԱՄԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՄԻՋՆՈՐԴ: Խաչքարային հորինվածքը՝ Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


ՀԱՍԱՆ ՉԵԼԵՊԻ ՔՐԴԻ ԳՅՈՒՂԸ

 

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Երկու օր Ղանղալում մնալուց հետո երրորդ օրը առավոտյան մեր քարավանը շարժվեց առաջ՝ դեպի  Հասան Չելեպի կոչված քրդաբնակ գյուղը: Այդ գյուղից սկսվում է Խարբերդի նահանգը: Ըստ մորեղբորս գուշակության՝ այդտեղից էլ սկսվելու էր ողբերգությունը:

Մեր քարավանը դանդաղ շարժվում էր առաջ՝ առանց կասկածելու, թե այդ օրն ինչ ահավոր դեպքերի են հանդիպելու: Դեռ Քեոթյուի խան կոչված վայրը չհասած՝ մեզ հասան 10-15 զինված ձիավորներ, որոնք Սեբաստիայի հայտնի ոճրագործ կողոպտիչներն էին՝ գլխավորությամբ Խալիս և Համիդ բեկ կոչված եղեռնագործների: Նրանք էին, որ գլխավորել են Սեբաստիայի բանտարկված հայ տղամարդկանց զանգվածային ջարդերը և Սեբաստիայի քարավանների կողոպտիչներն ու մինչև այդտեղ ողջ հասած տղամարդկանց կոտորողները: Երբ հասան մեր քարավանին, կանգնեցրին, և քարավանի ընթացքը փոխեցին ու առաջնորդեցին գլխավոր ճանապարհից քիչ հեռու՝ Քեոթյուի խան կոչված վայրում: Այնուհետև կարգադրեցին այդտեղ մի քիչ հանգստանալ և հազիվ մի քանի րոպե անցել էր, հրամայեցին բոլոր տղամարդիկ 10 տարեկանից բարձր դուրս գան քարավանից: Հլու-հնազանդ քարավանում եղած տղամարդիկ, առանց բացառության, դուրս եկանք քարավանից մոտ 25-30 հոգի (դա Սեբաստիայի հայ կաթոլիկների փոքրիկ 20-25 ընտանիքից բաղկացած քարավանն էր) և մեզ առաջնորդեցին պանդոկի խուցերից մեկը, որ իրենք էին զբաղեցրել այդտեղ: Չերքեզ Էմիր բեկի տղան՝ Համիդ կոչեցյալ սրիկան, վեր կացավ  բացատրեց, թե ինչու մեզ հավաքեցին այդտեղ: Ասաց, որ այստեղից այն կողմ սկսվում է քրդերով բնակեցված գյուղերը: Քրդերը կարող են ձեզ կողոպտել, ուստի Սեբաստիայի կուսակալ Մուանվերի հրամանով եկել ենք ձեր ունեցած թանկարժեք զարդեղենները և դրամները վերցնել, որ քրդերին բաժին չդառնա, իսկ հետո Սեբաստիայից փոստով կուղարկեն Մալաթիա և այնտեղ հետ կվերադարձնեն մեզանից վերցրածները: Իհարկե, վերջին անպատկառ ստին ոչ ոք չհավատաց, բայց այնքան բարոյալքված ու հուսահատված էին, որ ոչ թե դրանց, որոնք Սեբաստիայի հայտնի ազդեցիկ թուրքերից էին, այլ եթե պատահական մարդիկ էլ լինեին, դարձյալ առանց առարկության, կենթարկվեին և ունեցած չունեցածներն կտային:

Համիդի ճառից հետո իրենց հետ վերցրին մեր մեջ եղած ծերերից 4-5 հոգի, այդ թվում՝ և հորս, ապա գնացին քարավանը կողոպտելու: Մնացածների վրա հսկիչ թողին Խալիս բեկին, որ, հրացանը ծունկերի մեջտեղը դրած, բազմոցի վրա թիկնած, նիրհում էր, իսկ  գլխավերևում դրված էր իր ընկերների հրացանները, իսկ ելքի դռանը որպես պահակ, հրացանով կանգնած էր Քյութուկի  տղան՝ Հյուսեինը:

Ես նստած էի հորս քեռու տղի՝ Տիշտիշյան Կարապետի աջ կողմը, իսկ ձախ կողմը նստած էր փռնգնիկցի կառապան Պալյան մելիքը: Առաջինը՝ նիհարակազմ, ֆիզիկապես թույլ, իսկ Մելիքը հակառակը՝ հաղթանդամ, արտակարգ ուժի տեր, թիկնեղ մի տղամարդ:

Տիշտիշյան Կարապետը թեքվեց Մելիքի կողմը և ասաց. «Սրանք մի մեծ սխալ գործեցին, որ իրենց հրացանները 2 հոգու հսկողության թողին: Դուրս եկան, արի, առիթից օգտվենք. դու եղբորդ տղի՝ Ստեփանի հետ դռան մոտ կանգնած պահակի վրա կհարձակվես, իսկ ես՝ մնացած տղաներով՝ սրա, այսինքն՝ Խալիսի հաշիվը կը մաքրեմ, հրացանները վերցնենք դուրս գանք և դրսինների հաշիվն էլ մաքրենք, եթե այդ մեզ հաջողվի, կը մտածենք, թե հետո ինչ կանենք, հակառակ դեպքում՝ կռվում տղամարդու նման կը զոհվենք»: Իսկ գիտեք ինչ պատասխանեց ճուտի սիրտ ունեցող թզուկը. «Խենթացել ես, ինչ է, ուզում ես մեր բոլորի մահվան պատճառը դառնալ, ձայնդ կտրի, ես չեմ մասնակցի այդ գործին»:

Տիշտիշյանը նրան պատասխանեց, որ միևնույն է, քանի որ մենք վաղվա արշալույսը չենք տեսնի, բայց Մելիքը իր որոշումը չփոխեց, իսկ խեղճ Կարապետը մենակ ոչինչ չէր կարող անել:

Հովհաննես Ալեքսանդրյանի բազմանդամ ընտանիքը

Հովհաննես Ալեքսանդրյանի բազմանդամ ընտանիքը

Չանցավ մեկ ժամ մեր կողոպտիչները վերադարձան խուրջինի երկու աչքերը՝ թանկարժեք զարդերով ոսկի, արծաթ դրամով լցրած ու սկսեցին ներսի եղածներիս խուզարկել: Իմ բաճկոնի քղանցքում թաքցրած 20 ոսկին գտան, իսկ եղբորս մոտ եղածները մնացին, որովհետև բաճկոնը հանել էր ու վրան նստել: Կողոպուտը վերջանալուց հետո մեզ ազատ արձակեցին և մեր քարավանին թույլատրեցին ճամփան շարունակել: Continue reading

Ուխտագնացություն դեպի Գնդեվանք


Վայոց ձորի թեմի Երիտասարդաց միության նախաձեռնությամբ Եղեգնաձորի Գեղարվեստի դպրոցի սաները մասնակցեցին «Հարյուր տարվա սպասում» խորագրով նկարների ցուցահանդեսին: Ցուցահանդեսի 42 մասնակիցներին սպասվում էր անակնկալ. նրանց համար մայիսի 1-ին կազմակերպվեց ուխտագնացություն դեպի Գնդեվանք և Վայքի Սբ. Տրդատ եկեղեցի:

Երեխաները, առավոտյան օրհնություն ստանալով Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քհն. Հովհաննիսյանից, ճանապարհվեցին դեպի Գնդեվանք: Այնտեղ մասնակցեցին Ճաշու ժամերգությանը: Ապա Գագիկ սարկավագ Հակոբյանը ներկայացրեց Գնդեվանքի պատմությունը և նրա մասին ժողովրդական ավանդապատումները:

Տպավորությունը մեծ էր: Երեխաները հետաքրքրությամբ շրջում էին միջնադարյան հոյակերտ տաճարի կամարների ներքո և հիանում վանական համալիրի շքեղությամբ: Վերադարձին այցելեցին Վայքի Սբ. Տրդատ եկեղեցի և միասնական աղոթքով ավարտեցին ուխտագնացությունը:

Ուխտագնացությունը հայ Continue reading

Երևման Սուրբ Խաչի տոնը Արկազի Սուրբ Խաչ վանքում


Հայ Առաքելական Սբ. Եկեղեցին մայիսի 3-ին տոնակատարում էր խաչի 4 տոներից առաջինը՝ Սբ. Խաչի Երևման տոնը:

Ձևավորված ավանդույթի համաձայն՝ Եղեգնաձորի Սբ. Աստվածածին եկեղեցու համայնքն իր հոգևոր հովվի՝ Տեր Վազգեն քհն. Հովհաննիսյանի գլխավորությամբ մեկնեցին Արկազի Սուրբ Խաչ վանք, որտեղ մատուցվեց Սբ. և Անմահ Պատարագ: Օրվա պատարագիչը Տեր Ներսես քհն. Արշակյանն էր:

Եղեգնաձորի ուխտավորներին միացան ուխտավորներ նաև Արտաշատից, ինչպես նաև՝ Սբ. Խաչ վանքի այս տարվա խաչքավոր Նորիկ Հակոբջանյանը՝ իր ընտանիքով: Continue reading

Այսօր Երևման Սուրբ Խաչի տոնն է


«Յանուն Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ. Ամէն»:

Ամենահաղթ զորությունը Խաչիդ, Քրիստոս,
տրվեց որպես օգնություն թշնամու դեմ
Քո զորությամբ պատերազմելու համար:
Շարական

Այսպես է Աստվածորդու Սուրբ Խաչի կենսատու զորությունն ու խորհուրդը փոխանցում մեզ սրբազան շարականագիրը:

Քրիստոսի Հրաշափառ Հարությունից մինչև Հոգեգալուստ ընկած 50-օրյա շրջանն անվանում ենք Հինունք: Այսօր Հինունքի 5-րդ կիրակին է՝ Երևման Սուրբ Խաչի տոնի հիշատակման կիրակին, որը մեծ ցնծությամբ ոգեկոչում է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին:

Մեր Եկեղեցին ունի Խաչին նվիրված 4 տոն՝ Գյուտ Խաչի, Խաչվերաց, Երևման Խաչ, Վարագա Խաչ:

Եկեղեցին, որ պատմության ոսկե թելերով գիտե հյուսել պատմուճանը հոգևոր հրաշքների, հոգենորոգ ու խորհրդավոր ավանդության վրա խարսխեց նաև Երևման Սուրբ Խաչի հրաշքը, որպես տոն՝ ջերմեռանդ սքանչացումի հասցնելով նրա իմաստը:

351 թվականիի, պայծառ մի առավոտ, Երուսաղեմի երկնակամարում՝ Ձիթենյաց լեռից մինչև Գողգոթա երկարող տարածության վրա, խաչի լուսանման նշանը երևաց: Այն ավելի պայծառ էր, քան արեգակի լույսը: Այս նշանը հասցրեց տեսնել Երուսաղեմում գտնվող ողջ ժողովոււրդը: Մարդիկ, ցնցված հրաշքից, շտապում էին Աստծու տուն՝ եկեղեցի, աղոթում, երկրպագում էին Տիրոջը, հայցում Աստվածորդու գթասրտությունը: Երուսաղեմի ժամանակի Կյուրեղ Պատրիարքն այս հրաշքի մասին նամակով տեղեկացնում է Կոստանդ կայսրին և խրախուսում հաստատ մնալ հավատքի մեջ:

Կյուրեղ Պատրիարքը, նկարագրելով Ս. Խաչի երևման զարմանահրաշ տեսարանը, գրում է.«Փորձով և գործնականապես ապացուցվեց, որ քրիստոնյաների հավատը ոչ թե միայն խոսքի իմաստությամբ է հաստատվում, այլ նաև Հոգու հայտնությամբ և Նրա զորությամբ, միայն մարդկանցից չի պատմվում, այլ նաև վկայվում է երկնքից»:

Ահա աստվածային այս զորությամբ աննյութական Ս. Խաչի` մեղավոր մարդկանց երևալու և նրանց հոգիները իր կենսատու լույսով ջերմացնելու հիշատակումն է այսօր, ուստի մեր մտածումներն ու խորհրդածությունները սևեռենք խաչի մեծագույն խորհրդին` փրկագործության խորհրդին և ամեն մարդու`իր խաչը կրելու անհրաժեշտության ըմբռնմանը:

Խաչը սրբագործվեց Հիսուսի խաչելությամբ:

Հիսուս խաչվեց  «վասն մեղաց մերոց», մարդկության փրկության համար: Կյուրեղ Երուսաղեմացի Պատրիարքը գրում է. «Աստծու Միածին Որդին եկավ և մեռավ մեր մեղքերի համար», իսկ Ագաթանգեղոսը այսպես է դիմում Տիրոջը. «Խաչվեցիր Հոր կամքով մեզ համար և մեղքերը սպանեցիր», ուստի խաչի մեծագույն խորհուրդը փրկագործության խորհուրդն է: Անդրադառնանք և այն հարցին, թե մարդկությունը ինչպես էր հայտնվել մեղքի ճիրաններում: Աստծու ստեղծած առաջին մարդն էր, որ կրեց մեղքի դառը պտուղը, և այն Continue reading

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառում Արինի միջն. դպրոցում


Հայոց Մեծ Եղեռնի 100-ամյա տարելիցի շրջանակներում շատ գեղեցիկ, հուզիչ և ուսուցողական համադպրոցական միջոցառմամբ ներկայացավ Արինի միջն. դպրոցը:

Միջոցառման կազմակերպիչն էր ՀԵՊ ուսուցչուհի տիկին Մ. Հարությունյանը (տնօրեն՝ Ա. Գևորգյան):
Միջոցառման ավարտին դպրոցի բակում, ի Continue reading

Ուխտագնացություն  դեպի Սպիտակավոր


Ապրիլի 26-ին  Վայոց Ձորի թեմի Երիտասարդաց միությունը  Գագիկ սարկավագ Հակոբյանի հետ ուխտագնացություն էր  կազմակերպել դեպի պատմական Սպիտակավորի Սբ. Աստվածածին եկեղեցի  և Պռոշաբերդ:

Սպիտակավորի Սբ. Աստվածածին եկեղեցում  կատարվեց Ճաշու ժամերգություն: Երիտասարդները Գարեգին Նժդեհի  շիրմաքարին իրենց հարգանքի տուրքը մատուցեցին և շարունակեցին ճանապարհը դեպի  անառիկ Պռոշաբերդ:

Եղեգնաձորից Պռոշաբերդ գրեթե Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


ԴԵՊԻ ԱՀԱՎՈՐ ԱՆՀԱՅՏՈՒԹՅՈՒՆ 

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հետևյալ օրն արդեն մեկնելու օրն էր: Առավոտ կանուխ վեր կացանք, ամեն ինչ առանձնացրինք, ինչ որ մեզ հետ տանելու էինք: Խեղճ մայրս՝ թե´ պատրաստվում էր և թե՛ անընդհատ լաց լինում: Թողնելու էինք հանգիստ, հարմարավետ և ամեն տեսակի բարիքներով լիքը մեր բնակարանը և  գնալու էինք դեպի մահ: Բայց մենք՝ երեխաներս, դեռ չէինք պատկերացնում այն ահավոր արհավիրքներն ու տառապանքները. զանազան տեսակի չոր մրգեր, մեկ-մեկ շիշ էլ ընտիր գինի: Կարծես՝ զբոսանքի կամ էքսկուրսիայի էինք գնում:

Քաղաքի ամբողջ հայությունը մեկ անգամից տեղահանել հնարավոր չէր, հետևապես յուրաքանչյուր թաղամասի համար առանձին օր նշանակեցին: Յուրաքանչյուր թաղամաս իր տեղահանվելու որոշված օրը հավաքվում էր Պարույրի արտ կոչված հրապարակը, այնտեղից էլ աքսորյալների քարավանը շարժվում էր քաղաքից դուրս: Մենք նույնպես մեր տեղահանվելու որոշված օրն ինչ որ միասին տանելու էինք, նախապես տարանք Պարույրի արտը, որտեղ տեղափոխության համար մեզ հատկացրին մեկ ձիանոց մի կառք (մեկ ձիանոց կառք հատկացրին հայ կաթոլիկ 15-20 ընտանիքներին, մնացած մեծամասնությանը՝ եզան սայլեր), որի փոխադրական միջոցների տերերը թուրքեր էին, որոնց պիտի կերակրեինք և փոխադրավարձ վճարեինք:

Վերջին պահին տանը մնացել էինք հայրս ու ես: Հայրս վերջին անգամ աչքի էր անցկացնում՝ արդյոք որևէ բան չենք մոռացել: Միաժամանակ մեջտեղը մի բան տեսնում էր, վերցնում իր տեղն էր դնում, մեկ էլ տեսավ, որ ցորենի ամբարի փոքրիկ դուռը մի փոքր բացվել էր և ցորենը թափվել էր հատակին: Հայրս ամբարի դուռը փակեց, ցորենը հավաքեց և իր տեղը լցրեց: Այդ, որ տեսա, չկարողացա համբերել ու  ասացի. «Հայրի՛կ, ի՞նչ ես անում, ո՞ւմ համար ես նեղություն քաշում, թափածը հավաքում, չէ՞ որ թողնում ու գնում ենք, ով գիտի, որ սրիկան է տանելու»:

 Հայրս ասաց. «Ես սրան ձեռք բերելու համար աշխատել եմ, չեմ կարող հանդուրժել, որ իմ աչքի առաջ փչանա, երբ իր  ժամանակին սկսես աշխատել, այն ժամանակ քո աշխատանքով վաստակի և արժեքը կիմանաս, և չես հանդուրժի, որ այն փչանա, ինչ առումով էլ լինի»:

Խեղճ հայր, երևի հույս ուներ, որ կարող է վերառնանք տանը մնացած բարիքներից օգտվենք: Հետո մտավ իր սենյակը, բացեց պահարանը, վերցրեց ատրճանակը՝ փամփշտակալով ու սկսեց նկուղ իջնել: Հարցրի, թե ինչու ես նկուղ իջնում: Վերջինս  ասաց՝ ատրճանակը պահելու: Իսկ ես ասացի. «Ա՜խ հայրիկ, ինչո՞ւ հետդ չես վերցնում, չէ՞ որ ասում ես մեռնելու ենք գնում: Արդյոք  վատ կլինի, եթե մեռնելու հարկ լինի, մի քանիսն էլ դուն սպանես, գոնե քո կյանքը թանկ արժեցնես»:

Հայրս չլսեց, տարավ նկուղ, ով գիտի, որ անկյունը գցեց: Վերջում տնից դուրս եկանք, դուռը խնամքով փակեց, գոմը մտավ, այնտեղ մնացել էր կովը, որ ուզում էր միասին տանել: Մի կերպ գոմից դուրս հանեցինք և ես, պախուրցից բռնած, հայրս էլ ետևից գավազանով առաջ էր քշում, բայց Continue reading

ՀԱՎԵՐԺԻ ՃԱՄՓՈՐԴԸ


Վայոց ձորի մարզի Ջերմուկի թիվ 3 (Կեչուտի) դպրոցն ապրիլի 30-ին հայոց Մեծ Եղեռնի 100-ամյա տարելիցի շրջանակներում ներկայացավ շատ գեղեցիկ,

ուսուցողական ու դաստիարակչական Continue reading

Պարի միջազգային օրը Եղեգնաձորում


1982թ. ից վեր ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ապրիլի 29-ը Պարի միջազգային օր է հայտարարել:

Պարն ունի իր ուրույն լեզուն, այն հասանելի է  բոլորին՝ անկախ տարիքից և ազգային պատկանելիությունից: Թեպետ պարերը ծագել են աշխարհի չորս ծագերում, սակայն պարային ընդհանուր լեզվով խոսելու համար տարածությունն ու յուրացման բարդությունը խոչընդոտ չեն դարձել:

Եվ, այնուամենայնիվ, յուրաքանչյուր ազգ իր պարով արտացոլում և բնութագրում է ինքն իրեն: Պարը հանդիսացել է հայ ժողովրդի բնավորության և գեղագիտական մտածողության ամենավառ արտահայտչամիջոցներից մեկը և արտացոլում է հայ ժողովրդի ազգային բնավորությունը, հոգեկան աշխարհը, բնության ու կյանքի հանդեպ ունեցած վերաբերմունքը: Հայաստանում այս օրը նշվում է 2004 թվականից:

Ապրիլի 29-ին Վայոց ձորում   նույնպես նշվեց  Պարի միջազգային օրը:

Եղեգնաձորի քաղաքի  ամֆիթատրոնում  միջոցառումն սկսվեց Continue reading

Հայոց Մեծ եղեռնի նահատակների հիշատակին կանգնեցված խաչքարի օրհնություն Ռինդ համայնքում


Ապրիլի 23-ին Վայոց ձորի մարզի Ռինդ համայնքում Մեծ եղեռնի նահատակների և Արցախյան հերոսամարտի զոհված հերոսների հիշատակին նվիրված խաչքարերի օրհնության կարգ կատարեց թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանը:

Մեծ եղեռնին նվիրված խաչքարը քանդակել էին Ռինդ համայնքի անդամներ, քանդակագործներ Տիգրան Continue reading

Հայոց Մեծ եղեռնի նահատակների հիշատակին կանգնեցված խաչքարի օրհնություն Զեդեա համայնքում


Ապրիլի 22-ին Վայոց ձորի մարզի Զեդեա համայնքում,  հանդիսապետությամբ Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանի, Վայքի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Մարտիրոս ավագ քհն. Ավետիսյանի, Տեր Ներսես քհն. Արշակյանի, կատարվեց Հայոց Մեծ եղեռնի զոհերի և Արցախյան հերոսամարտում  զոհված հերոսների հիշատակին նվիրված խաչքարի օրհնությունը:

Խաչքարի կառուցումը նախաձեռնել էր համայնքապետարանը` համայնքապետ Continue reading

Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված միջոցառում Բարձրունու դպրոցում


Ապրիլի 22-ին Վայոց ձորի մարզի Բարձրունու միջն. դպրոցի սաներն ամենայն պատասխանատվությամբ ու պատվով մասնակցեցին Մեծ Եղեռնի 100-ամյակին նվիրված միջոցառմանը:

Միջոցառումը կազմակերպել էր դպրոցի պատմության ուսուցչուհի Նարինե Ավետիսյանը:
Ցեղասպանությունը մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որը պետք է Continue reading

ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


ՆԱԽՔԱՆ ԱՔՍՈՐՆ ՈՒ ՏԵՂԱՀԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Նախորդ էջերում նշված դեպքերից հետո հայկական բոլոր թաղամասերում հայտարարություն փակցրին կառավարության անունից, որ քաղաքի հայ բնակչությունը տեղահանվելու է դեպի Թուրքիայի հարավային ծայրամասը, որովհետև ռուս-թրքական ռազմաճակատը, գնալով մոտենում Սեբաստիային, այդ իսկ պատճառով կառավարությունը նպատակահարմար է գտնում հայերին հեռացնել վտանգավոր գոտուց մինչև Ճեզիրեի անապատները:

Ստեփան քեռիս, երբ լսեց այդ հայտարարության մի բովանդակությունը, նույնությամբ գուշակեց այն ահավոր վտանգներն ու տառապանքները, որոնց աքսորի ճանապարհին մենք ենթարկվեցինք և ականատես եղանք:

Քեռիս ասում էր՝ տղամարդիկ մինչև հասան Չելեպի կոչված քրդական գյուղը, կարող են ողջ հասնել այդտեղ քրդերը, և ողջ մնացած բոլոր տղամարդկանց կսպանեն: Հետո կառևանգեն մեր գեղեցիկ կանանց և աղջիկներին, իսկ մնացածներին՝  ծերերին, կանանց, երեխաներին, կքշեն առաջ՝ մինչև սոված-ծարավ հյուծվեն և ոչնչանան: Եվ այդ բոլորը նույնությամբ կատարվեց: Բայց ցավալին այն էր, որ կանխագուշակելով սարսափելի արհավիրքները ինքնապաշտպանության մասին՝ ոչ մի խոսք չէր ասում, իսկ խեղճ հայրս, այդ ահավոր գուշակությունները լսելով, միայն աղոթում էր: Ժողովուրդը հուսահատվել և շշմել էր: Չկար մեկը, որ իրեն ոգևորեր, ուշքի բերեր և կազմակերպեր ինքնապաշտպանության: Այդ իսկ պատճառով հաշտվել էին մահվան հետ և ոչ ոք ինքն իրեն կամ իր ընտանիքի անդամներին պաշտպանելու կամ փրկելու մասին չէր մտածում: Այդ մասին ոչ ոքից ոչ մի խոսք չեմ լսել:

Հակառակ նրան, որ հայերի մեծամասնությունը զենք ուներ, այդ զենքը օգտագործելու մասին շատ քչերը մտածեցին: Նույնիսկ տեղահանվելուց իրենց ունեցած զենքը չվերցրին: Գոնե պահանջեին, որ հարկին օգտագործեին, և իրենց կյանքը արժևորեին: Եղան բացառություններ, որոնք դիմեցին ինքնապաշպանության: Այդպիսինների մեծամասնությունը ողջ մնացին:

Տեղահանման հայտարարությունով հայտնվում էր, որ պատրաստվելու համար 15 օր ժամանակ է տրվում:

Յուրաքանչյուր ընտանիք, իր կարողության համաձայն, իր համար փոխադրական միջոց ճարելու մասին մտածում էր, որ ձի, ձիու սայլ ճարելու հնարավորություն չկար, որովհետև պատերազմի սկզբին պետությունը բռնագրավել էր, մնում էր ավանակ ճարել: Հայրս, ձերբակալվելը հանձն առած, տնից դուրս եկավ: Եղբայրս և ես գնացինք շուկա և երկու ավանակ գնեցինք, պայտել տվեցինք  ու տուն բերեցինք: Իհարկե, կրկնակի գներով արդեն թուրքերը սկսել էին առիթից օգտվել;

Մայրս նույնպես պատրաստվում էր. հաց էր թխում ու չորացնում: Այն, ինչ-որ միասին տանելու էինք, առանձնացնում էր. ամեն ինչ խառնվել էր: Երկար տարիների ընթացքում հորս պահած հին գինիների շշերը մեջտեղ էր եկել, որոնք որպես ջուր էինք օգտագործում: Հայրս, որպես փորձառու մարդ, պատերազմը սկսվելուց բավական պաշար էր ներդրել նկուղում: Կար 500 լիտր օղի, նույն քանակությամբ էլ հին ու նոր գինի, մոտ 500 լիտր քարյող /petrol/, այդքան շաքար, մեկ տոննա կենտանական յուղ տիկերի մեջ, 200 ոսկու արժողությամբ գորգը, որոնք հավաքվել էր՝ Ամերիկա տանելու: Առանց հաշվելու խանութում եղած տեքստիլ արդյունաբերական ապրանքների արժեքը պատերազմի վատ պայմանների դեպքում մեր ընտանիքը Continue reading