Տարեվերջյան Թեմական ժողով


Այսօր նախագահությամբ Վայոց Ձորի Առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Աբրահամ Արքեպիսկոպոս Մկրտչյանի առաջնորդարանում տեղի ունեցավ տարեվերջյան ամփոփիչ թեմական ժողով: Ժողովը սկսվեց Աղոթքով: Ժողովի ընթացքում ներկայացվեցին այս տարվա թեմի ֆինանսատնտեսական վիճակը, թեմական կառույցների գործունեությունը, խոսվեցին այս տարվա ձեռքբերումների և բացթողումների մասին, ներկայացվեցին նախահաշվի հետ կապված հարցեր, եղան քննարկումներ: Continue reading

ՆՆՋԵՑԵԼՈՑ ՀՈԳԵՀԱՆԳՍՏՅԱՆ ՍՐԱՀ ՎԱՅՔԻ ՍՈՒՐԲ ՏՐԴԱՏ ԵԿԵՂԵՑՈՒՄ


Օրերս ավարտվեց Վայոց Ձորի Թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Աբրահամ Արքեպիսկոպոս  Մկրտչյանի նախաձեռնությամբ կառուցվող ննջեցյալների հոգեհանգստյան սրահը: Այն գտնվում է Վայքի Սբ. Տրդատ եկեղեցու տարածքում:Բարեկարգվեց շրջակայքը, եկեղեցու այս տարվա խաչքավոր Վահե Կոստանյանի նվիրատվությամբ սրահ տանող ճանապարհին դրվեցին խաչքարեր, իսկ անցյալ տարվա խաչքավոր Գրիգոր Գրիգորյանի նվիրատվությամբ կառուցվեց սրահի հատակը և պատրաստվեց սրահի մուտքի նախշազարդ դուռը:

Գեղակերտ  այս սրահի կառուցման նպատակն է վերադարձը դեպի մեր ազգային ավանդույթները՝ երբ մեր հավատավոր նախնիներն իբրև արժանավոր հայ քրիստոնյաներ եկեղեցու հովանու ներքո ննջեցյալների վրա եկեղեցու կարգն էին կատարում ըստ հայոց եկեղեցու ծիսամատյան Continue reading

Վաղը Ս. Հակոբ Մծբնա Հայրապետի, Մարուգե ճգնավորի և Մելիտոս եպիսկոպոսի հիշատակության օրն է


Ս. Հակոբ Մծբնա Հայրապետ

Ս. Հակոբ Մծբնա Հայրապետն Ընդհանրական Եկեղեցու հեղինակավոր և սիրված սրբերից է: Կատարած բազում հրաշքների շնորհիվ նրան կոչել են նաև «Սքանչելագործ»: Վարքագրական աղբյուրների համաձայն` Սբ. Հակոբը պարթևական տոհմից էր և մեր առաջին Հայրապետ Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի հորաքրոջ որդին: Երբ Անակ Պարթևի տոհմը բնաջնջվել է, դայակները մանուկ Սուրենին և Հակոբին փախցրել են Կեսարիա, ուր նրանք դաստիարակվել են քրիստոնեական ոգով: Շատ չանցած, մանուկ Հակոբն իր քրոջ Սակդենի հետ տեղափոխվում են Պարսկաստան և որոշ ժամանակ ապրում արքունիքում: Սակայն Հակոբը թողել է այդ ճոխ կյանքը` դարձել ճգնավոր:

Հետո գնացել է Մծբին` հանդիպել Մարուգե ճգնավորին, որն հռչակված էր սրբակենցաղությամբ: Նրանից լսելով, որ մարդկանցից շատերը թեպետ հավատքի են եկել, բայց թերահավատ են և կասկածում են Նոյյան տապանի գոյությանը, որոշել է բարձրանալ լեռը` տապանը տեսնել և մի մասնիկ բերել: Հակառակ անկոտրում կամքին` չի կարողացել հասնել Արարատի գագաթը և երկար տանջվելուց հետո նիրհել: Երազում հրեշտակն այցելել է նրան և տապանից մի մասունք դրել գլխատակին: Continue reading

ՋՈՒՂԱՅԻ ԽԱՉՔԱՐԵՐԸ


ՋՈՒՂԱՅԻ ԽԱՉՔԱՐԵՐԸՋուղան՝ շնորհիվ իր տնտեսամշակութային բացառիկ դերի, նոր արտաքին տեսք հաղորդեց խաչքարին: Փոխված է սալի համամասնությունը (երկարությունը գերազանցում է լայնությանը երեքից-չորս անգամ), սալերը դեպի հիմքը չեն նեղանում, պատվանդաններ չունեն և խրվում են հողի մեջ: Քիվը ճարտարապետորեն թույլ է արտահայտված, առաջեկ ճակտոնն ընդհանրապես բացակայում է: Փոխարենը՝ սլաքաձև խորանը հասցված է ճարտարապետական խորության: Սալի սլացիկությունը թելադրում է հորինվածքի մասնատման նոր սկզբունք, կենտրոնական խաչը փոխարինվում է զուգահեռ երկու շարքով դասավորված խաչերով, որոնք թուլացնում են հորինվածքի կառուցվածքային ամբողջականությունը և նպաստում դեկորատիվության աճին: Հորինվածքը բաղկացած է չորս ուղղաձիգ բաղադրիչից քիվ, խորան (կամ խորաններ), վարդյակ, արձանագրություն և (կամ) պատկերաքանդակ: Մանրամասներն ունեն նույնակերպ, ստանդարտի հասցված թեմատիկ ու տեխնիկական մշակում: Աչքի են ընկնում ավետարանական թեմաները՝ Ծնունդը, Աստվածամայրը մանուկ Հիսուսը գրկին, Արդար դատաստանը, Խնդրարկությունը: Որոշ հորինվածքներում պատկերվում են հանգուցյալները՝ հեծյալ և խաչերը ձեռքերին, ավելի եզակի՝ խնջույքի բազմած: Տարածված է առյուծամարմին մարդադեմ կենդանու (այսպես կոչված սֆինքսի) պատկերումը, որի մանրամասն քննությունը ցուցում է նրա կապը Քրիստոսի արդարադատ կերպարի հետ: Continue reading

Ս. Աննայի հղիությունը Սուրբ Մարիամ Աստվածածնով


Ս. Աննայի հղիությունը Սուրբ Մարիամ ԱստվածածնովՍ. Աննայի՝ Սուրբ Աստվածածնով հղիությունը նկարագրված չէ Աստվածաշունչ մատյանում: Այն մեզ է փոխանցվել Եկեղեցու Սրբազան ավանդության շնորհիվ:

Սուրբ Կույսի ծնողները` Ս. Հովակիմն ու Ս. Աննան, երկար ժամանակ երեխա չէին ունենում, քանի որ վերջինս ամուլ էր: Մի օր, երբ Աննան իջնում է պարտեզ՝ աղոթելու, հանկարծ հայտնվում է Տիրոջ հրեշտակը և ավետում, որ ինքը զավակ է ունենալու, ում երանի են տալու բոլոր ազգերը: Աննան գոհություն է հայտնում Աստծուն, որ լսեց իր անդադրում աղոթքների ձայնն ու խղճաց իրեն: Նա խոստանում է իր զավակին Աստծուն նվիրել:
Նույն այս տեսիլքը երևում է նաև Ս. Հովակիմին` հայտնելով բարի լուրը:

Սուրբ Կույսի հայրը նույնպես փառք է տալիս Բարձրյալին այդ մեծ շնորհին արժանացնելու համար և իր ընտիր արջառներից ու ոչխարներից մատաղ է անում` բաժանելով աղքատներին:   Continue reading

Վաղը Ս. Նիկողայոս Զմյուռնիացի Սքանչելագործ հայրապետի հիշատակության օրն է


Ս. Նիկողայոս Զմյուռնիացի Սքանչելագործ հայրապետՍ. Նիկողայոս Սքանչելագործ Հայրապետը ծնվել է 280թ. Փոքր Ասիայի Լիկիա գավառի Բաթարա քաղաքում (ներկայիս Անթալիա քաղաքի մոտակայքում): Փոքր հասակից կորցնում է մեծահարուստ և բարեպաշտ ծնողներին և մեծանում իր քեռու՝ Նիկողայոս Երեց եպիսկոպոսի խնամքի ներքո:

Ավետարանական պատգամը՝ «Վաճառիր քո ունեցվածքը և տուր աղքատներին» (հմմտ. Մատթ. 19:21), իր կյանքի նշանաբանն է դարձնում` խնամելով աղքատներին, հիվանդներին, բանտարկյալներին և որբերին: Ժողովրդի կամքով դառնում է Զմյուռնիայի եպիսկոպոսը: Հալածանքների ընթացքում աքսորվում է, սակայն չի դադարում ամենուր Ավետարանը քարոզելուց: Խաղաղություն վերահաստատվելուն պես վերադառնում է իր աթոռը, մասնակցում 325 թվականի Նիկիայի Տիեզերաժողովին: Մահացել է 326 թվականին:

Ընդհանրական Եկեղեցու ամենասիրված սրբերից է`առավելաբար հայտնի «Սանտա Կլաուս» Continue reading

«Մանանա» ծրագրի հերթական  հանդիպումը


Նոյեմբերի 29-ին   Եղեգնաձորի առաջնորդարանում  տեղի ունեցավ «Մանանա»  ծրագրի հերթական հանդիպումը:  Բանախոսության թեման էր «Երազներ»,  որը վարում էր Գագիկ սրկ. Հակոբյանը, ով ներկայացրեց երազների հոգեբանական և հոգևոր բացատրությունը: Նա նշեց նաև, որ ըստ եկեղեցական հայրերի` երազները լինում են չորս տեսակ` բնական, փոփոխական, դիվական և տեսլական։ 

Բնականն այն  է, երբ մարդն իր մտահոգություններից կամ օրվա աշխատանքից մնացած հիշողական պատկերներ է տեսնում։

Փոփոխականն առաջանում է մարմնի տարրերի որոշ փոփոխման հետևանքով։

Դիվականը լինում է սատանայական չար ուժերի  ազդմամբ:

 Տեսլականի ժամանակ Աստված տեսիլքներով մարդուն որևէ կարևոր  բան է հայտնում:

 Հանդիպումն ավարտվեց  Աստվածաշնչյան հետևյալ համարների  ընթերցմամբ՝

«Ով հավատում է երազներին, նա նման է մեկին, որը Continue reading

Այսօր Ս. Առաքյալների և մեր առաջին լուսավորիչներ Թադեոսի և Բարդուղիմեոսի հիշատակության օրն է


Յանուն Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ. Ամէն:

«Հեռու վանեք ձեզանից հին մարդուն…,

նորոգվեք ձեր մտքով ու հոգով եւ հագե΄ք

նոր մարդը, որ ստեղծված է ըստ Աստծու`

արդարությամբ եւ ճշմարիտ սրբությամբ»

(Եփես., 4, 22-25):

Պողոս առաքյալի` եփեսացիների ուղղված նամակի այն տողերը բնութագրում են քրիստոնյա մարդուն որպես մտավոր եւ հոգեւոր ներդաշնակությամբ օժտված անհատականություն: Այս լուսավոր պատգամը խորհրդանշորեն պայծառակերպում է այսօրվա` Սուրբ Թադեոս և Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալներին նվիրված տոնի իմաստը, որովհետև նրանք էին Հիսուսի խոսքի առաջին տարածողները և նրա Եկեղեցու հիմնադիրները Հայաստանում: Այս տոնը մեծ ակնածանքով ու փառաբանությամբ է ոգեկոչում Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին, որի հենասյուները հանդիսացան սրբացած այս առաքյալները:

Իմ նպատակն այսօր ոչ միայն ներկայացնելն է պատմական այն ժամանակաշրջանը, բազում դժվարությունները, երբ և որոնց պայմաններում իրենց առաքելությունն իրականացրեցին աստվածային նախախնամության կամքով Հայսատան եկած առաքյալները, այլ նաև անդրադառնալը այն մեծ արժեքին, ազգապահպան բացառիկ դերին, որ ունեցավ և ունի այդ առաքելությունը: Նրա դերը բացառիկ է նաև 1700-ամյա քրիստոնեական պատմություն ունեցող այսօրվա Հայաստանի գոյատևության համար:

Իսկ ովքե՞ր էին Ս. Թադեոսը և Ս. Բարդուղիմեոսը:Նրանք Հիսուսի ընտրած 12 առաքյալներից էին, որոնք տարածելու էին աստվածային սիրո լույսն աշխարհում: Նրանք և մյուս առաքյալները սրբակենցաղ անձինք էին, Տիրոջ կողմից ընտրված անձինք, որոնք նրա խոսքի պատգամախոսները պիտի դառնային:

Առաքյալները, ընդհանրապես, հոգևոր մեծ ներուժի ու ներաշխարհի տեր, ինչպես նաև իրենց կոչման կարևորության գիտակցությամբ օժտված, զոհաբերության ոգով ապրող և գործող նվիրյալներ էին: Ոգեղեն այդ հատկանիշներն էին զարդարում նաև Ս. Թադեոսին և Ս. Բարդուղիմեոսին: Դրա վկայությունը նրանց գործունեությունն էր Հայաստանում, իսկ այդ գործունեությունն աստվածահաճո էր, բայց ոչ բնավ` դյուրին: Այսօր ընթերցված Մատթեոսի ավետարանից տեղեկանում ենք, թե ինչպես Հիսուս, մի օր տեսնելով իրեն շրջապատող բազմությունը, ասաց իր աշակերտներին.«Հունձքն առատ է, իսկ մշակները` սակավ: Արդ աղաչեցեք հնձի տիրոջը, որ մշակներ հանի իրհնձի համար» /Մատթ., 9, 37-38/: Նա իր ընտրած 12 առաքյալներին պիղծ դևեր հանելու և ամեն ցավ ու հիվանդություն բժշկելու կարողություն տվեց և հետագայում 72 առաքյալներ ևս ընտրեց, որոնց ուղարկելու էր «որպես ոչխարներ գայլերի մեջ»:

Նա իր բոլոր առաքյալներին այս պատգամը տվեց. «ԻնչպեսՀայրն ինձ ուղարկեց, Ես էլ ձեզ եմ ուղարկում: Գնացե΄ք,ուրեմն աշակերտ դարձե΄ք բոլոր ազգերին» /Մատթ. 28, 18-20/: Նրանցից Թադեոս և Բարդուղիմեոս առաքյալները բռնեցին իրենց դժվարագույն առաքելության ուղին` դեպի հեթանոս կռապաշտության խավարի մեջ մթագնած Հայաստան աշխարհ: Եդեսիա գնալուց և Աբգար թագավորին բժշկելուց հետո Ս. Թադեոսը եկավ և իր քարոզչությունը սկսեց բուն Հայաստանում: Նա անցավ Արտազ գավառի Շավարշավան քաղաքը, ուր դարձի բերեց շատերին, այդ թվում նաև արքայադստերը` Սանդուխտ կույսին: Այս ամենից զայրացած հայոց Սանատրուկ թագավորը պահանջեց բազում տանջանքների ենթարկել առաքյալին և նորադարձներին, որպեսզի ուրանան Քրիստոսին: Սակայն նրանք չհրաժարվեցին Ճշմարիտ լույսից ու նահատակվեցին: Continue reading

15-17-ՐԴ ԴԱՐԵՐԻ ԽԱՉՔԱՐԵՐԸ


15-17-ՐԴ ԴԱՐԵՐԻ ԽԱՉՔԱՐԵՐԸ14-րդ  դարի կեսերից սկսած՝ երկրի ահագնացող քաղաքական ու տնտեսական վայրէջքի պայմաններում, անկում ապրեց և խաչքարային մշակույթը: Խաչքարը կորցրեց իր բազմագործառնությունն ու հորինվածքային բազմազանությունը և վերածվեց զուտ վերգերեզմանային կոթողի: 15-17-րդ դարերի խաչքարային արվեստի հարյուրավոր օրինակներ են տալիս Կոտայքը, Լոռին, Գեղարքունիքը, Ծղուկը, Վայոց Ձորը: Յուրօրինակ դպրոց է ներկայացնում Ջուղան՝ մի ժամանակ հազարների հասնող խաչքարերով: 15-րդ դարում ձևավորվող խաչքարային երկու հիմնական ուղղություններն, ըստ էության, ծագում են 12-13-րդ դարերի դասական երկու ոճերից` մակերեսի լիակատար զարդարում և, ընդհակառակը խորքի` անզարդ թողնում: Արդեն 15-րդ       դարի երրորդ քառորդում ձևավորվում է հորինվածքային մի կայուն սխեմա, որը դառնում է գերակշիռ և հարատևում մինչև 18-րդ դարի 20-ական թվականները: Հարդարման տեսակետից` այն համադրում է բազմախաչությունն ու սալի համակ զարդապատումը, պարզ հյուսվածքը, ուղղանկյուն սեգմենտներն ու բազմաթև աստղերը: Քանդակը Continue reading

Հանդիպում երկու «Մանանա»-ների    միջև


Նոյեմբերի 22-ին Եղեգնաձորի Սբ. Աստվածածին եկեղեցու «Մանանան» հյուրընկալեց Էջմիածնի Ս. Գայանե եկեղեցու «Մանանա»-յի երիտասարդներին:   Եղեգնաձորի Սբ. Աստվածածին եկեղեցում  ժամերգությանը մասնակցելուց հետո երիտասարդները միասին  ուղևորվեցին Եղեգիս գյուղի  եկեղեցիները:

Եղեգիսի Սբ. Կարապետ եկեղեցում  ժամերգություն կատարելուց հետո երիտասարդները ճանապարհը շարունակեցին դեպի Զորաց եկեղեցի:  Հասնելով տեղ` ուխտավորները եկեղեցում աղոթեցին, հիացան եկեղեցու հարուստ զարդաքանդակներով,  հոյակերտ  խաչքարերով և հրաշալի բնությամբ:

Այս ուխտագանացությունն առիթ հանդիսացավ երկու «Մանանա»-ների մտերմությանն ու բարեկամությանը:  Որոշվեց համատեղ իրականցնել ծրագրեր և միջոցառումներ, որոնց Continue reading

12-14-ՐԴ ԴԱՐԵՐԻ ԽԱՉՔԱՐԵՐԸ  


12-14-ՐԴ ԴԱՐԵՐԻ ԽԱՉՔԱՐԵՐԸ   12-րդ դարի վերջը նշանավորվեց խաչքարային մշակույթում մի շարք էական փոփոխություններով, որոնք բնութագրվում են ճարտարապետական, պատկերագրական և իմաստաբանական նոր շեշտադրումներով: Հաճախակի դարձավ զանազան պատվանդանների, խաչքար ներառող մատուռատիպ կառույցների, բարդ որմնափակերի ու տարաձև քիվերի կիրառությունը: Տարածում ստացան պատկերաքանդակները, կենտրոնական խաչին զուգահեռ հորինվածքի տարբեր մասերում (արմավազարդի ուղղաձիգ բաղկացուցիչներ, քիվ, եզրագոտի և այլն) ավելի փոքր խաչաքանդակների տեղադրումը, ձևավորվեց ուղղաձիգ արմավազարդի երկու նոր տիպ՝ բուսական հենքի պսակումն օձաթռչնային հավելումներով և արմավազարդի ուղղաձիգ բաղկացուցիչների վերածումը խաչակիր ձեռքերի: Նորույթ էր կենտրոնական խաչը թևերի երկատումներին համապատասխանող շրջանաձև բաղադրիչներից բաղկացած խորանի մեջ ներառելը, որի շնորհիվ խաչքարը նմանվեց մասնատուփի: 12-րդ դարից սկսած խաչքարը դառնում է միջնադարյան գերեզմանոցի համապատկերի հիմնական տարրը: Այն կանգնեցվում է հարթ կամ երկթեք տապանաքարի արևելյան ծայրին` բարձր պատվանդանի վրա, այնպես, որ հանգուցյալի «հայացքն» ուղղված լինի դեպի խաչը: Երևան են գալիս խմբային խաչքարերը, որոնք տոհմային տապանաբակերի լայն տարածման արդյունք էին: 13-րդ դարում աննախադեպ տարածում գտան և որմնափակ խաչքարերը: Խաչքարի «ճարտարապետականացմամբ» ծեսի ու երկրպագության համար ավելի մատչելի ու հարմար պայմանների ստեղծումը վկայում է նրա ծիսական գործառույթների ընդարձակման մասին: Այլ ժամանակի ամենամեծ նվաճումը խաչքարի բազմագործառնությունն ու անհատականացումն էր, որը խթանեց արվեստի անկրկնելի օրինակների մի ընդարձակ շարքի ստեղծումը՝ ընդհուպ մինչև 14-րդ դարի երկրորդ քառորդը: Նկատելի են դառնում տարածաշրջանային տարբերությունները: Առաջանում են Հյուսիսային Հայաստանի (Լոռի-Տաշիր), Արագածուոն-Կոտայքի, Արցախի, Ջավախքի, Վայոց Ձորի, Գեդարքունիքի, Նախիջևանի, Վասպուրականի, Կիլիկիայի դպրոցները: Ընդորում, եթե խաչքարերի որոշ տիպեր բնորոշ էին միայն կոնկրետ տարածքների, ապա մի շարք տիպեր էլ բնութագրական էին ողջ երկրի համար: Այսպես, եթե հորինվածքի բաղադրիչների մի մասը զուտ երկրաչափական, իսկ մի մասն էլ բուսականացված քանդակներով իրագործվող Continue reading

«Ավետարանական առակները հայ դպրոցում» հանրապետական մրցույթի ընտրական փուլը Վայքի տարածաշրջանում


Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի Քրիստոնեական Դաստիարակության Կենտրոնը Վեհափառ Հայրապետի  տնօրինությամբ և ԿԳ նախարարի համապատասխան հրահանգով կազմակերպել և արդեն շուրջ մեկ ամիս է ՀՀ հանրակրթական բոլոր դպրոցներում իրականացնում է «Ավետարանական առակները հայ դպրոցում» հանրապետական մրցույթը:

Վայքի տարածաշրջանում  մրցույթի տարածաշրջանային փուլը անցկացվեց  նոյեմբերի 3-14-ը.  շրջիկ հանձնախումբը՝ մասնակցությամբ ԶՈՒ հոգևոր սպասավոր Գագիկ սրկ. Հակոբյանի, Վայոց ձորի թեմի ԵՄ պատասխանատու Ա. Ստեփանյանի, ՀԵՊ մասնագետ Ա. Զաքարյանի և Վայքի տարածաշրջանի ՔԴԿ պատասխանատու Հ. Աղախանյանի, այցելել և դիտել  է  քսան դպրոցներից բոլոր այն դպրոցների միջոցառումները, որոնք  մրցույթին մասնակցության հայտ էին ներկայացրել:

This slideshow requires JavaScript.

Այդ դպրոցներից  ընտրական փուլին մասնակցության համար առանձնացվել էին երեք ՝ Հերհերի միջն.,  Ջերմուկի թիվ 3 հիմն. և Խնձորուտի միջն. դպրոցների միջոցառումները: 

«Ավետարանական առակները հայ դպրոցում»   հանրապետական մրցույթի ընտրական փուլը տեղի ունեցավ 21.11.2014թ.  Վայքի մշակույթի տան փոքր դահլիճում: Հրավիրված էին Վայքի տարածաշրջանի բոլոր դպրոցների տնօրենները, կազմակերպիչներն ու ՀԵՊ ուսուցիչները:

Լեփ-լեցուն դահլիճն ուշադրությամբ ակնդրեց Ավետարանական առակների՝ երեք դպրոցների յուրօրինակ մեկնությունները, իսկ ավարտին դպրոցների տնօրեններն ու ՀԵՊ ուսուցիչները հանձնաժողովի հետ (հանձնաժողովի կազմն այս փուլում համալրել էին  Վայոց ձորի մարզպետարանի Կրթության վարչության գլխ. մասնագետ Ա. Գաբրիելյանը և առաջատար մասնագետ Ժ. Գասպարյանը) քվեարկությամբ որոշեցին և հայտարարեցին  հաղթող և մարզային փուլ անցնող դպրոցի միջոցառումը: Ընտրական փուլը հաղթահարեց և մարզային փուլին մասնակցելու իրավունք ստացավ Ջերմուկի թիվ 3 հիմնական դպրոցը: Continue reading

ՍՈՒՐԲ ԿՈՒՅՍԸ


«Մայր և Կույս, աղախին Քրիստոսի, որ միշտ աշխարհի համար բարեխոսես. քեզ երանի են տալիս բոլոր ազգերը: Մաքուր աղավնի և Երկնքի հարս Մարիամ, տաճարԱստուծո խոսքի»:

 (Շարակնոց)

ԱստվածածինՀայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին այսօր փառաբանում է երեքամյա Սբ. Աստվածածնի տաճար ընծայման տոնը:

Ավանդությունն ասում է, որ Սբ. Մարիամի հայրը՝ Հովակիմը` Դավիթ մարգարեն, իսկ մայրը՝ Աննան, ղևտացինների տոհմի շառավիղներից էին: Չնայած նրանց Աստվածավախ և առաքինազարդ կյանքով ապրելուն ամուլ էին, ծերացել էին՝ անզավակ մնալով: Սակայն հույսերը չէին կորցնում Ամենափրկչից, ամեն օր աղոթում էին, որ Աստված զավակ պարգևի իրենց: Տերը լսում է նրանց թախանձանքը, նրանց սրտից հորդացող հավատն ու հույսը տեսնում և պարգևում է նրանց մի հրաշալի աղջնակ, որի անունը Մարիամ են դնում:

Իբրև Աստուծո պարգևած զավակ ծնողները նրան փոքր տարիքից ընծայում են տաճարին: Նա այդ մատաղ հասակից աչքի էր ընկնում իր  առաքինի վարք ու բարքով, խոնարհությամբ, հավատով, Տիրոջ հանդեպ ունեցած անմնացորդ նվիրումով: Այս ամենն նա ժառանգել էր իր ծնողներից, այս դաստիարակությունն ստացել հատկապես Աստվածավախ մորից՝ Սբ. Աննայից, որից ծնվել էր Բարձրյալի զորության հովանավորությամբ: Ահա այս սրբակենցաղ աղջնակը, Աստվածային Կամքին ամբողջովին նվիրվելով, քաջություն ունեցավ ընդունելու երկնային առաջարկը՝ դարձավ Աստվածամայր, Բարեխոսուհի, հոգևոր բարձրագույն դիմագծի տիպար և առաքինության չափանիշ:

Այսօրվա տոնը համարվում է Աստվածածնի փառաբանության տոներից մեկը, ուստի մեր խորհրդածություններն պիտի լինեն նրա վերաբերյալ: Դեռևս Հին Ուխտում, Աստված մարգարեների միջոցով հայտնել էր, որ Փրկիչ պիտի ուղարկի մեզ Իր Որդուն, ով պիտի կատարելապես մարդանա մեզ համար, ով պիտի ծնվի մարդկանց դուստրերից ամեաանաղարտից, ամենասուրբ մի կույսից՝ Սբ Հոգու զորությամբ: Այդ կույսը ելավ Մարիամը, որի հնազանդությամբ իրագործվեց Աստվածային փրկության ծրագիրը:

Բոլոր առաքինությունների մարմնացումը եղավ Սբ. Կույսը՝ իբրև հավացյալ, իբրև մայր, իբրև Աստուծո Կամքը կատարող աննման նվիրյալ, որի շնորհիվ արժևորվեց կնոջ դերը մարդկային քաղաքակրթության մեջ: Քրիստոնեությունից առաջ կինը մարդուն հավասար չէր ընդունվում: Աթենքում և Հռոմում կինը ստրուկի էր նման, գերմանացիների նախնիները վաճառում էին իրենց կանանց, Չինաստանում կինը համարվում էր անհոգի էակ, Հնդկաստանում կանանց ողջ-ողջ թաղում էին իրենց մահացած ամուսինների հետ: Այսպես՝ կինը հին աշխարհում բարոյական, կրոնական և իմաստասիրական հայեցակետով նկատվում էր իբրև հասարակության չնչին մասնիկ, իբրև առարկա: Սբ. Մարիամով քրիստոնեությունը սրբագրեց այս հայեցակետը և բարձրացրեց կնոջ դերը՝ շեշտելով, որ եթե առաջին կնոջ՝ Եվայի միջոցով մեղքն աշխարհ մտավ, ապա նրա արմատից ծնված՝ Սբ Աստվածածինը միջոց դարձավ մարդկանց փրկության, եղավ մեր Փրկչի մայրը: Սբ. Կույսը նախ և առաջ մայրության կատարելատիպը եղավ սերունդների համար:

 Մոր դերն անչափելի է սերունդների դաստիարակության գործում և վճռական, ահա այս հանգամանքով Սբ. Մարիամը համարվում է քրիստոնեական բարոյականության կրողն ու փոխանցողը սերունդներին: Ասված է. <<Կինը իբրև մայր մշտնջենավորում է մարդկային ցեղը և իր շնչի տակ մեծացնում է ապագա մարդուն>>: Այսպես է շարունակվում աստվածային ստեղծագործությունը դարեր ի վեր և կինը մայրության խորհրդով՝ ներքնապես զգում է ծննդյան Աստվածային հրաշք: Continue reading

«Մանանա» ծրագրի հերթական   հանդիպումը


Նոյեմբերի 15-ին   Եղեգնաձորի առաջնորդարանում  տեղի ունեցավ «Մանանա» հոգևոր-կրթական երիտասարդական ծրագրի հերթական  հանդիպումը:  Հադիպման թեման էր`  «Սնահավատություն»:  Բանախոս՝  Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյան:

Հաջորդ հանդիպմանը նախատեսվում է ուխտագնացություն դեպի Եղեգիս գյուղի եկեղեցիները,  որին կմիանա  նաև Էջմիածնի Continue reading

ԽԱՉՔԱՐԱՅԻՆ ՀՈՐԻՆՎԱԾՔԻ ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄԸ.


11-րդ դարի խաչքարերը

 

ԽԱՉՔԱՐԱՅԻՆ ՀՈՐԻՆՎԱԾՔԻ ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄԸ.10-րդ դարի վերջի և 11-րդ դարի սկզբի որոշ խաչքարերում արդեն դիտելի է բուն խաչքարային ոճի ձևավորման հեռանկարը, որն ավելի է համապատասխանում սալաքանդակի տրամաբանությանը՝ կոթողայնության զուգորդումը դեկորատիվության հետ: Այդ գործընթացի առաջին փուլում դեռ պահպանվում է քանդակի հստակ տարանջատումը ետնախորքից, բայց քանդակը դառնում է ավելի զարդարուն ու բուսաերկրաչափական (Արուճ, Սանահին, Ծովակ, Մարմաշեն, Վերին ճամբարակ): Խաչի թևերի եռաբլթակները որոշ օրինակներում վեր են ածվում եռաբողբոջների՝ շեշտելով բուսականացման հեռանկարը: 11-րդ դարում մի քանի դրսևորումներ ունեցավ և ճարտարապետական կամարի մեջ ներառված հորինվածքը (Ցաղաց Քար, Հավուց Թառ, Արուճ, Բյուրական, Անի, Աշտարակ, Կեչառիս, Կարմիր վանք): Մի շարք խաչքարեր երևան են բերում խաչատակի արմավազարդի ավելի լայն ծավալում, որի հետևանքով՝ որոշ հորինվածքներում խաչը համարյա հավասարաթև է դառնում: 11-րդ դարին բնորոշ է հորինվածքների համատարած «արմավայնացումը»՝ խաչի արմավենաճյուղ թևեր, հորինվածքի վերևից ու ներքևից աճող արմավազարդեր, լայնաժապավեն հյուսվածքներ: Ուղղաձիգ և հորիզոնական արմավազարդերի ընձյուղները ժապավենազարդով կապելը, ընձյուղների փոխհյուսվելը վկայում են, որ ընդօրինակման առարկա էին դառնում ոչ միայն ոստայնագործական ու ոսկերչական արհեստի նմուշներն, այլև զանազան բույսերից ծիսական նպատակներով գործվող և օգտագործվող փնջերն ու պսակները: 11-րդ դարի խաչքարային մշակույթում առանձնակի են կանգնած Խծկոնքի և Ցաղաց Քարի խաչքարերը, որոնք ամփոփում են ասպարեզում ձեռք բերված նվաճումները և ակնարկում հետագա զարգացման միտումները: Նրանց քանդակները սկիզբ դրեցին հորինվածքի մի կառուցվածքի (խաչատակի վարդյակ, ուղղանկյուն խաչախորան և խորանը վերևից ու կողքերից եզերող առանձին ուղղանկյունիներից կազմված գոտի), որի հիմնակմախքն, Continue reading

Ուխտագնացություն դեպի Շատիվանք  


Նոյեմբերի 9-ին Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանի և Շատինի համայնքապետ Մամիկոն Սմբատյանի գլխավորությամբ  կազմակերպվեց ուխտագնացություն դեպի Շատիվանք:

Տոնական այդ օրը բազմաթիվ ուխտավորներ, ինչպես Շատին համայնքից, այնպես էլ Վայոց ձորի և այլ տարածաշրջաններից ուխտի էին եկել այդ սրբավայր:

Ժամը 11-00-ին Շատիվանքի Սբ. Սիոն եկեղեցում հանդիսապետությամբ Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանի Սուրբ և Անմահ Պատարագ մատուցվեց: Օրվա պատարագիչն էր Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը:

Սբ. Պատարագի ընթացքում Հոգեշնորհ Հայր Սուրբը հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց`«Ուրեմն դեն գցելով ամեն չարություն, մոտեցեք Նրան՝ Կենդանի Վեմինորը Աստուծո առաջ ընտրյալ և թանկագին է» բնաբանով :

Սուրբ Պատարագի ավարտին տեղի ունեցավ մկրտության արարողություն, որի ընթացքում Տեր Վազգենը 4 հայորդիների մկրտեց:

Ուխտագնացություն դեպի Շատիվանք   

Համայնքապետ Մամիկոն Սմբատյանի կողմից կազմակերպվեց մշակութային տոնախմբություն՝ մասնակցությամբ համայնքի սաների:

 Վերջում բոլոր ուխտավորներին տրվեց սիրո ճաշ:

Աստծո կամոք սկսվում են Շատիվանքի վերանորոգման աշխատանքները, որի նախաձեռնողը և աշխատանքների ղեկավարը Շատինի համայնքապետ Մ. Սմբատյանն է: Եկեղեցու վերանորոգման մեկնարկը նախապես համաձայնեցվել է Վայոց ձորի թեմի և Հուշարձանների պահպանության կոմիտեի հետ:

 Սկսվել են եկեղեցու հարակից շրջակայքի պեղման աշխատանքները, որից հետո նախատեսվում են ամրացնել եկեղեցու պատերը և վերականգնել տանիքի ծածկը: Ամեն մի հայ մարդու երազանքն է տեսնել Շատիվանքը կանգուն և բարգավաճ:

Բոլոր հայորդիների օգնությունն է ակնկալվում, որպեսզի այդ հրաշալի պատմական եկեղեցին իր տարածքով վերանորոգվի:

Ուստի ովքեր կցանկանան մասնակցել այս Աստվածահաճո գործին, գումարները կարող եք փոխանցել Շատիվանքի վերանորոգման նպատակով բացված հետևյալ հաշվեհամարներին՝

՛՛Արդշինինվեստբանկ՛՛ ՓԲԸ Եղեգնաձորի մասնաճյուղ

 AMD 2475802626620040 Մամիկոն Սմբատյան, Շատիվանքի վերանորոգման համար

 RUR 2475802626620060 Մամիկոն Սմբատյան, Շատիվանքի վերանորոգման համար

USD 2475802626620050 Մամիկոն Սմբատյան, Շատիվանքի վերանորոգման համար Continue reading

«ԱՋԱԿԻՑ» հոգեբանական ակումբի վերջին հանդիպումը


Հոկտեմբերի  18-ին տեղի ունեցավ «Աջակից» հոգեբանական ակումբի վերջին հանդիպումը: Հանդիպման բանախոսն էր հոգեբան Աշխեն Սարգսյանը: Հանդիպմանը ներկա էր նաև Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը: Հանդիպման թեման էր` «Մարդու խառնվածքն ու  մարմնի կառուցվածքը և դեպրեսիան»:  Օրվա թեմային անդրադառնալուց առաջ անդրադարձ կատարվեց նախորդ թեմաներին:  

Սեմինարի ժամանակ քննարկվեցին հետևյալ հարցերը՝

  1. Անձի տիպավորումն ըստ Էրնեստ Կրեչմերի:
  2. Ի՞նչ է դեպրեսիան:
  3. Ի՞նչ հիվանդություների պատճառ կարող է դառնալ դեպրեսիան:
  4. Դեպրեսիայի հիմնական պատճառները:
  5. Դեպրեսիայի հուզական, ֆիզիոլոգիական, մտածողական և վարքային     արտահայտման  ձևերը
  6. Դեպրեսիայի բուժումը:

Սեմինար-քննարկման ժամանակ անցկացվեցին մի քանի հոգեբանական թեստեր. ներկաներից ոմանք  պարզեցին, որ իրենց մոտ այժմ կա դեպրեսիայի  ախտանիշներ: Հոգեբանը նշեց, որ մեզանից յուրաքանչյուրի կյանքը բաղկացած է վերելքներից և անկումներից: Continue reading

«Մանանա» ծրագրի առաջին հանդիպումը


Նոյեմբերի 8-ին   Եղեգնաձորի առաջնորդարանում  տեղի ունեցավ «Մանանա» հոգևոր-կրթական երիտասարդական ծրագրի առաջին հանդիպումը: Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ.  Զարեհ  վարդապետ Կաբաղյանի  օրհնությամբ  սկսվեց «Հավատք. քրիստոնեություն» թեմայով  բանախոստությունը, որը վարում էր Գագիկ սարկավագ Հակոբյանը:

Հանդիպման ավարտից հետո մասնակիցներն այցելեցին «Գիտելիք»  համալսարանում  վերջերս  հիմնված  Կրոնական գրականության գրադարան:

 Հաջորդ հանդիպումը տեղի կունենա նոյեմբերի 15-ին՝ ժամը 14:00-ին՝ «Սնահավատություն»  թեմայով:

 Երիտասարդաց  միություն

ԿՐՈՆԱԿԱՆ ԳՐՔԵՐԻ ԳՐԱԴԱՐԱՆ ՎԱՅՈՑ ՁՈՐՈՒՄ


Վայոց ձորի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Աբրահամ Արքեպիսկոպոս Մկրտչյանի առաջարկությամբ և Վայքի տարածաշրջանի Քրիստոնեական դաստիարակության կենտրոնի պատասխանատու Հայարփի Աղախանյանի նախաձեռնությամբ Եղեգնաձորի «Գիտելիք» համալսարանում հիմնվել է Կրոնական Գրականության գրադարան, ուր զետեղված են ավելի քան 1000 գրքեր, տարբեր ամսագրեր, մասնավորապես` «Էջմիածին» ամսագրի բազմաթիվ համարներ, «Քրիստոնյա Հայաստան» երկշաբաթաթերթի 2013-2014թթ. լույս տեսած բոլոր համարները:

 Գրադարանի ստեղծման կարևորագույն նպատակներից են`

  • Վայոց ձորի մարզի 50 դպրոցների ՀԵՊ ուսուցիչներին աջակցելը, ովքեր, դառնալով գրադարանի ընթերցողներ, կարող են դասագրքից դուրս լրացուցիչ նյութերով հարստացնել և առավել արդյունավետ ու բովանդակալից դարձնել իրենց դասանյութը, Continue reading

Այսօր hրեշտակապետեր Գաբրիելի և Միքայելի և ողջ երկնային զորքի հիշատակության օրն է


Հայ եկեղեցու Հրեշտակաբանության համաձայն` հրեշտակներն անմարմին գոյացություններ են, իմացական, անձնիշխան, մշտաշարժ, անսեռ, անմահ և սպասավոր Աստծուն: Ըստ եկեղեցու սուրբ հայրերի` հրեշտակները, իբրև լուսեղեն էակներ, ստեղծվել են արարչագործության առաջին օրը` լույսի հետ միասին: Աստծո հրահանգով նրանք կոչված են սպասավորելու մարդ արարածին: Հետևաբար նրանք սպասավոր հոգիներ են, որոնք երկնաբնակ լինելով հանդերձ, իրենց մասնակցությունն են բերում նաև երկրավոր կյանքի ընթացքին, գործում են ժամանակի և տարածքի մեջ ապրող մարդու հետ, մարդու համար: Հրեշտակներին անվանում են նաև Աստծո պատգամավորներ, որոնք իրականցնում են Տիրոջ կամքը: Ս. Գիրքը վկայում է, որ նրանք բազմաքանակ են: Ըստ Ս. Դիոնիսիոս Արիսպագացու` հրեշտակներն ունեն ինը դաս` Աթոռներ, Քերովբեներ, Սերովբեներ,Տերություններ, Զորություններ, Իշխանություններ,Պետություններ, Հրեշտակապետեր և Հրեշտակներ:

Գաբրիել անունը, որ նշանակում է «Աստծո այր», Բարձրյալի անմիջական պաշտոնյան է, որին վերապահված է Տիրոջ վերին խորհուրդներն ավետարանելու շնորհ: Այս հրեշտակապետը, որ ուղարկվել էր Տիրոջ կողմից, Ս. Կույս Մարիամին բարի լուրը հաղորդեց, իսկ Զաքարիային` Ս. Հովհաննես Մկրտչի ծննդյան ավետիսը: Continue reading

ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ


Շատիվանք

Սիրելի՛ հայորդիներ,

Սույն թվականի նոյեմբերի 9-ին Շատինի համայնքապետարանի և Վայոց Ձորի թեմի կողմից կազմակերպվում է ուխտագնացություն  Շատիվանք (Սուրբ Սիոն եկեղեցի):

Սուրբ Սիոն եկեղեցում կմատուցվի Սուրբ և Անմահ Պատարագ (սկիզբը՝ 11:00), որից հետո տեղի կունենա մշակութային հանդիսություն և կտրվի սիրո ճաշ:

ԵԿԵՂԵՑԻՆ ԵՎ ՄԱՆՈՒԿՆԵՐԸ


Նոյեմբերի 6-ին Եղեգնաձորի թիվ 2 հիմնական դպրոցի աշակերտները Հայոց եկեղեցու պատմության դասն անցկացրին Եղեգնաձորի Սբ Աստվածածին եկեղեցում:

Այս դասը նվիրված էր հայոց եկեղեցու արտաքին և ներքին կառուցվածքին, ինչը սիրով  ներկայացրեց Գագիկ սարկավագ Հակոբյանը: Աշակերտները մեծ հետաքրքրությամբ լսեցին և ստացան իրենց հուզող հարցերի պատասխանները: Continue reading

ՇԱՏԻՎԱՆՔ


ՇԱՏԻՎԱՆՔ

Շատին գյուղը հին հուշարձաններում չի հիշատակվում, ինչից ենթադրվում է, որ առաջ այն չի եղել: Նրա տարածքում նախկինում եղել են 2 այլ գյուղեր` Անգեղի ու Ոստինք, որոնցից հիմա միայն ավերակներ են մնացել:

Շատինում կան շատ պատմական հուշարձաններ: Շատիվանքը կամ Շատին վանքՇատանյա վանքՇատիկ անապատ,Շատինավանք, գտնվում է Եղեգիս գետի ձախ ափին: Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի` այն հիմնադրվել է 929-ին Սյունյաց Տեր Հակոբ եպիսկոպոսը Սմբատ իշխանի, նրա կին Սոֆյայի ու եղբոր` Սահակի աջակցությամբ: Այն եղել է խստակրոն ճգնարան-մենաստան: Այն մինչև 17-րդ դարը ենթարկվել է բազմաթիվ վերակառուցումների: 17-րդ դարի կեսին նույն տեղում նոր վանք է կառուցվել: Ներկայիս եկեղեցին կոչվում է Սբ. Սիոն, կառուցվել է 1655-ին ջուղայեցի վաճառական Մահտեսի Հակոբի (Հակոբ Ջուղայեցի) հովանավորությամբ, ում անունով դեռևս նրա կենդանության օրոք` 1661-ին, մարմարե խաչքար է ագուցված Սբ. Սիոն եկեղեցու արևմտյան դռան վերևում: Նա, թողնելով աշխարհիկ կյանքը, դարձել է վանքի միաբան` իր միջոցներով նպաստելով վանքի գործունեությանը:

Շենքը եռանավ բազիլիկ է, ներսում ունի 4 մույթեր, որոնց դիմաց` պատերի վրա, կան որմնասյուներ: Արևելյան աբսիդի 2 կողմում կան սովորական խորաններ: Արևմտյան, հարավային և հյուսիսային կողմերից ունի մուտքեր: Պատերի և խորանի մեջ բացվում է 8 լուսամուտ, արևմտյան կողմից ունի կամարակապ բացվածքներով սրահ: Պատերի արտաքին կողմը սրբատաշ քարից է, իսկ ներսից` փոքր անտաշ քարերով` կրաշաղախով: Պատերի մեջ օգտագործված են հին շենքի սրբատաշ քարեր, գերեզմանաքարեր, խաչքարեր:Ներսից թափված սվաղի որոշ մասերում երևում են որմնանկարների հետքեր` դիմանկարներ ու ծաղկանկարներ:

Քառակուսի պարիսպը շարված է լեռնաքարով, թույլ կրաշաղախով: Հարավային կողմից ունի 3 բրգաձև աշտարակ: Սրահաձև դարպասն արևմտյան կողմից է` շարված սրբատաշ քարերով: Դարպասի դիմաց պահպանվել է այժմ ցամաքած ջրմուղի ծորակը: Վանքն ունեցել է 90 միաբան: Մոտ 35 բնակելի շենքեր են կառուցված պարսպի ներսում, երկհարկանի, որոնց վերին հարկերը եղել են բնակարան և հյուրանոց, ստորին հարկերը` սեղանատուն, խոհանոց, ամբարներ և այլն: Վան¬քի բակում կան մեծ ջրամբարներ ու հացահատիկի հորեր:

Պարսպից դուրս` արևմտյան կողմում, գտնվում է ձիթհանը, ավերակ վիճակում, իսկ ձորակի ափին` ջրաղացի ավերակ շենքը: Այս ամենը խոսում է, որ վանքն ունեցել է տնտեսական հզոր արտադրություն:
Վանքի բարգավաճմանն են նպաստել ջրանցքը, կամուրջը, Նախիջևանն ու Սյունիքը Սևանի ավազանին կապող ճանապարհի վրա գտնվելը, սերտ կապերը Ջուղայի և Գողթն գավառի հետ: Այն եղել է նշանավոր գրչության կենտրոն: Այդ գործում մեծ ավանդ ունի Հակոբ Ջուղայեցին, ով գրել է շատ ձեռագիր գրքեր:

Շատինից 1,5 կմ հարավ գտնվում է  Continue reading

ԵԿԵՂԵՑԻՆ ԵՎ ՄԱՆՈՒԿՆԵՐԸ


Այսօր Վայոց Ձորի թեմի առաջնորդանիստ Սբ Աստվածածին եկեղեցում անցկացվեց արդեն ավանդույթ դարձած Եղեգնաձորի թիվ 2 հիմնական դպրոցի աշակերտների Հայոց եկեղեցու պատմության դասերը:

Նմանատիպ դասեր է կազմակերպում թեմի ՔԴԿ-ի տնօրեն Ռ. Կարապետյանը՝ երեխաներին առավել մոտեցնելու եկեղեցուն և նրանց շփումը դյուրին դարձնելու հոգևորականի հետ:

Այս դասը նվիրված էր հայոց եկեղեցու ճարտարապետական կառուցվածքին, խորհրդին, նշանակությանը, ինչը մատչելիորեն ներկայացրեց Վայոց Ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանը:

 Հնչեցին հարցեր, ապա միասնական աղոթքից հետո Հայր Սուրբը «Պահպանիչ» աղոթքով եզրափակեց դասաժամը: Continue reading

Այսօր Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս և Ծայրագույն Պատրիարքի օծման և գահակալության 15-րդ տարեդարձն է


HH Karekin II Catholicos of All Armenians375Ի խորոց սրտի շնորհավորում ենք Վեհափառ Տիրոջը և մաղթում, որ Ահարոնի ծաղկյալ գավազանով Վեհափառ Հայրապետը հովվի աշխարհասփյուռ հայությանը, և գահակալության երկայն տարիները թող հաջորդեն իրար՝ արդյունավորվելով հայրապետական նորանոր իրագործումներով՝ ի փառս Աստծու, Հայաստանյայց Առաքելական մեր Սուրբ Եկեղեցու և համայն մեր ժողովրդի:

Հայրապետական մաղթերգ. Ամեն հայի

 

Աղբյուրը՝ Հայրապետական մաղթերգ. Ամեն հայի 

Ամեն հայի սրտից բխած,

Լսիր այս ձայն, ով Աստված.

Երկար կյանք տուր Հայրապետին,

Երկար օրեր Հայոց Հոր.

 Տեր, անսասան պահիր Դու միշտ

Քո իսկ հիմնած Մայր Աթոռ:

ՍՈՒՐԲ ԷՋՄԻԱԾԻՆ


ՍՈՒՐԲ ԷՋՄԻԱԾԻՆ

Քանի սիրտս տրոփում է, ու մթամած հոգիս

Կապանքները փշրած դուրս է թռչում ու թևածում,

Քանի կյանքս զրնգում է, ու անձն իմ բազմամեղ

Իր ավիշով ու արյունով աղբյուրանում,

Այնքան սերը խնկավառվում, ահագնանում է իմ մեջ`

Ալիքվելով կամարներիդ սրբազան,

Էջմիածի՜ն, Սուրբ Էջմիածի՜ն…

Հառնում եմ ես էությունից քո անհատակ,

Սուրբ Միածին,

Շնչում եմ ես ներկայությունը քո սրբասուրբ

Ու հավատիդ օթևանում խորախորհուրդ

Մաքրագործվում, պարուրվում եմ անմեռ հույսով:

Ջերմ հպումից աննյութական ու հրափայլ քո ձեռքերի

Կանթեղվում է առկայծ հոգիս ու տարրանում

Քո պատգամով նշխար դարձած պատերի մեջ:

Եվ դու հանկարծ լուսաճաճանչ, աստվածային,

Ու կենսահորդ այս հայտնությամբ ճառագում ես, Continue reading

ԱՌԱՋԻՆ ԽԱՉՔԱՐԵՐԸ


9-10-րդ դարեր

ԱՌԱՋԻՆ ԽԱՉՔԱՐԵՐԸԽաչքարերի ձևավորման և սկզբնական զարգացման ընթացքը ոչ թե զուտ արվեստագիտական, այլ քաղաքական-դավանական ու արվեստագիտական միասնական գործընթաց էր: Հայաստանում արաբական քաղաքական ծանր լծի ու դավանական բացահայտ անհանդուրժողականության պայմաններում՝ բացօթյա կոթողների զարգացման, առավել ևս, նոր տիպերի հայտնվելու համար չկային բավարար պայմաններ: Այդ պատճառով էլ խաչքարերը երևան եկան արաբական լծի թուլացմանը զուգահեռ՝ դառնալով երկրում ընթացող քաղաքական-դավանական տեղաշարժերի արձագանքը: 9-10-րդ դարերը խաչքարի ճարտարապետական արտաքինի, հորինվածքի ու արձանագրական տեքստի ձևավորման փուլն են կազմում:

Առաջին խաչքարերի ձևավորման ընթացքն սկսվում է հարթ մակերեսի վրա վաղմիջնադարյան կոթողների ու հորինվածքների «արտապատկերումով» և ավարտվում կամարաձև կամ ուղղանկյուն խորանի մեջ ներառվող նոր հորինվածքի առաջացումով, որը ներկայանում է կլոր վարդյակի և արմավատերևային զարդի վրա հենված խաչով, խաչի վերին թևից կամ խորանի վերնանկյուններից դեպի խաչահատումն իջնող խաղողի ողկույզներով կամ արմավազարդերով, հորինվածքի տարբեր հատվածներում տարատեսակ թռչնաքանդակների տեղադրումով: Խաչը նույնպես անցնում է ձևափոխման որոշակի ճանապարհ երկբլթակ վերջույթներից մինչև զույգ եռաբլթակները, անզարդ հարթ թևերից դեպի կտրվածքում եռանկյուն ակոսներն ու արմավային ու շուշանային ձևավորումները: Ոճական առումով, 9-10-րդ դարերի խաչքարերի ամենաբնորոշ գիծը քանդակի կոթողայնությունն է, որն արտահայտվում է հորինվածքի և ետնախորքի հստակ տարանջատումով: Տեխնիկապես դա իրագործվում էր առանձին քանդակատարրի շրջակայքը խորը շերտով հեռացնելու միջոցով: Հարթ և անզարդ ետնախորքի վրա տեղադրված Continue reading

Ուխտագնացություն Սուրբ Խաչ վանք


Հոկտեմբերի 26-ին՝ Գյուտ Խաչի տոնի օրը, Վայոց ձորի մարզի Վերնաշեն համայնքից 7 կմ դեպի արևելք գտնվող պատմական Սուրբ Խաչ վանք ուխտագնացություն էր կազմակերպել Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը:

Օրվա պատարագիչն էր Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Հոգեշնորհ Տեր Զարեհ վրդ. Կաբաղյանը, ով «Ես եմ ճանապարհը,  ճշմարտությունը և կյանքը…» բնաբանով քարոզ խոսեց:

 Սուրբ Խաչ վանք ուխտի էին եկել բազմաթիվ ուխտավորներ ինչպես Վայոց ձորի մարզից, այնպես էլ՝ Հայաստանի տարբեր մարզերից և Ռուսաստանի Դաշնությունից: Continue reading

Այսօր Խաչի Գյուտի տոնն է


Այսօր Խաչի Գյուտի տոնն էԽաչի Գյուտը Քրիստոսի խաչափայտին նվիրված չորս տոներից է:
327 թվականին բյուզանդական Կոստանդիանոս կայսեր մայրը` Հեղինեն, Տիրոջ խաչը գտնելու նպատակով այցելում է Երուսաղեմ: Հուդա անունով մի հրեա օգնում է կայսրուհուն գտնել Քրիստոսի խաչվելու վայրը` Գողգոթան, որտեղ որոնումների արդյունքում հայտնաբերվում են Հիսուսի և նրան խաչակից երկու ավազակների խաչերը:

Տիրոջ խաչը ճանաչելու համար մի պատանու դիակ հերթով դնում են դրանց վրա, խաչերից մեկի վրա պատանին հարություն է առնում, և այդպիսով տերունական խաչը ճանաչվում է: Continue reading

ԽԱՉԻ ԳԱՂԱՓԱՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆ ՈՒ ՊԱՏԿԵՐԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՎԱՂՔՐԻՍՏՈՆԵԱԿԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ


Խաչքարային հորինվածքի ակունքները հասկանալու համար հարկ է հատուկ ուշադրություն դարձնել 4-7-րդ դարերում Հայաստանում ընթացող գաղափարական-դավանական և մշակութային գործընթացներին, որոնց հետևանքով, ազգային ինքնության մի շարք համալիրների հետ մեկտեղ, մշակվեցին նաև սրբազան տարածքի կազմակերպման սկզբունքները, խաչի ազգային պաշտամունքն ու պատկերագրությունը, որոնց զարգացումն էլ պատմամշակութային յուրահատուկ հանգամանքներում ի վերջո հանգեցրեց խաչքարերի առաջացմանը:

Անտիկ աշխարհում խաչելությամբ մահապատիժը համարվում էր ծայրահեղ պատժի ամենաստորացուցիչ ձևը: Խաչի, որպես ամոթալի մահվան գործիքի, այս ընկալումը կիսում էին և վաղ քրիստոնյաները, և հարկ եղավ բավականին երկար ժամանակ, մինչև այն հաղթահարվեր: Մինչև Կոստանդիանոս Մեծը (306-337թթ.) խաչը համարվում էր սպանության ու անարգանքի գործիք և, որպես քրիստոնեության խորհրդանշան, կիրառվում էր եզակի դեպքերում, այն էլ՝ ի լրումն այլ խորհրդանշանների: Բնութագրական է, որ 4-5-րդ դարերի խաչի գաղափարաբանության առաջին մշակողների՝ հավատացյալներին ուղղված ամենակարևոր հորդորներից մեկն էլ այն էր, որ այլևս պետք չէ ամաչել խաչն ընդունելուց ու երկրպագելուց: Լայնածավալ քարոզչության շնորհիվ խաչն արագորեն վերածվեց քրիստոնեական ինքնության բացարձակ նշանի՝ նրանով էր սկսվում, ընթանում և ավարտվում ցանկացած միտք, ծես և գործ: Խաչի պաշտամունքի ժողովրդականացման և խաչքարի առաջացման մեջ կարևոր դեր խաղաց նաև Հայ եկեղեցու առաձնահատուկ խաչապաշտությունը: Խաչքարի առաջացման և նրա հանդեպ ժողովրդական ակնածանքի հիմքերից մեկն էլ Հայաստանի նման լեռնային երկրում առանձին կանգնած կամ բնական միջավայրից ինչ-որ բնութագրով առանձնացող ժայռի, լեռան և ի վերջո ուղղակի քարի պաշտամունքն էր:
Վաղքրիստոնեական արվեստում խաչի պատկերագրության ձևավորման սկիզբ է համարվում Կոստանդիանոս Մեծի տեսիլքը (312թ.), որը հիմք հանդիսացավ մենագրային (Քրիստոս անվան հունարեն գրության առաջին երկու՝ Քի և Ռո տառերի) և նրա հետևությամբ՝ հավասարաթև կամ այսպես կոչվող հունական խաչի պատկերագրության պաշտոնականացման համար: Խաչի զարդարուն և կենացծառային գաղափարաբանությունն ու պատկերագրությունն էլ կապվում է Կոստանդիանոսի մոր՝ Հեղինեի կողմից խաչափայտի գյուտի հետ, որից էլ ծագում է ձգված համամասնություններով կամ լատինական խաչը:
Քրիստոնյա Հայաստանի ամենահին փաստագրված խաչերը մենագրային խաչերն են (էջմիածին, Աղցք, Քասաղ)՝ ներառված դափնեպսակի մեջ, շրջապատված հավատացյալների հոգիները խորհրդանշող աղավնիներով և տեղադրված այգային-դրախտային միջավայրում: Սակայն, Հայաստանի վաղմիջնադարյան արվեստի համար ավելի բնորոշ են շրջանի մեջ առնված շառավղաձև լայնացող թևերով հավասարաթև խաչերը, որոնք լայն տարածում ստացան թե որպես առանձին կանգնած խաչակիր կոթողի տեսակ, թե հոգևոր զանազան կառույցների քանդակային հարդարման մանրամաս: Արդեն ամենավաղ օրինակներից սկսած խաչի արևայնացում-լուսայնացումը համադրվում էր նրա համարյա պարտադիր բուսականացման հետ, որն էլ Հայաստանում խաչային հորինվածքների հետագա ծավալման և, ի վերջո, խաչքարային հորինվածքների առաջացման հիմքերից մեկն էր: Continue reading

Խաչիկ համայնքի տոնը և գաթայի փառատոն


Արդեն ավանդույթ է դարձել ամեն աշնան Վայոց ձորի մարզի Խաչիկ համայնքում նշել համայնքի տոնը: Այս տարի տոնը նշվեց հոկտեմբերի 18-ին:

Խաչիկցիները հյուրընկալել էին ինչպես դրսում ապրող իրենց բարեկամներին, այնպես էլ ներկա էին բազմաթիվ հյուրեր` երգիչներ, դերասաններ, լրագրողներ, զբոսաշրջիկներ և զանազան եկեղեցական համայնքներից ուխտավորաբար եկած Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու զավակներ:

Տոնը սկսվեց հավուր պատշաճի ժամերգությամբ և գաթայի օրհնության կարգով: Օրհնության կարգը կատարեց Արժանապատիվ Տեր Ոսկան Քահանա Հովհաննիսյանը, իսկ օրվա շարականները կատարում էր Խաչիկ գյուղի Ս. Աստվածածին եկեղեցու հոգևոր երգչախումբը: Continue reading

Ի՞ՆՉ Է ԽԱՉՔԱՐԸ


Խաչքարը, որպես կանոն, բացօթյա միջավայրում ուղղաձիգ կանգնեցրած, աշխարհի չորս կողմերի հանդեպ հստակ կողմնորոշում ունեցող քարասալ է, որի արևմտահայաց տափակ երեսը զբաղեցնում է կենտրոնական խաչից և նրան ուղեկցող բուսաերկրաչափական զարդերից, երբեմն էլ թռչուններից, կենդանիներից և մարդկային կերպարներից բաղկացած քանդակային հորինվածքը:

Խաչքարը հայ մշակույթի ինքնատիպ զարգացման արգասիքն ու ցուցիչն է, հայ ինքնության ամենաբնութագրական խորհրդանիշներից մեկը: Իր զարմանահրաշ քանդակային հորինվածքներով, խաչի փրկագործական խորհրդաբանությամբ և քարի հավերժություն ներշնչող մշտականությամբ այն եղել է հայ հավատացյալի ամենաակնածելի, իսկ բացօթյա տեղադրությամբ և բազմաքանակությամբ՝ նաև ամենամատչելի սրբություններից մեկը: Ավելի քան մեկհազարամյա ճանապարհ անցնելով՝ այն նաև արդիական մշակութային դրսևորում է, քանի որ խաչքարերի կերտման նոր ալիքը սկիզբ առնելով անցած դարի 60-ական թվականներից, աննախադեպ զարգացում է ապրում հատկապես մեր օրերում: Հայաստանի անցյալն ու ներկան ներկայացնող ընդհանրական բնույթի հրատարակություններում, օրեցօր լայն տարածում գտնող համացանցային աղբյուրներում չկա Հայաստանին վերաբերող մի աշխատություն կամ էջ, ուր անդրադարձ չլինի խաչքարին և չշեշտվի նրա կարևորությունը Հայաստանն ու հայ մշակույթը հասկանալու գործում: Նկատի ունենալով խաչքարի էական դերակատարումը Continue reading

Տեր Զարեհ վրդ. Կաբաղյանի քարոզը՝ նվիրված Սրբոց Թարգմանչաց տոնին


Յանուն Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ. Ամէն:

«Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ»:

(Առակներ 1:2)

 Այս խոսքերը մեր շուրթերից հնչեցին շատ դարեր առաջ, իբրեւ հայատառ առաջին նախադասություն, իբրեւ մեր սրբացած թարգմանիչ վարդապետների առաջին հայերեն թարգմանություն:

Սիրելի՛ հավատացյալներ, այսօր Հայ Առաքելական Սբ. Եկեղեցու տոնացույցով ոգեկոչում ենք խնկելի հիշատակը նրանց:

Մեծ է Սրբոց թարգմանչաց գործի խորհուրդը: Այդ խորհրդով մենք առաջնորդվեցինք դեպի քաղաքակրթություն, եւ ազդարարվեց մեր մուտքը քրիստոնեական մշակույթ: Այդ խորհրդով մենք ունեցանք հայատառ ու հայալեզու Աստվածաշունչ մատյանը, այդ խորհուրդն ուղեկցեց մեզ դարեր ի վեր:

Ե դարում հայ ժողովուրդը փառավորվեց Սուրբ Մաշտոցի հանճարեղ գյուտով: Հայի միտքն ու հոգին, որից մեր մշակույթի ու գրականության զարմանահրաշ գանձերը պիտի ծնվեին, այդուհետ փայլատակելու էր հայերեն:

Սեփական գիրն ունենալու ձգտումն այլեւս դարձել էր հոգու պահանջ, ժամանակի թելադրանք ու անհրաժեշտ նախապայման՝ իրականացնելու համար սեփական հայրենիքում ազատ եւ անկախ ապրելու մեր ժողովրդի դարավոր իղձը: Այո՛, բազում արհավիրքներ ու ալեկոծություններ ապրած հայ ժողովրդի կյանքում եղել են նաեւ լուսավոր շողարձակումներ: Բազմադարյան մեր պատմության ընթացքում ծնվել են բացառիկ մարդիկ, եղել են դեպքեր ու իրադարձություններ, որոնք կտրուկ փոխել են պատմության ընթացքը՝ ի օգուտ մեզ: Այդ բացառիկներից էր Մեսրոպ Մաշտոցը՝ իր հանճարեղ գյուտով:

5-րդ դարի սկզբին (405- 406 թթ.) ստեղծված հայոց գիրը ոչ միայն մեր ժողովրդի ֆիզիկական գոյության առհավատչյան էր, այլ նաեւ նրա ոգեկերտումի  և իբրև ժողովուրդ ինքնահաստատման անջնջելի վկայագիրը: Քրիստոնեությունը պետականորեն ընդունած ժողովուրդը պետք է ստեղծեր նոր մշակույթ՝ անհատական իր դիմագծով, իր հանճարին արժանի, ժամանակին համահունչ: Պետք էր պայքարել օտարամուտ եւ այլադավան ներմուծումների եւ ազդեցությունների դեմ, պետք էր Աստծու գիրն ու պատգամը կարդալ սեփական լեզվով, պետք էր աղոթել հայերեն… Դա էր ժամանակի եւ հոգու պահանջը: Continue reading

Վաղը Սբ. թարգմանիչ Վարդապետների` Մեսրոպի, Եղիշեի, Մովսես Քերթողի, Դավիթ Անհաղթ փիլիսոփայի, Գրիգոր Նարեկացու և Ներսես Կլայեցու տոնն է


Սկզբնական շրջանում կային հատուկ թարգմանիչներ, որոնք արարողությունների ժամանակ Ս. Գրքի հատվածները բանավոր թարգմանում էին հայերեն: Սակայն դա բավարար չէր: Այս խնդրի շուրջ մտահոգված էր Սբ. Մեսրոպ Մաշտոցը: Հայը զրկված էր Ս. Գիրքն ընթերցելու և ճշմարտությունն ու փրկությունը ձեռք բերելու հնարավորությունից: Նա անընդհատ մտածում էր Ս. Գիրքը հայերենի վերածելու գաղափարի շուրջ, որի իրականացման համար էլ դիմում է Հայոց կաթողիկոսին՝ Ս. Սահակ Պարթևին և մեծ ընդունելություն գտնում: Պարզվում է, որ կաթողիկոսը նույնպես մտահոգված է այդ հարցով: Նրանց ծրագրերին իր հավանությունն է տալիս նաև թագավորը՝ Վռամշապուհ Արշակունին: Ս. Մաշտոցը, իր հետ վերցնելով իր աշակերտներին, գնում է Ասորիքի Միջագետք, լինում Եդեսիայում, ուր և տեղի է ունենում ամենամեծ հրաշքներից մեկը. «Մեսրոպն ապավինեց Աստծուն պահքով ու աղոթքներով: Եվ Աստված, որ կատարում է իրենից երկյուղ կրողների կամքը, լսում է Մեսրոպի աղոթքները և ցույց տալիս նրան գրերը սքանչելի տեսիլքով, և ոչ թե երազի մեջ քնած ժամանակ, այլ արթուն աչքով իմանալի և աչքի տեսանելիքով զգալի: Մեսրոպը տեսնում է, որ աջ ձեռքի դաստակով գրում է վեմի վրա, որը դրված էր նրա առջևում: Եվ գրի փորվածքն այնպիսին էր, ինչպիսին ձեռքն էր ձև տալիս վեմի վրա. և գրերի տարբերություններն ու անունները ձևավորվում էին Մեսրոպի մտքում» (Մ. Խորենացի «Հայոց պատմություն»): Continue reading

ՀԱՅՈՑ ԵԿԵՂԵՑՈՒ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՈՒՍՈՒՑԻՉՆԵՐԻ ԺՈՂՈՎ ԱՌԱՋՆՈՐԴԱՐԱՆՈՒՄ


Այսօր Վայոց ձորի թեմի առաջնորդարանում  նախաձեռնությամբ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Եղեգնաձորի տարածաշրջանի Քրիստոնեական դաստիարակության կենտրոնի պատասխանատու Հուսիկ Հարությունյանի  տեղի ունեցավ Հայոց եկեղեցու պատմության ուսուցչաց ժողով:

Ժողովը նախագահում էր Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վարդապետ Կաբաղյանը:  Հայր Սուրբի աղոթքով և օրհնության խոսքով բացվեց այն:

Այնուհետև պարոն  Հուսիկ Հարությունյանը ներկայացրեց «Ավետարանական առակներն հայ դպրոցում» հանրապետական մրցույթի տեղեկագիրն: Ուսուցիչները պատրաստակամություն հայտնեցին ուժերի ներածին չափով մասնակցել ՔԴԿ-ի կողմից նախաձեռնած այս մրցույթ-փառատոնին: Եղան բուռն քննարկումներ և առաջարկություններ:

Երկրորդ կարևորագույն հարցն  ուսուցիչների վերապատրաստման հարցն էր, որի մասին հանգամանալից խոսեց պարոն Հարությունյանը: Continue reading

«ԱՋԱԿԻՑ» հոգեբանական ակումբի հերթական հանդիպումը


Հոկտեմբերի  6-ին տեղի ունեցավ «Աջակից» հոգեբանական ակումբի հերթական հանդիպումը: Հանդիպման բանախոսն էր հոգեբան Աշխեն Սարգսյանը: Հանդիպման թեման էր` «Խառնվածքի   հոգեբանություն»:  Օրվա թեմային անդրադառնալուց առաջ անդրադարձ կատարվեց նախորդ թեմաներին:  

Սեմինարի ժամանակ քննարկվեցին հետևյալ հարցերը՝

  1. Ի՞նչ է խառնվածքը
  2. Խառնվածքի ուսումնասիրության համառոտ պատմությունը:
  3. Խառնվածքի հիմնական բաղադրիչները:
  4. Խառնվածքի 4 հիմնական տիպերը ՝

Մելանխոլիկ  – հանգիստ, խռովահույզ  և  զուսպ

Խոլերիկ    – անհանգիստ, ակտիվ  և իմպուլսային Continue reading

Տեր Մարտիրոս ավագ քահանա Ավետիսյանին շնորհվել է Վայքի քաղաքային համայնքի «Պատվավոր քաղաքացի» կոչում


Տ. Մարտիրոս ավագ քահանա Ավետիսյան

Օրերս Վայքի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Մարտիրոս ավագ քահանա Ավետիսյանին շնորհվել է Վայքի քաղաքային համայնքի «Պատվավոր քաղաքացի» կոչում:

Սրտանց շնորհավորում ենք արժանապատիվ Տեր Հորը:

Թող Աստված զորացնի Տեր Մարտիրոսին՝ նրա նվիրական առաքելության մեջ:

Տ. Մարտիրոս ավագ քահանա Ավետիսյան

 Տեր Մարտիրոս (ավազանի անունը՝ Համլետ) ավագ քահանա Ավետիսյանը ծնվել է 1971 թ. մարտի 2-ին Էջմիածին քաղաքում:

Continue reading

ՈՒՍՈՒՑՉԻ ՕՐ


<<Իմաստություն պահողը բարիք է պահում>>

(Առակ. 19:8)

Իմաստությունը, ի վերուստ շնորհված, պայծառակերպում է մարդու միտքը, առաջնորդում է նրան ճշմարիտ ուղով, որպեսզի մարդը չշեղվի հոգևոր բարոյականության չափանիշներից:

Իմաստությամբ է, որ մարդը կառուցում է իր բարձրագույն բարոյականության հասարակարգի նոր տաճարը: Այդ տաճարի ճարտարապետներն են մեր ուսուցիչները:

Մեր Տեր Հիսուս Քրիստոս ևս ուսուցիչ է, Ով ուսուցանում է աստվածային իմաստության լույսը, որպեսզի մարդիկ լուսավորվեն, հեռանան տգիտության խավարից: Ուսուցիչներ էին նաև Նրա առաքյալները, որոնք ուղարկվեցին աշխարհի բոլոր կողմերը` ուսուցանելու. <<Ինչպես Հայրն ինձ ուղարկեց, Ես էլ Ձեզ եմ ուղարկում:Գնացե’ք, ուրեմն, աշակերտ դարձրե’ք բոլոր ազգերին>>:

Ուսուցիչներ էին Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցն ու Սուրբ Սահակ Պարթևը, որոնց տեսիլքով երկնած մեր սրբազան տառերով ստեղծվեց մեր գրականությունը, մեր մշակույթը, հավիտենականության ուղին: Նրանց այս հրաշագործության շնորհիվ է, որ հայն ունեցավ ոճ, դիմագիծ, աշխարհայացք: Բոլոր դարաշրջաններում էլ ուսուցչությունն իր կարևոր առաքելությամբ ուղեկցվել է իր դժվարությունների ու զոհողությունների գնով, սակայն հայի համար միշտ էլ առաջնային է եղել մտքի զարգացումն ու կրթությունը և պատահական չէ, որ նա Աստվածաշունչ մատյանից առաջինը թարգմանեց.<<Ճանաչել իմաստությունը…>> և կարևորեց, որ իր համար սոսկալի է լինել մտքով կույր, քան` աչքերով: Ու հայը դրեց իր դպրոցի հիմնաքարը` այս իմաստությամբ առաջնորդվելով: Continue reading

ՍՊԻՏԱԿԱՎՈՐ Ս.ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ


Վայոց Ձորի մարզում, լեռնային բնության գրկում է գտնվում Սպիտակավոր ՍբԱստվածածին միջնադարյան վանքը (Վերնաշեն գյուղից 7կմ հյուսիս):

Ըստ որոշ տվյալների` վանքը կառուցվել է 13-րդդարումՊռոշյան իշխանների կողմից, իսկ պատերին եղած արձանագրությունները վկայում են այն մասին, որ համալիրի միակ եկեղեցին հիմնադրել է Եսայի իշխանը (մահացել է 1318թ-ին), և շինարարությունը 1321թ-ին ավարտել է նրա որդին՝ Ամիր Հասանը: Եկեղեցին մինչ օրս էլ կանգուն է և ճարտարապետական մեծ հետաքրքրություն է առաջացնում: Վերջինիս տեղանքը մասնատված է անդնդախոր կիրճերով, մոտակա բարձունքի գագաթին պահպանվել են Բոլորաբերդ ամրոցի ավերակները: Սպիտակավորի վանական համալիրը բաղկացած է եկեղեցուց, գավթից, զանգակատնից և համալիրը շրջանցող ամրոցապատերից:

Եկեղեցու տարածքում է գտնվում ազգային հերոս, գաղափարական առաջնորդ, հայ մեծ զորավար ու քաղաքական գործիչ Գարեգին Նժդեհի գերեզմանը: Հայտնի է, որ Գարեգին Նժդեհը մահանալուց առաջ ցանկություն է հայտնել մահվանից հետո իր մշտական հանգիստը գտնել Խուստուփ սարի լանջին, որպեսզի հսկի Լեռնահայաստանի խաղաղ անդորրը: Նա մահացավ Ռուսաստանի Վլադիմիրի քաղաքի բանտում և մոտ 30 տարի մնաց այնտեղ թաղված:

1983թ. Գարեգին Նժդեհի աճյունը, գերեզմանի լուսանկարի օգնությամբ և Նժդեհի եղբոր միջոցով, Վլադիմիր քաղաքի գերեզմանատնից գաղտնի տեղափոխվում է Երևան:
Նույն տարի աճյունից մի նշխար ամփոփվում է Խուստուփ լեռան լանջին` Կոզնի կոչված աղբյուրի մոտ, իսկ հիմնական աճյունը, ցինկե արկղի մեջ մի քանի տարի պահելուց հետո, 1987թ. հանգրվանում է  Սպիտակավոր վանքի բակում, հարավային պատի մոտ:  1987-ից սկսած ամեն տարի հունիսի 17-ին, բազմաթիվ նվիրյալ հայրենասերներ և Նժդեհի ուսմունքի հետնորդներ աշխարհի տարբեր ծայրերից գալիս և ուխտագնացություն են կատարում Վերնաշեն գյուղից մինչև Սպիտակավոր:
Փաստորեն, բացի իր պատմական, կառուցողական եւ գեղագիտական հատկանիշներից, եկեղեցին հայտնի է նաև որպես նվիրական <<Նժդեհյան ուխտատեղի>>: Continue reading

«ԱՋԱԿԻՑ» հոգեբանական ակումբի հերթական հանդիպումը


 Սեպտեմբերի 24-ին տեղի ունեցավ «Աջակից» հոգեբանական ակումբի հերթական հանդիպումը: Հանդիպման բանախոսն էր հոգեբան Աշխեն Սարգսյանը: Հանդիպման թեման էր`«Սթրես»:

Օրվա թեմային անդրադառնալուց առաջ անդրադարձ կատարվեց նախորդ թեմաներին: Սեմինարի ժամանակ քննարկվեցին հետևյալ հարցերը՝

  1.  Ի՞նչ է սթրեսը:
  2. Սթրեսի տեսակները և փուլերը:
  3. Սթրեսը և հիվանդությունները:
  4. Սթրեսի ախտանիշները:
  5. Ինչպե՞ս կանխարգելել սթրեսը:
  6. Օգնություն սթրեսի ժամանակ:

Սեմինար-քննարկման ժամանակ անցկացվեցին մի քանի հոգեբանական թեստեր. ներկաները պարզեցին, թե իրենք ինչպիսի  հոգեվիճակում են գտնվում: Հոգեբանը նշեց, որ  սթրեսի ախտանիշներն ազդանշան են այն բանի, որ կյանքում ժամանակն է ինչ-որ բան փոխել:  Պետք է ավելի խորը մտածել սեփական Continue reading

Այսօր Վարագա Սուրբ Խաչի տոնն է  


Քրիստոնեական բոլոր եկեղեցիներն ամեն տարի մեծ հանդիսավորությամբ նշում են Խաչին նվիրված տոները: Բայց ի տարբերություն մյուս եկեղեցիների, Հայ Եկեղեցին ունի նաև Խաչին նվիրված զուտ ազգային մի տոն, որը հայտնի է Վարագա Սուրբ Խաչ անունով: Այն միշտ տոնում են Խաչվերացից երկու շաբաթ հետո, այսինքն` սեպտեմբերի 25-ից մինչև հոկտեմբերի 1-ը հանդիպող կիրակի օրը:

Ագաթանգեղոս պատմիչի վկայության համաձայն՝ Հռիփսիմյանց կույսերը, փախչելով Դիոկղետիոնոս կայսեր հալածանքներից ու հետապնդումներից, գալիս են Հայաստան և ապաստանում Վաղարշապատի հնձաններում: Սակայն մինչև Վաղարշապատ հասնելը, նրանք բնակություն են հաստատում Վանա լճից հարավ-արևելք ընկած Վարագա լեռան վրա: Սբ. Հռիփսիմեն իր կրծքին կախած Տիրոջ խաչափայտի սրբազան մասունքն ապահովության համար հանձնում է աղոթող ճգնավորներին և խնդրում, որ պահեն այն քարայրներից մեկում: Սուրբ մասունքն այդպես պահված մնում է մինչև 7-րդ դարը: 653 թվականին, երբ Թոդիկ ճգնավորն իր Հովել աշակերտի հետ աղոթում էր Վարագա լեռան վրա և խնդրում, որ Աստված ողորմություն անի և ցույց տա Սբ. Խաչի տեղը, հանկարծ 12 լուսեղեն սյուներ են երևում լեռան շուրջը, իսկ նրանց միջև փայլում է լուսավոր Խաչի նշանը, որն իրենց հետ Հայոց աշխարհ էին բերել Տիրոջ սիրասուն կույսերը: 12 օր շարունակ լուսեղեն սյուները տեսանելի են լինում նաև հեռավոր վայրերից: Ուրախալի այս լուրը տարածվում է ամենուր: Continue reading

Այսօր Ս. Գևորգ քաջամարտիկ զորավարի, Ադոկտոսի և Ռոմանոս Երգեցողի հիշատակության օրն է


Ս. Գևորգը Կապադովկացի բարեպաշտ քրիստոնյա ընտանիքի զավակ է: Զինվորագրվելով հռոմեական բանակին` իր ցուցաբերած քաջության և հավատարմության շնորհիվ կարճ ժամանակամիջոցում արժանացել է հազարապետության պատվին: Կայսեր հրավիրած խորհրդակցության ժամանակ ընդդիմացել է քրիստոնյաներին հալածելու նրա ծրագրին` բացահայտելով իր քրիստոնյա լինելը: Կայսրը, զարմացած ու ապշած տեղի ունեցածից, բանտարկել է սրբին` ենթարկելով անլուր չարչարանքների: Ս. Գևորգի քարոզների շնորհիվ շատերը դարձի են եկել, որոնց թվում էր նաև Ալեքսանդրիա թագուհին: Մի կախարդի պատվիրում են, որ երկու բաժակ դեղ պատրաստի սրբին դարձի բերելու համար: Առաջին բաժակը խմելուց հետո սուրբը պիտի մտքափոխվեր, իսկ երկրորդից հետո` մեռներ: Բայց Գևորգն առ Աստված ունեցած հավատի շնորհիվ խմում է երկու բաժակն էլ և ի զարմանս բոլորի` կենդանի մնում: Նա նաև հարություն է տալիս մի մեռյալի: Կայսեր բազում թախանձանքներից հետո, Գևորգը վերջապես համաձայնվում է կուռքերին զոհ մատուցել: Սակայն հասնելով կռատուն` մեկառմեկ ջարդում է բոլոր կուռքերը` ցույց տալով դրանց սուտ և սին լինելը: Այս հանդուգն արարքի համար Դիոկղետիանոս կայսրը 303 թվականին գլխատել է տալիս Ս. Գևորգին: Continue reading

Մեծ եղեռնի 100-ամյա տարելիցին ընդառաջ


Օրերս Եղեգնաձորի մշակույթի տան մեծ դահլիճում Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան Ազգային ակադեմիական թատրոնի կողմից բեմադրված Պերճ Զեյթունցյանի «100 տարի անց» պիեսի բեմականացմամբ ՀՀ Վայոց ձորի մարզում մեկնարկեց Հայաստանի թատերական գործիչների միության և ՀՀ Վայոց ձորի մարզպետարանի համատեղ ջանքերով կազմակերպած թատերական փառատոնը՝ նվիրված Մեծ եղեռնի 100-ամյա տարելիցին:
Փառատոնը մեկնարկեց Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վարդապետ Կաբաղյանի օրհնության խոսքով և աղոթքով, որից հետո բացման հանդիսավոր արարողության ժամանակ ելույթներ ունեցան Հայաստանի թատերական գործիչների միության նախագահ Հակոբ Ղազանչյանը, Հայաստանի թատերական գործիչների միության քարտուղար, թատերագետ Լևոն Մութաֆյանը, ՀՀ Վայոց ձորի մարզպետ Էդգար Ղազարյանը:

Այնուհետև սկսվեց բեմադրությունը, որը հանդիսատեսի կողմից ընդունվեց մեծ ոգևորությամբ և ծափահարություններով:

Փառատոնի շրջանակներում նախատեսվում է հայաստանյան յոթ թատերախմբերի ներկայացումների բեմադրությունները Continue reading