ՀԱՎԱՏՈՎ ԽՈՍՏՈՎԱՆԻՄ ԱՂՕԹՔ ՊԻՏԱՆԻՔ ԻԻՐԱՔԱՆՉԻԻՐ ԱՆՁԻՆ ՀԱՎԱՏԱՑԵԼՈՑ Ի ՔՐԻՍՏՈՍ ԱՐԱՐԵԱԼ ՍՐԲՈՅՆ ՆԵՐՍԵՍԻ ՇՆՈՐՀԱԼԻՈՅ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ  


36483089Ամենախնամ Տէր, դիր պահապան աչաց իմոց զերկիւղ քո սուրբ ո΄չ եւս հայիլ յայրատ, եւ ականջաց իմոց` ո΄չ ախորժել լսել զբանս չարութեան, եւ բերանոյ իմոյ` ոչ խօսել զսուտութիւն, եւ սրտի իմոյ` ոչ խորհել զչարութիւն, եւ ձեռաց իմոց` ոչ գործել զանիրաւութիւն, եւ ոտից իմոց` ոչ գնալ ի ճանապարհս անօրէնութեան, այլ ուղղեա զշարժումն սոցա լինել միշտ ըստ պատուիրանաց քոց յամենայնի. եւ ողորմեա քո արարածոց եւ ինձ բազմամեղիս:

 Ժ

Հուր կենդանի Քրիստոս, զհուր սիրոյ քո զոր արկեր յերկիր, բորբոքեա յանձն իմ, զի այրեսցէ զաղտ հոգւոյ իմոյ, եւ սրբեսցէ զխիղճ մտաց իմոց, եւ մաքրեսցէ զմեղս մարմնոյ իմոյ, եւ վարեսցէ լոյս գիտութեան քո ի սրտի իմում. եւ ողորմեա քո արարածոց եւ ինձ բազմամեղիս:

ԺԱ

Իմաստութիւն հօր Յիսուս, տուր ինձ իմաստութիւն զբարիս խորհել եւ խօսել եւ գործել առաջի քո յամենայն ժամ. Ի չար խորհրդոց, ի բանից եւ ի գործոց փրկեա զիս. եւ ողորմեա քո արարածոց

եւ ինձ բազմամեղիս:

Թարգմանություն

Թ (9) Continue reading

Ուխտագնացություն Վայոց ձորի սրբավայրեր


Ուխտագնացություն Վայոց ձորի սրբավայրերՎերջերս Վայոց ձորի սրբավայրեր ուխտագնացություն էր կազմակերպել Մայր Աթոռ Սբ. Էջմիածնի քարոզչական կենտրոնի մանկապարտեզների հարցերով պատասխանատու Տ. Դավիթ սարկավագ Հովհաննիսյանը:

Առավոտյան ուխտավորները եկան Վայոց ձորի թեմի Եղեգնաձորի առաջնորդանիստ Սբ. Աստվածածին եկեղեցի, ուր նրանց դիմավորեցին թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանն ու Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քհն. Հովհաննիսյանը:

Միասնական աղոթքից հետո ուխտավորները գնացին Մալիշկայի Սբ. Աննա եկեղեցի, ուր Սբ. և Անմահ Պատարագ մատուցեց և հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց Մայր Աթոռ Սբ. Էջմիածնի դիվանատան Continue reading

Սուրբ Կյուրեղ Երուսաղեմի Հայրապետի, Կյուրեղ եպիսկոպոսի և նրա մոր` Աննայի հիշատակության օր


Սբ. Կյուրեղ Երուսաղեմցին 4-րդ դարի նշանավոր հայրապետներից է: Նա բազմիցս հետապնդվել է Արիոսական հերձվածի կողմնակիցների կողմից, աքսորվել, սակայն ի վերջո վերահաստատվել է հայրապետական աթոռին: Մասնակցել է 381 թվականի Կ.Պոլսի Բ Տիեզերական ժողովին: Կյուրեղ Հայրապետի քրիստոնեական վարդապետության մասին բազմաթիվ քարոզներ ու ճառեր միջնադարում թարգմանվել են նաեւ հայերեն, իսկ Երուսաղեմի երկնակամարում Սբ. Խաչի երեւման առիթով Կոստանդիոս կայսերն ուղարկած նրա թուղթն առ այսօր ընթերցվում է հայոց եկեղեցիներում: Առավել հայտնի է Կյուրեղ Հայրապետի «Կոչումն ընծայութեան» ճառերի և քարոզների ժողովածուն, որն ուսանելի է բոլոր նրանց համար, ովքեր պատրաստվում են մկրտության: Ըստ ավանդության՝ Երուսաղեմի Սբ. Հակոբ եկեղեցու Սբ. Ստեփանոս մատուռի մեջ է գտնվում այն ավազանը, որտեղ մկրտվել է Կյուրեղ Հայրապետը:

Continue reading

ԱՆԱՌԱԿ ՈՐԴՈԻ ԱՌԱԿԸ


<<Հայրմեղանչեցի  երկնքի դեմ

եւ քո առաջ>>:

(Ղուկաս 15:18-19)

ԱՆԱՌԱԿ ՈՐԴՈԻ ԱՌԱԿԸՀոգուց պոռթկացող իրական զղջման խոսքեր են սրանք մի անառակի, որը փորձությունների ճիրաններից ազատվելով, փրկության շենշող հույսով էր սկսել առաջնորդվել դեպի աոաքինի ու բարոյական կյանքը, դեպի կատարյալը: Այսօր Մեծ Պահքի երրորդ կիրակին է՝ Անառակի կիրակին:

Մինչեւ բուն նյութին անդրադառնալը, ուզում եմ փոքր ինչ խոսել պահքի եւ դրա անհրաժեշտության մասին, որը մի ներքին աղերսով աոնչվում է մեր նյութին: Ինչպես գիտենք Մեծ Պահքի հիմքում մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի  40-օրյա ծոմապահությունն է: Մկրտությունից հետո Հիսուս, Սուրբ Հոգով լի, վերադարձավ Հորդանանից եւ անապատ աոաջնորդվեց՝ 40 օր փորձվելով սատանայից: Չկերավ եւ չխմեց Նա այդ օրերին, ծոմապահությամբ օրինակ հանդիսացավ իր հետեւորդներին, սակայն նրա ծոմապահությունը մի կարեւոր առանձնահատկություն ուներ, որով տարբերվում է ընդունված չափանիշներից, այն զղջում եւ ապաշխարություն չէր ենթադրում, մինչդեռ հավատացյալների համար եկեղեցու սահմանած պահքն անպայմանորեն զղջման, խոստովանության  ապաշխարության խորհուրդն ունի, որի արդյունքում քրիստոնյան իրեն զորացած է զգում: Սահմանափակելով ֆիզիկական պահանջմունքները՝ մարդն ամենից աոաջ կոփվում է կամքով: Իսկ հաստատակամությունը կարեւոր նախապայման է ունեցած առաքինությունները պահպանելու համար:

Մարդկային տկարությունները ընդհանրապես երկու խմբի են բաժանվում՝ մարմնական եւ հոգեւոր:Սուրբ Գրիգոր Տաթեւացին հոգին հիվանդացած է համարում այն ժամանակ, երբ նվաղում են մարդու ներքին աշխարհը՝ հոգին ու միտքը սնող, հարստացնող կենդանի զորությունները, այն է՝հավատը, հույսը եւ սերը: Ահա այս մեծագույն առաքինությունների դրսեւորմանն է նպաստում այն պահեցողությունը, որն արվում է կամավոր, Աստծուց թողություն ստանալու հույսով եւ, որպես հոգեւոր զոհողություն, հանուն Աստծու սիրո: Այս ամենով հանդերձ պահքը թե մարմնի ու թե հոգու ցավերի բժշկությունն է եւ միաժամանակ հաղթանակ մեղքի հանդեպ: Պահքով քրիստոնյան կրթվում է թե′ մտքով, թե′ հոգով, ու թե′ մարմնով, իսկ դրա շնորհիվ բարձրանում է ինքնագիտակցությունը, մարդն օբյեկտիվորեն կարողանում է ճանաչել ինքն իրեն ու աստվածատուր իր կյանքն առավել իմաստավորել:

Սիրելի′ հավատացյալներ, Անառակի կիրակիի խորհուրդը, կարծում եմ, կլրացնի պահքիմասին մեր խոսքը:

Տոնն իմաստավորվում է Հիսուս Քրիստոսի պատմած առակներից մեկով: Այն մարդու անկման ու ապա վերելքի մի գեղեցիկ պատմություն է և խորհրդանշաբար ներկայացնում է պահքի իմաստը: Այն իրապես զղջացող անձի փրկության մասին է: Անառակ որդի եւ սրբակենցաղ հայր: Հույս, որ ամենաբացասական գծերով մարդուն, իրապես զղջալու դեպքում, փրկություն եւ ապագա է սպասվում: Հիշատակության է արժանի առակի դրվագը Ավետարանից, որի հիման վրա սքանչելի գործ է գրել 20-րդ դարի ֆրանսիացի գրող Անդրե Ժիդը, փաստելով, որ ամեն մի իրական զղջում շենշող աստղ է տիեզերական անծիրում:

Իսկ առակն ահա թե ինչ է պատմում. Continue reading

ՀԱՎԱՏՈՎ ԽՈՍՏՈՎԱՆԻՄ ԱՂՕԹՔ ՊԻՏԱՆԻՔ ԻԻՐԱՔԱՆՉԻԻՐ ԱՆՁԻՆ ՀԱՎԱՏԱՑԵԼՈՑ Ի ՔՐԻՍՏՈՍ ԱՐԱՐԵԱԼ ՍՐԲՈՅՆ ՆԵՐՍԵՍԻ ՇՆՈՐՀԱԼԻՈՅ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ


ՀԱՎԱՏՈՎ ԽՈՍՏՈՎԱՆԻՄ ԱՂՕԹՔ ՊԻՏԱՆԻՔ ԻԻՐԱՔԱՆՉԻԻՐ ԱՆՁԻՆ ՀԱՎԱՏԱՑԵԼՈՑ Ի ՔՐԻՍՏՈՍ ԱՐԱՐԵԱԼ ՍՐԲՈՅՆ ՆԵՐՍԵՍԻ ՇՆՈՐՀԱԼԻՈՅ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻԶ

Անեղ բնութիւն, մեղայ քեզ մտօք իմովք, հոգւով եւ մարմնով իմով. մի՜ յիշեր զմեղս իմ զառաջինս վասն անուանդ քում սրբոյ. եւ ողորմեա քո արարածոց եւ ինձ բազմամեղիս:

Է

եսող ամենայնի, մեղայ քեզ խորհըրդով բանիւ եւ գործով. ջնջեա զձեռագիր յանցանաց իմոց, եւ գրեա զանուն իմ ի դպրութիւն կենաց. եւ ողորմեա քո արարածոց եւ ինձ բազմամեղիս:

 Ը

Քննող գաղտնեաց, մեղայ քեզ կամաւ եւ ակամայ, գիտութեամբ եւ անգիտութեամբ, թողութիւն շնորհեա մեղաւորիս, զի ի ծննդենէ սուրբ աւազանին մինչեւ ցայսօր մեղուցեալ եմ առաջի աստուածութեանդ քո զգայարանօք իմովք, եւ ամենայն անդամօք մարմնոյս. եւ ողորմեա քո արարածոց եւ ինձ բազմամեղիս:

Թարգմանություն

Զ (6) Continue reading

ՀԱՎԱՏՈՎ ԽՈՍՏՈՎԱՆԻՄ ԱՂՕԹՔ ՊԻՏԱՆԻՔ ԻԻՐԱՔԱՆՉԻԻՐ ԱՆՁԻՆ ՀԱՎԱՏԱՑԵԼՈՑ Ի ՔՐԻՍՏՈՍ ԱՐԱՐԵԱԼ ՍՐԲՈՅՆ ՆԵՐՍԵՍԻ ՇՆՈՐՀԱԼԻՈՅ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ


                                                        Գ

ՀԱՎԱՏՈՎ ԽՈՍՏՈՎԱՆԻՄ ԱՂՕԹՔ ՊԻՏԱՆԻՔ ԻԻՐԱՔԱՆՉԻԻՐ ԱՆՁԻՆ ՀԱՎԱՏԱՑԵԼՈՑ Ի ՔՐԻՍՏՈՍ ԱՐԱՐԵԱԼ ՍՐԲՈՅՆ ՆԵՐՍԵՍԻ ՇՆՈՐՀԱԼԻՈՅ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ Հայր երկնաւոր Աստուած ճշմարիտ, որ առաքեցեր զորդիդ քո սիրելի ի խնդիր մոլորեալ ոչխարին, մեղայ յերկինս եւ առաջի քո, ընկալ զիս որպես զանառակ որդին, եւ զգեցո ինձ զպատմուճանն զառաջին զոր մերկացայ մեղօք. եւ ողորմեա քո արարածոց եւ ինձ բազմամեղիս:

 Դ

 Որդի աստուծոյ, Աստուած ճշմարիտ, որ խոնարհեցար ի հայրական ծոցոյ, եւ առեր մարմին ի սրբոյ կուսէն մարիամայ վասն մերոյ փրկութեան, խաչեցար, թաղեցար եւ յարեար ի մեռելոց, եւ համբարձար փառօք առ հայր. մեղայ յերկինս եւ առաջի քո, յիշեա զիղ որպես զաւազակն յորժամ գաս արքայութեամբ քով. եւ ողորմեա քո արարածոց եւ ինձ բազմամեղիս:

 Ե

 Հոգի աստուծոյ, Աստուած ճշմարիտ, որ իջեր ի յորդանան եւ ի վերնատունն, եւ լուսաւորեցեր զիս մկրտութեամբ սուրբ աւազանին. մեղայ յերկինս եւ առաջի քո, մաքրեա զիս վերստին աստուածային հրով քո` որպես հրեղէն լեզուօք սուրբ զառաքեալսն, եւ ողորմեա քո արարածոց եւ ինձ բազմամեղիս:

 

Թարգմանություն  Continue reading

ԱՐՏԱՔՍՄԱՆ ԿԻՐԱԿԻ


Մեծ պահքի երկրորդ կիրակին իր անունը և իմաստը ստանում է առաջին կիրակիով հիշատակված մարդկային երջանիկ վիճակի ողբերգական վախճանից, այսինքն` մեզ հիշեցնում է մարդու` դրախտից արտաքսվելը: Օրվա շարականն այդ դժբախտ դրվագի պաղատախառը եղերերգությունն է:

Դու, ով Տեր, նախ դրախտում հաստատեցիր

Պահքի սուրբ օրենքը,

Որը մեր նախածնողները չպահեցին

Եվ արգելված պտուղն ճաշակելով`

Ճաշակեցին մեղքի և մահվան դառնությունը:

Ուստի շնորհի՛ր մեզ, Տեր, որ ճաշակենք

Քո պատվիրանների քաղցրությունը:

Թշնամին զանազան մեղքի վերքեր

Բացեց մեր հոգիների մեջ.

Բազմաթիվ հիվանդությունների մեջ ընկանք.

Եվ կարոտ մնացինք Մարդասերիդ,

Որ մեր ցավերը վերցնես:

Ուստի բժկի′ր մեզ, Քրիստո′ս,

Որպես մարդասեր:

ԱՐՏԱՔՍՄԱՆ ԿԻՐԱԿԻԳալով շարականի ակնարկած աստվածաշնչյան դեպքին, հակառակ այն իրողության, որ գրեթե ամեն ոք ծանոթ պիտի լինի այդ հեքիաթանման պատմությանը, մենք ավելորդ չպիտի նկատենք հատկապես Մեծ պահքի այս օրերին մեկ անգամ ևս այն կարդալ` աստվածաշնչյան բնագրի պարզության մեջ:

Արարիչն Աստված երբ Իր ստեղծած մարդուն դրեց դրախտում, նրան հետևյալ պատվերը տվեց.<<Դրախտում գտնվող բոլոր ծառերի պտուղներից կուտես, բայց բարու և չարի գիտության ծառից չպետք է ուտես, որովհետև այն օրը, երբ նրանից ուտես, անկասկած կմեռնես…

Եվ օձն Աստծո ստեղծած կենդանիներից ամենախորամանկն էր: Օձը մոտեցավ կնոջը և ասաց.

-Իրա՞վ է, որ Աստված ասաց, թե  դրախտում գտնվող բոլոր ծառերի պտուղներից չպետք է ուտեք:

-Դրախտի բոլոր ծառերի պտուղներից կարող ենք ուտել,-պատասխանեց կինը,- բայց Աստված ասաց, որ դրախտի մեջտեղում գտնվող ծառի պտուղից չուտենք և նրան չմոտենանք, որպեսզի չմեռնենք:

-Վստահ եղեք, որ չեք մեռնի,- ասաց օձը կնոջը,-Աստված այդ պատվերը ձեզ տվեց, որովհետև գիտեր, որ այն օրը, երբ նրանից ուտեք, ձեր աչքերը կբացվեն, և աստվածների նման կլինեք` ճանաչելով բարին ու չարը:

Եվ կինը տեսավ, որ ծառի պտուղն ախորժաբեր ու աչքին շատ հաճելի է և ցանկալի` մարդուն իմաստուն դարձնելու համար, առավ նրա պտղից և կերավ, տվեց նաև իր ամուսնուն, և նա էլ կերավ: Այն ժամանակ երկուսի աչքերն էլ բացվեցին, և հասկացան, որ մերկ են: Ուստի թզենու տերևները միմյանց կապեցին և իրենց համար ծածկույթ սարքեցին:

Եվ Տեր Աստծո ձայնը լսեցին, որ երեկոյան դեմ դրախտում քայլում էր, և Ադամն ու Եվան Աստծո ներկայությունից պահվեցին դրախտի ծառերի մեջ: Տեր Աստված Ադամին կանչեց.

-Ո՞ւր ես:

Եվ նա ասաց.

-Քո ձայնը դրախտում լսեցի և վախեցա, քանզի մերկ էի և ծածկվեցի:

-Ո՞վ ասաց քեզ, որ մերկ ես,-հարցրեց Աստված:-Արդյոք այն ծառի՞ց կերար, որից պատվիրեցի, որ չուտես:

-Կինը, ում ինձ տվեցիր, կերավ այդ պտղից,-ասաց Ադամը:

_Այս ի՞նչ արեցիր,- կնոջն ասաց Աստված:

-Օձն ինձ խաբեց, և կերա,- ասաց կինը:

Եվ Աստված անիծեց օձին, անիծեց կնոջն ու անիծեց տղամարդուն: Նրանց համար նախապես բնական սովորույթները` սողալ, ծնել, աշխատել, հանկարծ վերածվեցին պատժի, և խանգարվեց նաև այն ներդաշնակ հարաբերությունը, որ կար Աստծո և մարդու միջև և ապա` բնության ու մարդու միջև: Բանական և անբան կենդանական աշխարհների միջև թշնամություն մտավ. մարդը` գազաններին և գազանները մարդուն թշնամի դարձան: Բնության ամենից հրաշալի երևույթը, այսինքն` կնոջ որդեծնության աստվածադիր օրենքը, վերածվեց ցավագին երկունքի, մարդու ամենից բնական և ամենից հաճելի զբաղմունքը` աշխատանքը, վերածվեց տանջանքի: Եվ բոլոր այս դժբախտություններն իրենց լրումին հասան, երբ << Տեր Աստված եդեմական դրախտից դուրս հանեց ու արտաքսեց մարդուն` մշակելու հողը, որից նա ստեղծված էր…>>(Ծննդ. Բ 16-24):

Ադամ-Եվայի պատմությունը յուրաքանչյուրիս պատմությունն է, դժբախտաբար, հավերժորեն կրկնվող և մշտնջենապես ներկա: Մարդկանցից ո՞վ չի ունեցել իր փորձության ժամերը` ճիշտ Ադամի և Եվայի նման: Ո՞վ չի հրապուրվել <<արգելված պտղի>> տեսքով, ո՞վ իր նմանների կամ իր ներաշխարհի ձայնը չի լսել.<<Մի վախեցիր, կեր, կհասունանաս, կիմաստնանաս,աչքերդ կբացվեն, կմեծանաս, փորձառություն ձեռք կբերես>> և տակավին սրանց նման հազար ու մի փսփսուքներ: Ո՞վ իր ձեռքն <<արգելված պտղին>> չի երկարել, և, վերջապես, ո՞վ այն նաև ուրիշներին չի տվել… Ո՞ր մեղքն իր կամավոր կամ ակամա մեղսակիցները չի ունեցել:

Եվ այս բոլորից հետո ո՞վ արդարև չի զգացել իր <<աչքերի բացվելը>> և թե <<մերկացած է>> իր անմեղությունից, որն ունենալուն անդրադարձել է միայն այն ժամանակ, երբ արդեն կորցրել է այն: Եվ ինքն իրեն <<մերկացած>> զգալուց հետո ո՞վ չի խուսափել շրջապատի աչքերից, ծնողներից, անկեղծ ու հարազատ բարեկամներից` հակառակ նրա, որ նման զգացումներ չուներ իր մեղսակից <<բարեկամների>> առաջ: Ո՞վ չի հեռացել իր կրոնից, իր եկեղեցուց, որոնց մեջ մարդն զգում է Աստծո ներկայությունը: Ո՞վ չի թաքնվել սև ակնոցների կամ զանազան դիմակների ետևում: Ո՞վ չի պնդացրել իր երեսը կամ չի խուսափել դիմացինի աչքերի մեջ նայելուց` վախենալով, որ միգուցե կարդացվի իր աչքերի մեջ գրված պատմությունը: Վերջապես, ո՞վ չի զգացել կամ ուրիշի դեմքին չի կարդացել իր կամ նրա` <<դրախտից արտաքսված>> լինելը…

Սրանք այլևս Աստվածաշնչի էջերից վերցված պատմություններ չեն` մարդու նախածնողների մասին, գրված երեք հազար տարիներ առաջ: Սրանք այժմեական և ամենօրյա երևույթներ են, որոնց դերակատարներերն ամեն օր և ամենուրեք ապրող, շրջող ու շնչող մարդիկ են. ե′ս եմ, դու′ ես, նա′ է, ամենքս ենք: Ամենքս էլ Շնորհալու հետ կարող ենք առանց ստելու ասել.<< Գող եղէ մեղաց, գտող կորստեան, գուբ ինձ փորեցի>>(Հայոց ժամագիրք, Գիշերային ժամ, երգ << Աշխարհ ամենայն>>): Կամ հաստատել սաղմոսի խոսքը. <<Ամենեքեան խոտորեցան ի միասին և անպիտանացան…>>    (Սաղմ. ԾԲ 4):

Ցանկանու՞մ եք, որ շարունակենք նախամարդու և մեր պատմությունների մյուս նմանությունները: Քանի՞ հոգի ենք տեսել, մենք էլ նրանց մեջ, որ կարող են քաջություն ունենալ իրենց անկումի մեջ պատասխանատվության իրենց բաժինը տեսնելու. չէ՞ որ մարդու սովորությունն է իր վրիպումներին իբրև պատասխանատու միշտ ուրիշին մատնանշելը, ալս խոսքերն ամենքս էլ չե՞նք ասել.<<Սատանան ինձ խաբեց, կանայք անկումիս պատճառը եղան կամ` տղամարդիկ ինձ այս վատ ճանապարհով առաջնորդեցին>> և նման հազար ու մի պատճառներ` ինքներս մեզ արդարացնելու համար:

Ուրեմն, Ադամի պատմությունը բառի թուրքերեն իմաստով, արդարև, <<ադամի>> պատմությունն է, յուրաքանչյուր ադամորդու պատմությունը, բոլորիս ողբերգություն: << Դրախտում>> սկսված պատմությունը նրանից դուրս բոլոր ժամանակներում շարունակվել է, շարունակվում է մեր ժամանակներում, պետք է կրկնվի մինչև այն օրը, երբ վերջին մարդը դառնա հող, որից վերցվել էր:

Նյութի աղբյուր`

Շնորհք Պատրիարք Գալուստյանի

<<Մեծ Պահքի կիրակիների ոսկե շղթան>>  գիրքը

 

ՀԱՎԱՏՈՎ ԽՈՍՏՈՎԱՆԻՄ ԱՂՕԹՔ ՊԻՏԱՆԻՔ ԻԻՐԱՔԱՆՉԻԻՐ ԱՆՁԻՆ ՀԱՎԱՏԱՑԵԼՈՑ Ի ՔՐԻՍՏՈՍ ԱՐԱՐԵԱԼ ՍՐԲՈՅՆ ՆԵՐՍԵՍԻ ՇՆՈՐՀԱԼԻՈՅ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ


ՀԱՎԱՏՈՎ ԽՈՍՏՈՎԱՆԻՄ ԱՂՕԹՔ ՊԻՏԱՆԻՔ ԻԻՐԱՔԱՆՉԻԻՐ ԱՆՁԻՆ ՀԱՎԱՏԱՑԵԼՈՑ Ի ՔՐԻՍՏՈՍ ԱՐԱՐԵԱԼ ՍՐԲՈՅՆ ՆԵՐՍԵՍԻ ՇՆՈՐՀԱԼԻՈՅ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ

Ա 

 Հաւատով խոստովանիմ եւ երկիրպագանեմ քեզ, Հայր եւ Որդի եւ Սուրբ Հոգի, անեղ եւ անմահ բնութիւն, արարիչ հրեշտակաց եւ մարդկան եւ ամենայն եղելոց. ողորմեա քո արարածոց եւ ինձ բազմամեղիս:

Բ

 Հաւատով խոստովանիմ եւ երկիրպագանեմ քեզ, անբաժանելի լոյս, միասնական սուրբ երրորդութիւն եւ մի աստուածութիւն, արարիչ լուսոյ եւ հալածիչ խաւարի. հալածեա ի հոգւոյ իմմէ զխաւար մեղաց եւ անգիտութեան, եւ լուսաւորեա զմիտս իմ ի ժամուս յայսմիկ աղօթել քեզ ի հաճոյս, եւ ընդունել ի քէն զխնդրուածս իմ. եւ ողորմեա քո արարածոց եւ ինձ բազմամեղիս:

 Թարգմանություն

 

Ա (1)  Continue reading

Հայտարարություն


հայտարարությունՍիրելի´ հավատացյալներ,

 Քառասնորդական Պահոց շրջանում, ամենօրյա ժամերգություններից զատ, Եղեգնաձորի Սուրբ Աստվածածին առաջնորդանիստ եկեղեցում տեղի կունենան նաև ամեն չորեքշաբթի՝ ժամը 10:00-ին՝ Արևագալի, իսկ ամեն ուրբաթ՝ ժամը 17:00-ին՝ Հանգստյան ժամերգություններ:

Տյառնընդառաջի տոնը Ջերմուկի Սուրբ Գայանե եկեղեցում


Փետրվարի 13-ին` ժամը 17:00-ին, Ջերմուկի Սուրբ Գայանե եկեղեցում տեղի ունեցավ Տյառնընդառաջին նվիրված եկեղեցական արարողություն: Ջերմուկի հոգևոր հովիվ Տ. Գալուստ քահանա Սահակյանը եկեղեցիական արարողության ավարտին կատարեց նորապսակների օրհնության կարգ:

Տեր Հայրը  շնորհավորեց բոլոր հավատացյալներին և նորապսակներին Տյառնընդառաջի տոնի կապակցությամբ` ցանկանալով նորապսակներին ամուր պահել պետության հիմք հանդիսացող սուրբ ընտանիքը:

Այնուհետև Տեր Հայրը  խորանին վառվող մոմով եկեղեցու բակում վառեց խորհրդանշական  խարույկը և Continue reading

ԲՈՒՆ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ


ԲՈՒՆ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ

Սովորաբար Բարեկենդան է կոչվում շաբաթապահքերի և Մեծ Պահքի նախընթաց օրը: Բարեկենդանին թույլատրվում են չափավոր վայելքներ, խրախճանքներ, խաղեր և ուտեստներ` ի հետևություն Եղիային ուղղված հրեշտակի խոսքի. «Ելիր, կեր, որովհետև երկար ճանապարհ ես գնալուե (Թագ. 19:7): Բարեկենդան բառացի նշանակում է կենդանություն, բարի կյանք:
Հին ժամանակներում Բարեկենդանն ավելի ճոխ է նշվել` խնջույքների սեղանի անբաժան մասն են կազմել մսեղենը, կաթնեղենը, յուղով կերակուրները, պարտադիր կերակրատեսակներից` ամիճը, այսինքն` լցոնած հնդկահավը, փախլավան, նաև բոլորիս հայտնի խաշը: Բարեկենդանի խրախճանքին մասնակցում էին բոլորը. մինչևիսկ չքավորները ուշադրության առարկա էին դառնում և առատապես վայելում էին Բարեկենդանի սեղանը: Իսկ Բարեկենդանի կիրակի գիշերը` ընթրիքից հետո, նախքան քնելը, մածուն ու կաթնապուր էին ուտում և անկողնի մեջ խաշած ձու ուտելով` բերանները փակում էին` մաղթելով, որ Զատկին ձվով բարով բանան իրենց բերանները:Մեծ Պահքն սկսվում է Բուն Բարեկենդանով: Այն խորհրդանշում է նախաստեղծների՝ Ադամի ու Եվայի դրախտային անհոգ և ուրախ կյանքը, իսկ հաջորդ օրվա երկուշաբթիով սկսվող Մեծ Պահքը՝ պատվիրանազանցությամբ դրախտից վտարվելը, որի համար Մեծ Պահքի երկրորդ կիրակին արդեն անվանվում է Արտաքսման և նվիրված է Ադամի ու Եվայի՝ դրախտից արտաքսմանը: Continue reading

Տյառնընդառաջի տոնը Եղեգնաձորում


Փետրվարի 13-ին՝ ժամը 17:00-ին, Եղեգնաձորի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում տեղի ունեցավ Տյառնընդառաջին նվիրված եկեղեցական արարողություն:

Երեկոյան ժամերգության ավարտին հավաքված հավատացյալները դուրս եկան եկեղեցու բակ, ուր վառեցին խորհրդանշական կրակը, ապա ներկաներին բաժանվեցին Տյառնընդառաջի տոնին բնորոշ ավանդական քաղցրավենիքներ:

Այնուհետև Սբ. Խորանի վրայից իրենց մոմերը վառեցին հավատացյալներն և Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանի առաջնորդությամբ երթով շարժվեցին դեպի «Արագիլ» կինոթատրոնի բակ, ուր նույնպես վառեցին Տյառնընդառաջի խարույկը, ապա ողջույնի խոսքով հանդես եկավ Տեր Հայրը:

Այնուհետև տեղի ունեցավ մշակութային հանդիսություն, որտեղ իրենց ելույթներով հանդես եկան Արենիի և Ագարակաձորի պարի համույթները: Նրանց ազգագրական պարերը արժանացան հանդիսատեսի բուռն ծափողջյուններին:

Երեկոյան խինդն ու ջերմությունը կրկնապատկվեցին, երբ հանդես եկան «Հայ ֆայր» պարի խմբի սաները: Կրակներով նրանց պարային կատարումներն առավել հատկանշական էին Տյառնընդառաջի տոնին:

Տյառնընդառաջի տոնակատարությունը կազմակերպել էին Continue reading

ՏՅԱՌՆԸՆԴԱՌԱՋԻ ՏՈՆԸ


ՔԱՐՈԶ` ՆՎԻՐՎԱԾ ՏԵԱՌՆԸՆԴԱՌԱՋԻՆ

Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին ամեն տարի փետրվարի 14-ին՝ Քրիստոսի հրաշափառ Ծննդից 40 օր հետո, մեծ հանդիսավորությամբ նշում է Տյառնընդառաջը՝ 40 օրական մանուկ Հիսուսին Երուսաղեմի տաճարին ընծայելու տոնը: Այն խորհրդանշում է արդար ու աստվածավախ Սիմեոն ծերունու և բարեպաշտ այրի Աննա մարգարեուհու օրինակով մեր՝ Տիրոջն ընդառաջ գնալը:

Ծնվելուց 40 օր հետո մանուկներին տաճար տանելու և Աստծուն նվիրելու սովորությունը քրիստոնեական Եկեղեցում էլ մնաց: Այս է պատճառը, որ հայ մայրերը որդեծնությունից հետո 40 օր հանգստանում են տանը, իսկ քառասունքի վերջին օրը, իրենց մանկանը գրկած, գնում են եկեղեցի և հատուկ արարողությամբ նրան նվիրում Աստծուն: Այդ գեղեցիկ արարողությունը կոչվում է Քառասունք:

Տյառնընդառաջի տոնը Տիրոջն ընդառաջ գնալու հրավեր է բոլորին։ Քրիստոս՝ Աստծո Միածին Որդին, երկնքից խոնարհվեց և մեր փրկության համար աշխարհ եկավ։ Սա աստվածային սիրո գերագույն դրսևորումն է Արարչից հեռացած արարածի հանդեպ։ Մարդացած Աստվածորդին ամեն պահ դիմում է մեզ. «Եկե՛ք Ինձ մոտ, բոլոր հոգնածներդ ու բեռնավորվածներդ, և Ես ձեզ կհանգստացնեմ» (Մատթ. ԺԱ  28): Հաջորդ քայլը մերն է. «Մոտեցեք Աստծուն, և Նա կմերձենա ձեզ» (Հակոբոս 4:8): Continue reading

ՔԱՐՈԶ` ՆՎԻՐՎԱԾ ՏԵԱՌՆԸՆԴԱՌԱՋԻՆ


«Յանուն Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ. Ամէն>>

Տե՛ր, թող բացվեն  մեր  աչքերը

(Մտթ. Ի 33)

ՔԱՐՈԶ` ՆՎԻՐՎԱԾ ՏԵԱՌՆԸՆԴԱՌԱՋԻՆՀիսուսից լույս խնդրող Երիքովի կույրերի այս աղերսանքը լսելի ու ընկալելի է մեզ դարերի խորքից: Աշխարհստեղծման առաջին իսկ օրվանից լույսը դարձել է աղբյուրը կյանքի: Այն  մարդկային կյանքի շարունակականության և բուսական ու կենդանական աշխարհի գոյատևության կարևոր նախապայմանն է: Սակայն այս ամենը որպես բացարձակ ճշմարտություն ընդունելով հանդերձ` մենք` քրիստոնյաներս, երբեք չպետք է մոռանանք հոգևոր լույսի մասին, որն առավել կենսական ուժ ունի մեր կյանքում, որով լուսավորվելով է, որ միանում ենք Արարչին, հաղորդակցվում Նրա հետ, համարվում «Լուսո որդիք>>:

Քրիստոնյաներս Ավետարանից գիտենք.«Աստված լույս է>> և «Կյանքը Նրանով էր: Եվ այդ կյանքը մարդկանց համար լույս էր>> (Հովհ. Ա 4), իսկ Հիսուսի նախանշած կյանքի ուղին անվերապահորեն լուսավոր է ու պայծառ: Այդ ուղով մեզ առաջնորդում է աստվածային լույսը` ցույց տալով փրկության իր ճանապարհը: Ւսկ Տեառնընդառաջի տոնը այդ փրկության ավետումն է: Այդ տոնն է այսօր մեծ խորհրդավորությամբ ոգեկոչում Հայ Առաքելական Եկեղեցին և այդ տոնն է նվիրված քառասնօրյա Հիսուսին Տաճարին ընծայելուն:

Աստծու Մովսեսին տված պատգամի համաձայն, թե «Սրբիր Ինձ համար ամեն առաջնեկը Իսրայելի որդիների մեջ… այն Իմն է>> (Հմմտ. Ելք ԺԳ 2), Հովսեփն ու Մարիամը  40-օրյա Հիսուսին Երուսաղեմի տաճարը տարան: Տաճարի մոտ նստած էր Սիմեոն Ծերունի անունով մի մարդ, որի մեջ Սուրբ Հոգին էր բնակվում: Սուրբ Հոգին հայտնել էր նրան, որ նա ապրելու է այնքան, մին֊չև տեսնի Տիրոջ օծյալին: Եվ հենց նա էր, որ Մանկանը տեսնելով` ճանաչեց Աստծու օծյալին, ընդառաջ գնաց նրան և գրկելով` գոհություն տվեց Տիրոջն ու ասաց. «Այժմ, ով Տեր, խաղաղությամբ արձակիր Քո ծառային ըստ Քո խոսքի, որովհետև աչքերս տեսան Քո փրկությունը, որ պատրաստեցիր բոլոր ժողովուրդ֊ների առաջ, լույսը, որ կլինի հայտնություն հեթանոսների համար, և փառք` Իսրայելի Քո ժողովրդի համար>> (Ղուկ. Բ29-32):

Ահա այս ավետարանական ճշմարտության վրա է խարսխված Տեառնընդառաջի տոնը: Continue reading

ՏՈՆ ՍՐԲՈՑ ՎԱՐԴԱՆԱՆՑ


Յանուն Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ. Ամէն:

«Որք  զմարմինս իւրանց քեզ հայր
ընծայեցին եւ որդւոյ քում Քրիստոսի եղեն
խաչակիցք, աղաչանօք  սոցա՝  կեցո զմեզ»:

(Շարակնոց)

ՏՈՆ ՍՐԲՈՑ ՎԱՐԴԱՆԱՆՑԻմացյալ նահատակություն: Ահա Շարակնոցի այս տողերի իմաստը, ինչը լիովին բնութագրում է Սուրբ Վարդանանց:

Վարդանանց տոնը մեր եկեղեցու տոնացույցի ամենասիրված, ազգային տարրերով առանձնացող տոներից մեկն է, որը մեծ շուքով և հանդիսավորությամբ հիշատակում է Հայոց Սուրբ Եկեղեցին: Վարդանանց պատերազմում սուրբ նահատակների արյան գնով ձեռք բերված բարոյական հաղթանակը մեր ազգի ինքնության խորհրդանիշն է: Այն սրբագործեց մեր ժողովրդի ազգային-կրոնական կյանքն ու բարոյական նկարագիրը:

<<Աստվածային օրենքը թող թագավորի ամեն բանի մեջ և նույն օրենքի դեմ մեղանչողները թող ստանան իրենց դատապարտությունն ու պատիժը>>,- այդպես էին Քրիստոսի զինվորները ներշնչվում մարտից աոաջ: Իսկ Հովսեփ կաթողիկոսը պարսից Հազկերտ արքայի նամակին այսպես պատասխանեց. «Եվ նրա անունն է երկնքի և երկրի Արարիչ, իսկ երկնքիցև երկրից աոաջ, իբրև ինքնագո, ինքնանուն է: Ինքը ժամանակ է, իսկ կամեցավ սկիզբ դնել լինելության ոչ թե ինչ որ բանից, այլ ոչնչից…>.: Հինգերորդ դարում իր գոյության իրավունքի համար գոյամարտի ելած ժողովուրդը գնում էր արժևորելու Հիսուսի զոհողության խորհուրդը, գնում էր զոհողության համար զոհողություն ունենալու Քրիստոսի պատկերն իր մեջ, նրա արյունն իր երակներում, նրա քաջությունն իր սրտում, ինչպես կասեր աոաքյալը.  «Որպեսզի փառավորվի մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի անունը մեր մեջ եւ մենք փառավորվենք նրա մեջ, մեր Աստված և Տեր Հիսուսի Քրիստոսի շնորհի համաձայն»:

Քաղաքականապես տկար Հայաստանը՝ բզկտված, թալանված, տառապած, ի վերուստ ստացավ այդ շնորհը և փառավորվեց սերունդների կողմից:

Վարդանանց պատերազմը նաև մեր ինքնությունը հաստատելու կարևորագույն պայման էր: Եվ 451 թվականին, Աստծու զորակցությամբ հայերը ճակատամարտի դուրս ելան Տղմուտ գետի ափին, պարսից անհավասար ուժերի դեմ, գիտակցելով մահը: Ինչպիսի անձնազոհություն, չէ՞ որ յուրաքանչյուր մարդու համար ամենաթանկը կյանքն է:Սակայն Վարդանանց պատերազմում կռվող զինվորը վստահ էր, որ մի ուրիշ աշխարհում, Աստծու թագավորության մեջ, Տերը պիտի անմահացնի և բյուրեղացնի բովանդակ այս կյանքը, որ հաճախ գայթում է Տիրոջ նախանշած ճշմարիտ ուղուց: Նրանք գիտակցում էին, որ իրենց մահը հիրավի անմահություն է և կռվում էին հավատալով, որ Տերն իրենց հետ է, և բոլորին ուղեկցում էր Տիրոջ պատգամը. <<Մի երկնչիր, այլ միայն հավատա>>: Այդ գերագույն հավատը մղեց նրանց կենաց ու մահու ճակատամարտի՝ հանուն Աստծու, եկեղեցու և գոյության իրավունքի: Վարդանանց աոաջնորդում էր. «Հանուն սերունդների, հանուն ձեզ և մեզանից հետո եկողներիե կարգախոսը: Թեև անհավասար այդ մարտն արդեն մահ էր, սակայն Վարդանանք, Աստծուն ծառայելու բոլորանվեր սիրո և անմնացորդ նվիրման խորհրդով, դուրս եկան անարդարության մարտադաշտ, արդարությունն ապրեցնելու համար:

Վարդանանց քաջերն ականջալուր էին Դավթի պատգամին. <<Պատվական է Տիրոջ աոջև իր սուրբերի մահը>>: Continue reading

Սուրբ Վարդանանց զորավարների և 1036 վկաների հիշատակության օր


451 թվականի մայիսին, Ավարայրի ճակատամարտում, հայրենիքի, հայ եկեղեցու եւ քրիստոնեական հավատի պահպանման համար նահատակված Վարդանանց զորավարներն ու 1036 մարտիրոսները Հայաստանյայց Առաքելական Սբ. Եկեղեցու  մեծագույն սրբերից են:

Իրենց նահատակությամբ նրանք հաստատեցին հայ ժողովրդի ապրելու կամքը եւ լինելիության իրավունքը: Հայաստանում քրիստոնեություն ընդունելուց ի վեր Հայ եկեղեցին սերտորեն կապված է եղել հայրենիքի պաշտպանության գործին: Դրա վառ օրինակը Վարդանանց պատերազմն է: Պարսից զորքերի դեմ մղված պատերազմում հայ մարտիկների կողքին էր Հայոց եկեղեցին: Հովսեփ կաթողիկոսի եւ Ղևոնդ Երեցի առաջնորդությամբ: Մարտից առաջ հայ հոգևորականները ոչ միայն քաջալերում էին զորքին մակաբայեցիների օրինակով, այլև մկրտության և Սբ. Պատարագի խորհրդով առավել ամրապնդում էին նվիրյալների հավատն ու ոգին: «Եվ սեղան կանգնեցնելով` ամենասուրբ խորհուրդը կատարեցին, պատրաստեցին նաև ավազան, և եթե զորքի բազմության մեջ չմկրտված մարդ կար, ամբողջ գիշերը մկրտեցին. Եվ առավոտյան Սբ. հաղորդություն ընդունեցին», – Continue reading

Հայտարարություն


ՏեառնընդառաջՓետրվարի 13-ին՝ ժամը 17:00-ին, Եղեգնաձորի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում տեղի կունենա Տեառնընդառաջին նվիրված եկեղեցական արարողություն, որից հետո եկեղեցու բակում կվառվի Տեառնընդառաջի խարույկը:
Այնուհետև հոգևոր հայրերի հետ երթով կշարժվեն դեպի Եղեգնաձորի քաղաքային ամֆիթատրոն, որտեղ տեղի կունենա Վայոց ձորի մարզպետարանի, Եղեգանձորի մշակույթի կենտրոնի և Վայոց ձորի թեմի կողմից կազմակերպված մշակութային միջոցառում:

Սրբոց Ղևոնդյանց քահանաների հիշատակության օր


ԱՍրբոց Ղևոնդյանց քահանաների հիշատակության օրվանդության համաձայն՝ այդ օրը բոլոր քահանաների տոնն է: Ղևոնդյան քահանաներն Ավարայրի ճակատամարտում սրբացած քաջորդիներն են: Նրանք քայլում էին հայոց բանակի առջևից և իրենց բոցաշունչ խոսքերով քաջալերում, ոգի ու ուժ հաղորդում Քրիստոսի եկեղեցու և հայոց ինքնության համար պարսից զորքերի դեմ ոտքի ելած հայ մարտիկներին:

Տարիքով ավագը Ղևոնդ Երեցն էր, ում անվան կողքին հայ պատմիչները հիշատակում են նաև Յովսեփ կաթողիկոսի, Սահակ եպս. Ռշտունյացի, Բասենյաց Թաթիկ եպիսկոպոսի, Մուշե կամ Մուշեղ քահանայի, Արշեն երեցի, Սամվել քահանայի, Աբրահամ և Քաջաջն սարկավագների անունները: Վարդանանց հերոսամարտից Continue reading

Այսօր Սբ. Իսահակ Պարթև Հայրապետի տոնն է


Այսօր Սբ. Իսահակ Պարթև Հայրապետի տոնն է

Սբ. Իսահակ Հայրապետը Ներսես Մեծ կաթողիկոսի որդին էր, Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի տոհմի վերջին ներկայացուցիչը, որ 387 թվականից սկսած 52 տարի եղել է հայոց հայրապետական աթոռի գահակալը:
Լինելով կրթված և հմուտ երաժշտական, հռետորական արվեստների, իմաստասիրության եւ լեզվագիտության մեջ, Սահակ Պարթեւը մեծ նպաստ է բերել հայ ազգային մշակույթի զարգացմանը, եղել հայոց գրերի ստեղծման ջատագովը,Մեսրոպ Մաշտոց վարդապետի հետ դարձել հայ դպրության ու եկեղեցական մատենագրության հիմնադիր:
Տառերի գյուտից հետո Սբ. Սահակն ու Սբ. Մեսրոպն սկսում են Աստվածաշնչի թարգմանությունը Continue reading

Խաչքարային հորինվածքի բաղկացուցիչները


Ա. Խաչը, խորանը, լուսային նշանները:

Խաչքարային հորինվածքի բաղկացուցիչներըԽաչքարային հորինվածքում խաչը հանդես է գալիս որպես առանցքային բաղկացուցիչ, և մնացած բաղադրիչները պատկերագրական կերպավորում ու իմաստաբանական արժեք են ստանում խաչի հանդեպ ունեցած իրենց դիրքի ու կապի համեմատ: Խաչքարային հորինվածքը վաղ միջնադարից փոխառեց նախ և առաջ ձգված համամասնություններով ու բուսազարդային հավելումներ ունեցող խաչը: 9-10-րդ դարերի խաչի թևերն ավարտվում են զույգ բլթակներով, ստանում  երիցուկանման ծաղիկների, վարդյակների, շուշանի կամ արմավազարդի տեսք: Խաչի թևերի ձևավորման գործում ավելի հեռանկարային եղավ թևերի զույգ բլթակների եռապատկումը:

11-րդ    դարում հորինվածքի և խաչի հյուսածո դառնալուն զուգահեռ եռաբլթակի միջին բլթակը ձգվելով ձեռք է բերում բողբոջի կամ կանոնավոր նշազարդի տեսք՝ ողջ խաչին հաղորդելով տերևակալած ու բողբոջած արտաքին: Այն դարձավ կենտրոնական խաչի հիմնական տեսակը և հարատաևեց մինչև 18-րդ դար: Խաչահատումը պատկերացվում էր որպես լույսի աղբյուր և դառնում ակնեղենի միջոցով շեշտադրվելու ենթակա: Սակայն խաչի լուսային խորհուրդը խաչքարային հորինվածքում «ստվերվել» է խաչի կենացծառային ներկայացումով, և միայն եզակի արտահայտություններ է ունեցել՝ շեշտելով խաչի և Քրիստոսի արևային-լուսային գալուստը: Խաչքարային հորինվածքը հաճախ ներկայանում է նաև քիվին, վարդյակի հատվածում, եզրագոտիների վրա տեղադրված խաչերով: Խաչը մշտապես հորինվածքի կենտրոնում դրվելով հանդերձ հորինվածքի ամենաշարժուն բաղադրիչն է:

Խաչքարային հորինվածքի սկզբունքային տարբերությունը վաղմիջնադարյան խաչային հորինվածքներից նաև այն է, որ խաչքարը քանդակային, Continue reading

Մրցանակներ Հայոց  եկեղեցու պատմության ուսուցիչներին


Անցյալ տարի Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Քրիստոնեական դաստիրակության կենտրոնի և ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության նախաձեռնությամբ Հայաստանի Հանրապետության դպրոցներում կազմակերպվել էր «Ավետարանական առակներն հայ դպրոցում» հանրապետական մրցույթը:

Մրցույթին հաջողությամբ մասնակցեցին նաև Վայոց ձորի մարզի Հայոց եկեղեցու պատմության ուսուցիչները:

Այսօր Եղեգնաձորի Սուրբ Աստվածածին առաջնորդանիստ եկեղեցում Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ՔԴԿ-ի կողմից  Եղեգնաձորի տարածաշրջանի ուսուցիչներին շնորհված հավաստագրերն ու օրհնության գրերը նրանց հանձնեց Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ Վարդապետ Կաբաղյանը:

 Նախ օրհնության կարգով հանդես եկավ Հայր Սուրբը, ապա խոսքերով հանդես Continue reading

Հոգևորականը ծնող, եղբայր և ընկեր է զինվորի համար


«Երբ զորամաս մտնելիս զինվորները մոտենում են և ասում. «Արսեն սարկավա´գ, կարո՞ղ ենք խոսել», հասկանում եմ, որ ես անելիք ու առաքելություն ունեմ իրենց մեջ»: 

Հոգևորականը ծնող, եղբայր և ընկեր է զինվորի համար    Արսեն սարկավագ Մաթևոսյանը ՀՀ ԶՈՒ-ում սպասավորող հոգևորականներից է: Պատմությունը վկայում է, որ հոգևորականը մշտապես ներկա է եղել բանակային կյանքում, զինվորներին առաջնորդել, ոգևորել ու աջակից եղել մարտի դաշտում: Այդ առաքելությունը շարունակվում է նաև այսօր: «Երկու տարվա ընթացքում հոգևորականը զինվորի համար դառնում է ծնող, եղբայր, ընկեր, և, առհասարակ, վստահելի անձնավորություն, և սա մեծ պատիվ է մեզ համար»: Զինվորների հետ հոգևոր դասերի, զրույցների անցկացումը բանակում հոգևորականի ծառայության մի մասն է: «Բանակային առօրյան հագեցած է օրվա կարգացուցակով, և  մեր կազմակերպած լսարանային հանդիպումները գալիս են մի տեսակ համ ու հոտ տալու այս ամենին: Կարևորում ենք նաև անհատական շփումները, որոնց շնորհիվ, ճանաչելով  զինվորի ներաշխարհը, կարողանում ենք հասկանալ նրան և ճիշտ ճանապարհով առաջնորդել»,-ասում է մեր զրուցակիցը: Հոգևորականը կարևորում է նաև զինվորին քրիստոնեական գիտելիքներով հարստացնելը, ազգային-հայրենասիրական ոգի ներշնչելը, նրա գիտակցական մակարդակն առավել բարձրացնելը, «որպեսզի կարողանա իր ճիշտ տեղը գտնել և հաջողել ծառայության մեջ»: Արսեն սարկավագի խոսքով` ամեն զորամաս մի համայնք է, և հոգևոր առաջնորդը նաև պատասխանատուն է իրեն վստահված համայնքի: Նա զինվորներին քաջալերում է քրիստոսաշունչ և հայրենաշունչ հորդորներով, ինչպես նաև  ունկնդիր լինում նրանց խնդիրներին և օգնում իր խորհուրդներով: Այս ամենի շնորհիվ անգամ զորացրվելուց հետո զինվորները չեն կորցնում հոգևորականի հետ կապը: «Չեն մոռանում, որ, հանձին հոգևորականի, իրենք ունեն ընկեր, բարեկամ, ով միշտ պատրաստ է օգնել իրենց: Continue reading

“Սուրբ Ծննդյան Ավետիս” ծրագիրը սահմանամերձ Խաչիկ համայնքում


Այս տարվա Սուրբ Ծննդյան տոնական արարողությունների հետ մեկտեղ Ս. Աստվածածին եկեղեցու երգչախմբի երեխաները նախաձեռնեցին <<Սուրբ Ծննդյան Ավետիս>> ծրագիրը: Ծրագրի շրջանակներում երեխաները այցելեցին Խաչիկ համայնքում ապրող միայնակ ծերերին ու հաշմանդամներին:

Ծրագրի նպատակն էր Քրիստոսի Ս.Ծննդյան բարի լուրը հասցնել նաև այն անձանց, ովքեր տարբեր պատճառներով չէին կարողացել եկեղեցի գալ և մասնակցել տոներին: Երեխաները մեծ ոգևորությամբ քաղցրավենիք, մրգեր, սրբապատկերներ ու խաչեր էին նախապատրաստել այցելության համար:

Հյուրընկալվելով երեխաները՝ սիրով ու ջերմությամբ էին շրջապատում տարեցներին` երգելով ու ուրախացնելով նրանց: Այս քայլով նրանք ցույց տվեցին, որ Continue reading

Սուրբ Սարգսի տոնը Եղեգնաձորում


Տոնակատարությունն սկսվեց հունվարի 30-ին Եղեգնաձորի Սբ. Աստվածածին առաջնորդանիստ եկեղեցում կատարված երեկոյան ժամերգությամբ, որի ավարտին հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը:

Եկեղեցի եկած բազմաթիվ երիտասարդներին տոնը խորհրդանշող բլիթներ բաժանեցին, ինչը նախորդ օրը Թեմի Երիտասարդաց միության անդամներն էին պատրաստել: Այնուհետև սկսվեց Թեմի Երիտասարդաց միության  նախաձեռնած հանդիսությունն, որի ժամանակ հանդես եկան պարային խմբեր:

Հունվարի 31-ին՝ Սուրբ Սարգսի տոնի օրը, Թեմի Երիտասարդաց միությունը և «Մանանա» ծրագրի պատասխանատու Գագիկ սրկ. Հակոբյանը մեկնարկեցին այս տարվա ծրագրով նախատեսված հանդիպումները: Կազմակերպիչները հրավիրել էին Ջերմուկի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Գալուստ քահանա Սահակյանին՝ բանախոսելու՝ «Սեր և սիրահարվածություն» թեմայով:

Նախ օրհնության խոսքով հանդես եկավ Թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վարդապետ Continue reading

Երիտասարդների օրհնության կարգ Ջերմուկի Սբ. Գայանե, Վայքի Սբ. Տրդատ և Մալիշկայի Սբ. Աննա եկեղեցիներում


Հունվարի 30-ին` հավարտ երեկոյան ժամերգության, Ջերմուկի Եկեղեցասիրած միության անդամները բլիթներ և նվերներ բաժանեցին եկեղեցի այցելած երիտասարդներին: Հունվարի 31-ին՝ Սուրբ Սարգսի տոնի օրը, Սբ. Գայանե եկեղեցում Երիտասարդների օրհնության կարգ կատարեց Ջերմուկի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Գալուստ քահանա Սահակյանը, ով հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց:

Հունվարի 30-ին՝ երեկոյան ժամերգությունից հետո, Վայքի Սբ. Տրդատ եկեղեցում նախաձեռնությամբ Վայքի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Մարտիրոս ավագ քահանա Ավետիսյանի եկեղեցում ներկա գտնվող երիտասարդներին բաժանվեցին տոնը խորհրդանշող բլիթներ, իսկ հաջորդ օրը եկեղեցում Երիտասարդների օրհնության կարգ կատարեց և մեկնաբանեց տոնի խորհուրդը:

Սուրբ Սարգսի տոնի օրը Մալիշկայի Սուրբ Աննա եկեղեցում Երիտասարդների օրհնության կարգ կատարեց և հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը:

ՎԿԱՅԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Ս. ՍԱՐԳԻՍ ԶՈՐԱՎԱՐԻ ԵՎ ՆՐԱ ՈՐԴՈՒ, ՈՐԻ ԱՆՈՒՆՆ Է ՄԱՐՏԻՐՈՍ


Հայտարարություն

Վարքի սկզբում ասվում է, որ Կոստանդիանոս կայսրի քրիստոնեություն ընդունելուց հետո մեհյանների դիվաձույլ պատկերներն սկսեցին խորտակել, և Քրիստոսի պայծառացյալ եկեղեցիներն սկսեցին լուսավորել աշխարհը, որով հեթանոսական կռամոլության պաշտամունքը հալածվեց: Նույն այս ժամանակ Կապադովկացվոց աշխարհում որպես մի պայծառ աստղ է ծագում բարեպաշտությամբ և հավատով լեցուն Սարգիս զորականը, ով կայսեր հրամանով Կապադովկիայում գտնվող բյուզանդական զորքերի հրամանատարն էր և գերազանցում էր իր ժամանակի մյուս զինվորականներին քաջությամբ և ռազմական արվեստով: Նրա հռչակը հասնում է կայսրին, և վերջինս Սարգսին տալիս է ստրատելատի աստիճան:

Սարգիս զորավարը, շրջելով իր հրամանատարությանը հանձնված տարածքներում, արմատախիլ էր անում կռապաշտության մոլությունը և տարածում քրիստոնեությունը՝քանդելով մեհյանները և դրանց տեղը եկեղեցիներ կառուցելով:

Սակայն Կոստանդիանոս Մեծից և նրա որդիներից հետո, երբ գահ է բարձրանում Հուլիանոս Ուրացողը՝ մի նոր հալածանք սկսելով քրիստոնեության դեմ, այդ ժամանակ գլուխ են բարձրացնում և նախկին այն կռապաշտները, ովքեր ծածուկ պաշտում էին կուռքերին: Ոգևորված Հուլիանոսի ծավալած հալածանքներով՝ նրանք ևս կայսրության տարածքում սկսում են հալածել քրիստոնյաներին:

Այս ամենը տեսնելով՝ Սարգիս զորավարը մտատանջության մեջ է ընկնում, թե ինչպես վարվի: Այդժամ տեսիլում նրան է երևում Հիսուս և ասում, թե արդ, ժամանակն է, որ դու հեռանաս այստեղից և Աբրահամ նահապետի նման գնաս այն աշխարհը, Continue reading

Ամենահաս Սուրբ Սարգիս


Ամենահաս Սուրբ ՍարգիսՍև էին պատել լույսը երկնային մարդիկ ամբարիշտ,

Գաղջ ու արնախում անձրևում էր չարը մոխիր,

Բայց այս պահերին Արարիչ Աստված ուղարկում է միշտ

Լույսով առլեցուն մի քաջ անբասիր:

Այս անգամ էլ փոթորկի միջով սլանում էր նա՝

Աստծուց առաքված, սլացքով հուժկու սպիտակ իր ձիու՝

Հետքեր թողնելով ժայռերի և լեռների վրա,

Դեպի պայքարը չարի հետ կենաց և մահու:

Աստծուց ճառագված Ս. Հոգու ցոլքով պատված էր նա՝

Իբրև նիզակ ունենալով շողն Աստուծո,

Ճակատ-ճակատ նետվելով չարի վրա՝

Հաղթեց նրան իր հավատով ու կամքով հուսո:

Ու պատգամեց Աստվածապաշտ մեր հայ ազգին.

-Ա′զգ ընտրյալ, Խաչանիշ սրտով, օծված Հոգով Սուրբ,

Ա′զգ քաջազուն, արյամբ արիական,

Ընծայում եմ քեզ իմ նիզակն ու վահան

Եվ իմ սիրտը՝ աղոթքներով չարխափան,

Քաջալերվե′ք ու ընթացե′ք ճանապարհով անվախճան,

Իմ վահանով պաշտպանեցե′ք լեռները ձեր,

Նիզակովս ջարդե′ք բյուր-բյուր նիզակներ,

Պահապան եմ ու բարեխոս քո աղերսին Continue reading

Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. ԳԱՐԵԳԻՆ Բ ԱՄԵՆԱՅՆ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ ՈՒՂԵՐՁԸ ՀԱՅՈՑ ԲԱՆԱԿԻ ՕՐՎԱ ԱՌԻԹՈՎ


Ն. Ս. Օ. Տ. Տ. ԳԱՐԵԳԻՆ Բ ԱՄԵՆԱՅՆ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ ՊԱՏԳԱՄԸ ՍՈՒՐԲ ԾՆՆԴՅԱՆ ԵՎ ԱՍՏՎԱԾՀԱՅՏՆՈՒԹՅԱՆ ՏՈՆԻ ԱՌԻԹՈՎ

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից Բանակի օրվա առիթով Հայրապետական Մեր օրհնությունն ու շնորհավորանքներն ենք բերում ի սփյուռս աշխարհի համայն մեր ժողովրդին, հայոց բանակի քաջարի զորավարներին և զինվորներին:

Մեր ժողովրդի պարծանքն է պատերազմական հերոսամարտերում ձևավորված ու ամրապնդված հայոց բանակը, որ մեր նոր պատմության վճռական պահին հայրենասեր սրտով և քաջակորով ոգով մեծ հաղթանակներ նվաճեց` հանուն Հայաստանում և Արցախում մեր ժողովրդի ազատ և խաղաղ կյանքի:
Այսօր էլ հայոց բանակի մշտարթուն ծառայությամբ ապահով են մեր երկրի սահմանները: Շնորհիվ մեր զինվորների և զորավարների նվիրումի ու հավատավոր հոգու արիության` կանխվում են մեր ժողովրդի խաղաղ ու բնականոն կյանքը խափանող ոտնձգություններն ու վտանգները:
Մեր մարտիկների փառապանծ ծառայության բարձր գնահատանքով Մեր աղոթքն ենք վերառաքում առ Ամենակալն Աստված, որ Իր խաղաղ օթևաններում ընդունի հանուն հայրենյաց զոհված մեր հերոս զավակների հոգիները և ապավեն Continue reading

Աստված զորացնի քեզ Հայոց բանակ, Աստված պահպանի քեզ հայ զինվոր


հայ զինվոր

Ջերմորեն շնորհավորում ենք բոլորիս բանակի 23-րդ տարեդարձի առիթով: Թող Ամենակարող Աստված Իր կենարար Սբ. Խաչի զորությամբ օրհնի, պահի ու պահպանի Հայոց ազգային բանակը` հայ հրամանատարին, հայ զինվորին:

Հազարամյակների փորձություն ունեցող այսօրվա Հայոց բանակը անկոտրուն ու մարտունակ է այսօր: Մեր պետականության վերահաստատումով այն դարձավ 23 տարեկան:

Դժվարին Ձեր ծառայությունն այսօր թող ուղեկցվի աստվածային զորակցությամբ, մեր քաջազուն նախնիների ուղեկցությամբ մեր աննահանջ աղոթքները  թող ջերմացնի Ձեր սրտերը մեր քաջազուն, արիասիրտ հայ պաշտպաններ, մեր հայրենյաց ու հավատի:

Աստված զորացնի քեզ Հայոց բանակ, Աստված պահպանի քեզ հայ զինվոր:

ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ԵՐԱՇԽԱՎՈՐ՝ ՀԱՅՈՑ ԲԱՆԱԿ


ՏԵՐ ԶԱՐԵՀ ՎՐԴ. ԿԱԲԱՂՅԱՆ

ՎԱՅՈՑ ՁՈՐԻ ԹԵՄԻ ՓՈԽԱՌԱՋՆՈՐԴ

ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ԵՐԱՇԽԱՎՈՐ՝ ՀԱՅՈՑ ԲԱՆԱԿ

Ազատ ու անկախ հայրենիք ունենալու երազանքն ամեն մի ժողովրդի մեծագույն իղձն է:  Հազարամյակներից եկող մեր անպարտելի ժողովուրդը` աշխարհակալներ, թագավորություններ ունեցած, ավերներ, ցեղասպանություններ տեսած մեր ժողովուրդն իր անկոտրուն հավատով ու կամքով կրկին իրագործեց իր գերագույն նպատակը` հասավ անկախության: Սակայն պատմության մագաղաթահոտ պրակները, նաև ներկայի հրամայականները փաստում են այն իրողությունը, որ անկախ հայրենիք ունենալու համար պետք է պայքարել:

Այդ պայքարը միշտ ուղեկցել է մեր ժողովրդին իր պատմության դժվարին ճամփաներին: Այդ պայքարի բոցերում են ծնվել հայոց դյուցազունները` հայ քաջերը, այն ընտրյալները, ովքեր առաջնորդել են մեր բանակը` ազատության, անկախության հայրենապահպանության բյուրավոր մարտերում: Հայոց բանակի արի զինվորներն իբրև սկզբունք միշտ որդեգրել են այն ճշմարտությունը, որը հստակ ձևակերպեց հայ նշանավոր զորավար Գարեգին Նժդեհը.<<Ուժեղը նա չէ, որիհաղթությունները ռազմական լինելով, բարոյական չեն>>:

Այո՛, հայ զինվորն արժանապատիվ զինվոր է: Նրա համար անգին ու նվիրական սրբություններ են Հայրենիքն ու Եկեղեցին, ազգն ու ժողովուրդը: Իսկ մեր ժողովուրդը միշտ էլ ապավինել է իրեն պաշտպանող զինվորին, իր հոգում մրմնջալով հավերժական աղոթք նրա համար, իր երգերում, բանաստեղծության մեջ ոգեկոչել է հայ քաջերի, հայ զինվորի փառքը, սխրանքներն ու աներկբա հայրենասիրությունը: Չէ՞ որ հայ զինվորի քաջությունն ու անձնուրաց հայրենասիրությունը նրան առաջնորդեցին ԱվարայրՍարդարապատ, Արցախ

Լինելով  շատ զորամասերում, հատկապես ներկա գտնվելով հայ զինվորի երդման արարողություններին, տեսել եմ նրանց աչքերի կրակները, որոնք նրանց բոցավառ, հայրենասեր հոգիների արտացոլանքն էին կարծես:

Ազգային արժանապատվության հրով է այդ պահերին  ջերմացել հոգիսՄիշտ, երբ  նայում եմնրանց խրոխտ կեցվածքին և խորհում` որ հիրավի հայրենյաց այսօրվա մեր պաշտպանները,արժանի ժառանգորդներն են մեր հերոսական նախնիների, որոնց երդումը իրենց  զոհաբերումն էր, իրենց աննահանջ պայքարն ու հաղթական ուղին: Continue reading

Հիշատակության և աղոթքի օրեր Վայոց ձորում


Հունվար ամսվա 20-21-ին հիշատակության և աղոթքի օրեր էին մարզում: Գյումրիում Ավետիսյան ընտանիքի սպանդից փրկված փոքրիկ Սերյոժան ի տեր հանգավ: Գյումրին ողբաց և նրա ողբը դարձավ համազգային սուգ համահայկական:

Այս գիտակցությունն էր վայոցձորցիներին համակել, որ օրեր շարունակ թեմի հոգևորականների հետ աղոթում էին առ Աստված՝ փոքրիկ Սերյոժայի հոգու խաղաղության  և մեր ազգի միության համար: Թեմական գործող եկեղեցիներում՝ Վայքի Սուրբ Տրդատ եկեղեցում, Նորավանքում, Ջերմուկի Սուրբ Գայանե եկեղեցում եղան Հոգեհանգստյան և ոգեկոչման արարողություններ:

Եղեգնաձորի առաջնորդանիստ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում օրեր շարունակ չէր դադարում մարդկանց հոսքը, հատկապես դպրոցականների, պատանիների, երիտասարդների:

 Հունվարի 20-ին Սուրբ Աստվածածնում Հոգեհանգստյան արարողություն կատարվեց բացառապես դպրոցների սաների և ուսուցիչների մասնակցությամբ: Խորհրդանշական էր՝ նույն օրը զոհված հայորդիների՝ Մովսես Գյորգիսյանի, Հրանտ Դինքի, Արմեն Հովհաննիսյանի և փոքրիկ Սերյոժա Ավետիսյանի նկարներն ու պաստառները, որ երթով եկեղեցի էին բերել Եղեգնաձորի թիվ  2 դպրոցի սաները: Continue reading

ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ


Սերյոժա ԱվետիսյանՍիրելի՛ հայորդիներ,

Վաղը՝ հունվարի 21-ին՝ ժամը 13:00-ին, Եղեգնաձորի Առաջնորդանիստ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում, Նորավանքում, Ջերմուկի Սուրբ Գայանե եկեղեցում տեղի կունենա մոմավառության և Հոգեհանգստյան կարգ՝  ի հիշատակ  Գյումրիում կատարված սպանդի զոհ փոքրիկ Սերյոժա Ավետիսյանի:

ԽԱՉՔԱՐ ԿԱՆԳՆԵՑՆԵԼՈՒ ԱՌԻԹԸ, ՆՊԱՏԱԿԸ, ԽԱՉՔԱՐԻ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹԸ


ԽԱՉՔԱՐ ԿԱՆԳՆԵՑՆԵԼՈՒ ԱՌԻԹԸ, ՆՊԱՏԱԿԸ, ԽԱՉՔԱՐԻ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹԸԽաչքարային հարյուրավոր արձանագրությունների քննությունը հավաստում է, որ խաչքար կանգնեցնելու առիթներն այնքան բազմազան են, ինչքան բազմազան էր միջնադարի կենսընթացը: Խաչքար կարող էր կանգնեցնել ցանկացած հավատացյալ ցանկացած առիթով, որը չէր հակասում ժամանակի քրիստոնեական աշխարհընկալմանն ու բարոյականությանը: Առիթը ներառում էր միջնադարյան կյանքի գրեթե բոլոր դրսևորումները իր ուրախալի և ողբերգական կողմերով հանդերձ: Առավել կարևորվում էին հոգևոր կամ հասարակական առումով կարևոր դիտվող առիթները: Լայնորեն տարածված էր և զուտ անհատական-անձնական շարժառիթներով խաչքար կանգնեցնելը: Խաչքար կանգնեցնելու փաստագրված առիթների թիվն անցնում է կես հարյուրյակից: Դրանք, ըստ միավորող ոլորտների, կարելի է դասել հետևյալ խմբերում.

ա. աշխարհիկ և հոգևոր շինարարություն (պարսպի, աշտարակի, կամրջի, հյուրատան, աղբյուրի, ջրատարի, եկեղեցու, մատուռի, գավթի և այլնի կառուցում, հիմնում կամ վերանորոգում),

բ. տնտեսա-վարչական և համայնական գործունեություն (այգու տնկում, մշակահողի հիմնում, ջրօգտագործման կարգի սահմանում, սահմանների որոշում և վավերացում, բնակավայրի հիմնում, հրովարտակների ընդունում, պայմանագրերի կնքում, պաշտոնի ստանձնում, նվիրատվությունների վավերացում և այլն),

գ. պատերազմ (ռազմական հաղթանակ, մասնակցություն պատերազմին, զոհեր, անհայտ կորածներ),

դ. ընտանեկան-անձնական կյանք (զանազան իրավիճակներ, դժբախտություն, մահ և այլն),

ե. կրոնական-միստիկ իրադարձություններ (տեսիլք, դավանափոխություն և այլն):

Կարելի է հավաստել, որ խաչքար կանգնեցնելու հիմնական խթանն ակնկալիքն էր կամ նպատակը: Առանց այդ նպատակի, որը կարելի է բնորոշել որպես ապագային ուղղված սրբազան գործառույթ, խաչքարը կդառնար ուղղակի պատմական քրոնիկոն զրկված կենսընթացին մասնակցելու որևէ հնարավորությունից: Ի տարբերություն առիթների՝ խաչքար կանգնեցնելու նպատակները շատ ավելի սահմանափակ են և, ըստ էության, հանգում են խաչի հիմնական սրբազան գործառույթներին օգնություն, պաշտպանություն-պահպանություն, հաղթանակ, երկար կյանք, հիշատակ, հոգու փրկությանն ուղղված բարեխոսություն կամ միջնորդություն: Նման նպատակամիտված սրբազան գործառույթի դեպքում է, որ լիովին երևան է գալիս խաչքարի որպես ապագային ուղղված մի գործուն համալիրի կերպարը, որը համադրում է խաչի միջնորդ ու փրկագործական զորությունը, գրի ու պատկերի հիշատակարանային բնույթը, խորանի աղոթատեղի լինելու ծիսական գործառույթը, քարակոթողի մշտականություն-հավերժություն խորհրդանշելու ավանդույթը:

ԽԱՉՔԱՐ ԿԱՆԳՆԵՑՆԵԼՈՒ ԱՌԻԹԸ, ՆՊԱՏԱԿԸ, ԽԱՉՔԱՐԻ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹԸԴասական խաչքարը անհատական կոթող էր և դրանում էր նրա ամենաէական տարբերություններից մեկը կրոնական-հոգևոր այլ Continue reading

Հոգեհանգստյան արարողություն Եղեգնաձորի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում


Այսօր Եղեգնաձորի Սուրբ Աստվածածին Առաջնորդանիստ եկեղեցում բազմաթիվ հավատացյալների մասնակցությամբ հավարտ երեկոյան ժամերգության կատարվեց Հոգեհանգստյան կարգ՝ ի հիշատակ Գյումրիում սպանված Ավետիսյանների ընտանիքի:

Հանդիսապետն էր Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանն, ով հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց: Continue reading

Սբ. Հովհաննես Կարապետի ծննդյան տոն


Սբ. Հովհաննես Կարապետի ծննդյան տոնՀայ Առաքելական Եկեղեցին նշում է Հովհաննես Մկրտչի`Կարապետի (որն ավետեց Հիսուս Քրիստոսի գալուստը) ծննդյան տոնը:  Հովհաննես Մկրտչի ծնունդը մանրամասն նկարագրել է Ղուկաս Ավետարանիչը (Ղուկ. 1:5-25): Հովհաննեսի հորը` Զաքարիա քահանային Տիրոջ տաճարում խնկարկության ժամանակ հայտնվում է Տիրոջ հրեշտակը և ավետում նրա որդու ծննդյան մասին: Սակայն ծեր Զաքարիան թերահավատությամբ է ընդունում բարի լուրը և կասկածամտության համար, որպես պատիժ, մինչև իր որդու ծնունդը դառնում է համր:

Հովհաննես Մկրտիչը, որը պիտի մկրտեր համայն մարդկության Փրկչին, ճանաչել և Հիսուսի աշխարհ գալստյան համար ցնծացել է դեռևս Նրա ծննդից առաջ: Ավետարանիչը վկայում է, որ երբ Աստվածամայր Continue reading

ԺՈՂՈՎ ԱՌԱՋՆՈՐԴԱՐԱՆՈՒՄ


Այսօր Վայոց Ձորի Թեմի առաջնորդարանում, նախագահությամբ Թեմի փոխառաջնորդ հոգեշնորհ Տեր Զարեհ Վարդապետ Կաբաղյանի, տեղի ունեցավ թեմական կառույցների աշխատակիցների, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի ՔԴԿ-ի տարածքային պատասխանատուների հետ ժողով: Ժողովում առաջնային քննարկվեց Մեծ եղեռնի 100-ամյա տարելիցին նվիրված թեմական միջոցառումների նախնական ծրագիրը, եղան նաև առաջարկներ: Ապա քննարկվեց տարածաշրջանի դպրոցներում Հայոց եկեղեցու պատմության ուսուցիչների գործունեության և մարզում Continue reading

Ս. Ծննդյան և Աստվածահայտնության տոները Ջերմուկի Ս. Գայանե եկեղեցում


 «Աստված մեզ հետ է»:

Էմմանուել

Հունվարի 5-ին Հայ Առաքելական բոլոր եկեղեցիներում գիշերային ժամին մատուցվում է Աստվածահայտնության Ճրագալույցի Սուրբ Պատարագը, որն ավետում է մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի Սուրբ Ծնունդը:

Հունվարի 6-ին, ինչպես Հայ Առաքելական բոլոր եկեղեցիներում, այնպես էլ Ջերմուկի Ս. Գայանե եկեղեցում մատուցվեց մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի Ծննդյան և Աստվածահայտնության Սուրբ Պատարագը, որը կարևոր տոն է ողջ քրիստոնյա ժողովրդի համար, քանզի այդ օրն է ծնվել Continue reading

Սուրբ Ծննդյան Սրբազան արարողությունները Վայոց Ձորի թեմի եկեղեցիներում


Սուրբ Ծննդյան այս հրաշագեղ արարողությունները Վայոց ձորի թեմի բոլոր գործող եկեղեցիներում սկսվեց հունվարի 5-ի երեկոյան Ճրագալույցի Սբ. Պատարագով:

Հունվարի 6-ին հավարտ Սուրբ Պատարագի Ջրօրհնյաց հոգեպարար արարողություններ տեղի ունեցան Նորավանքում, Վայքի Սուրբ Տրդատ եկեղեցում, Ջերմուկի Սբ. Գայանե եկեղեցում, Մալիշկայի Սբ. Աննա եկեղեցում, Սուբ Խաչ վանքում և սահմանամերձ Խաչիկ գյուղի Սբ. Աստվածածին եկեղեցում:

Վայոց ձորի թեմի Եղեգնաձորի առաջնորդանիստ Սբ. Աստվածածին եկեղեցում հավարտ երեկոյան ժամերգության մատուցվեց Ճրագալույցի Սբ. և Անմահ Պատարագ: Պատարագիչն էր Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը, ով հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց:

Սբ. Պատարագի ավարտին ներկաներն օրհնված մոմեր տարան իրենց տները:

Հունվարի 6-ին՝ մեր Տիրոջ՝ Հիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Ծննդյան տոնի օրը, Եղեգնաձորի առաջնորդանիստ Սբ. Աստվածածին եկեղեցում մատուցվեց Սբ. և Անմահ Պատարագ` հանդիսապետությամբ Վայոց Ձորի Թեմի Առաջնորդ Գերաշնորհ Տ. Աբրահամ Արքեպիսկոպոս Մկրտչյանի: Պատարագիչն էր Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վարդապետ Կաբաղյանը:

Սբ. Պատարագին ներկա էին ՀՀ Վայոց ձորի մարզպետ Հ. Սարգսյանը և Եղեգնաձորի քաղաքապետ Դավիթ Հարությունյանը:

Հայր Սուրբը Սբ. Պատարագի  ընթացքում ընթերցեց Ն. Ս. Օ. Տ. Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս և Ծայրագույն Պատրիարքի Սբ. Ծննդյան պատգամը: Հավարտ Սբ. Պատարագի տեղի ունեցավ Ջրօրհնեքի հոգեպարար արարողությունը: Այս տարվա Սբ. Աստվածածին եկեղեցու խաչքավորն է  Նաիրի Բաղդասարյանը:

Այնուհետև օրհնված ջուրը բաժանվեց հավատացյալ ժողովրդին:

Հունվարի 7-ին՝ Ննջեցելոց հիշատակման օրը, թեմի բոլոր գործող եկեղեցիներում տեղի ունեցավ Սբ. Պատարագ:

Մալիշկայի Սբ. Աննա եկեղեցի

Հունվարի 6-ին Մալիշկայի Սբ. Աննա եկեղեցում տեղի ունեցավ Ջրօրհնեքի արարողություն, որի ավարտին Եղեգնաաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանն ընթերցեց Ն. Ս. Օ. Տ. Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս և Ծայրագույն Պատրիարքի Սբ. Ծննդյան պատգամը:

Սբ. Աննա եկեղեցու այս տարվա խաչքավորն է Արմեն Մաթևոսյանը, ով Continue reading

ՍՈՒՐԲ ԾՆՈՒՆԴ ԵՎ ԱՍՏՎԱԾԱՀԱՅՏՆՈՒԹՅՈՒՆ


Քրիստոս Ծնաւ եւ Յայտնեցաւ.

 Ձեզ եւ Մեզ Մեծ Աւետիս

Սուրբ ԾնունդՀայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին հունվարի 6-ին տոնում է ՀիսուսՔրիստոսի Սուրբ Ծնունդը,Աստվածահայտնությունը ևՄկրտությունը։ Աստվածահայտնություն նշանակում է Աստծո հայտնվելը: Հիսուս Քրիստոսի Աստվածահայտնությունը բովանդակում է ոչ միայն Նրա Ծնունդը, այլ նաև Մկրտությունը: Այս պատճառով Փրկչի Ծնունդն ու Մկրտությունը մեր Եկեղեցում տոնախմբվում են միասին, հունվարի 6-ին, քանի որ Հիսուսը Հովհաննես ՄկրտչիցՀորդանան գետում մկրտվեց 30տարեկանում, հունվարի 6-ին:
Ըստ Հայոց Եկեղեցու` Սբ. Ծննդյանը նախորդող մեկ շաբաթը պահոց շրջան է: Դեկտեմբերի 30-ից մինչև հունվարի 5-ի երեկո մարդիկ պահք են պահում: Պահեցողները պահոց շրջանից դուրս են գալիս հունվարի 5-ի երեկոյան, երբ եկեղեցում մատուցվում է Սբ. Ծննդյան Ճրագալույցի Պատարագ և տրվում է Սբ. Ծննդյան ավետիսը:Ճրագալույց

Ճրագալույց նշանակում է ճրագ /մոմ/ լուցանել, այսինքն` վառել: Այդ օրը երեկոյան մարդիկ եկեղեցում վառված ճրագներն իրենց հետ տուն են տանում: Այն խորհրդանշում է աստվածային լույս, եկեղեցու օրհնություն:
Սբ. Ծննդյան Պատարագից հետո կատարվում էՋրօրհնեք, որը խորհրդանշում է Հորդանան գետում Քրիստոսի Մկրտությունը: Խաչով, Ավետարանով և Սրբալույս Մյուռոնով օրհնված հրաշագործ ջուրը բաժանվում է ժողովրդին` ի բժշկություն հոգևոր և մարմնավոր ախտերի: Continue reading

Քարոզ՝ նվիրված Աստվածհայտնության տոնին


Յանուն Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ. Ամէն:

<<…Դավթի քաղաքում մեզ համար
մի Փրկիչ ծնվեց, որ օծյալ Տերն է>>:
 (Ղուկաս 2:11)

Քարոզ՝ նվիրված Աստվածհայտնության տոնին

Ավետարանը այս հոգեթով բառերով է ազդարարում մարդկության փրկչի՝ Հիսուս Քրիստոսի հայտնությունը, որն իջավ երկնքից, մարդկային մարմին առավ, վերցրեց մեր մեղքերը, խաչվեց եւ, հարություն առնելով, նախանշեց մեր փրկության ուղին, առաջնորդը եղավ մեր՝ դեպի Աստված տանող լուսաշող ճանապարհին:

Ինչո՞ւ ծնվեց Քրիստոս:

Նա ծնվեց, որպեսզի իջնի մարդկանց մեջ, ապրի նրանց հետ, որ մարդիկ շոշափեն, տեսնեն եւ լսեն իրեն ու հավատան, որ իրենք Աստծու որդեգիր զավակներն են, որ Աստված սեր է եւ այսպես եկել է իր մոլորյալ զավակներին փնտրելու:

Իսկ ո՞րն է մարդկային մոլորությունը:

Երբ Աստված ստեղծեց մարդուն, նա շատ շուտ գայթակղվեց եւ մեղքի մեջ ընկավ: Այդ անկյալ եւ մեղսունակ վիճակը մարդուն գցեց ծայրահեղությունների եւ մոլորությունների մեջ: Մարդը սկսեց հեռանալ իր Արարչից: Սակայն, ունենալով աստվածային պատկերը իր մեջ, զգաց, որ ինչ-որ բան պակասում է իրեն, զգաց, որ ինչ-որ բան աղճատված է իր մեջ եւ սկսեց փնտրտուքի ճանապարհով քայլել ու մտածել, թե ինչպես կարող է դուրս գալ այս իրավիճակից: Փնտրտուքի այս ճանապարհին նա մարգարեացավ, ինչպես Մատթեոսի ավետարանն է վկայակոչում, Հին Ուխտի ժողովուրդը բացականչեց. <<Եվ դու Բեթղեհեմ, Հուդայի երկիր: Քեզնից մի իշխան պիտի ելնի ինձ համար,որ պիտի հովվի իմ ժողովրդին…>>: Անգամ հեթանոս փիլիսոփաները՝ Սոկրատեսը, Պլատոնը, Արիստոտելը, Պյութագորասը խոստովանում էին, թե մինչև որ երկնքից մեկը չիջնի, անկարելի է գտնել ճշմարտությունը:

Մարդկությունը հեռացել էր Աստծուց, սակայն Աստված չէր կարող լքել իր ստեղծած արարածներին: Նրա մարգարեների միջոցով փորձեց իր պատգամները լսելի դարձնել մարդկանց եւ իրեն մոտեցնել նրանց, բայց իզուր, մարդկությունը կործանման էր գնում, եւ աշխարհի մեջ տեղի ունեցավ գերագույն զոհաբերությունը: <<Աստված այնպես սիրեց աշխաարհը, որ մինչև իսկ իր Միածին Որդին ուղարկեց, որ բոլոր նրանք, որ հավատան նրան, չկորչեն, այլ հավիտենական կյանք ընդունեն>>:

Աշխարհի կրոնների մեջ չկա մի հիմնադիր, որ իր անձը զոհաբերի իրեն հավատացողների համար, չկա մի հիմնադիր, որ խաչվի, թաղվի եւ հարություն առնի եւ իր օրինակով հույս ներշնչի, երկնքի արքայության, փրկության եւ հավիտենականության հույս, որ գերագույն բաղձանքն ու սպասումն է բովանդակ մարդկության: Աշխարհի կրոնների մեջ չկա մի հիմնադիր, որ աստվածային բարձունքներից մեզ եկած Աստվածորդի է, որն առավ մեր շոշափելի մարմինը, միսն ու արյունը, ապրեց մեզ նման, որպեսզի խավարամիտ մարդկությանը իր լույսով լուսավորելով՝ կարողանար նրան հասկանալի դարձնել աստվածային սերը, գութը, ճանաչելի դարձնել դեպի Աստված տանող ուղին: Continue reading

Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. ԳԱՐԵԳԻՆ Բ ԱՄԵՆԱՅՆ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ ՈՒՂԵՐՁԸ ԱՄԱՆՈՐԻ ԱՌԻԹՈՎ


HH Karekin II Catholicos of All Armenians375

Տարեմուտի խորախորհուրդ երեկոն է: Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից Հայրապետական Մեր սերը և օրհնությունն ենք բերում ձեզ, սիրելի բարեպաշտ ժողովուրդ ի Հայաստան, Արցախ և ի Սփյուռս:

2015 թվականը սրբության լույսով է բացվում մեր կյանքում: Նշելու ենք 100-ամյա տարելիցը Հայոց Ցեղասպանության: Ապրիլի 23-ին սրբոց շարքն ենք դասելու մեր անմեղ նահատակներին: Վերարժևորելու ենք մեր նահատակ զավակների սխրանքը, ովքեր չուրացան Քրիստոսին, հայրենիքն ու ազգը, որ հավատարմության բարձրագույն օրինակով սրբության վկայություն է: Կատարելու ենք նաև մյուռոնօրհնության սրբազան արարողությունը, որպեսզի աստվածային շնորհաբաշխումով պայծառանա ու զորանա հավատքի մեր կյանքը, և ի սփյուռս աշխարհի մեր ժողովրդի զավակները Աստծո հովանու և պահպանության ներքո ապրեն սիրով ու միասնական, խաղաղության, ապահովության ու բարօրության մեջ:
Նոր տարվա սեմին վերստին փառք ենք մատուցում Տիրոջը, որ մեր ժողովուրդը իր հավատքի զորությամբ ուժականությունն ունի ժամանակների փորձություններն ու դժվարությունները հաղթահարելու, պետականություն կերտելու, արցախյան գոյամարտը հաղթանակով պսակելու և ի սփյուռս աշխարհի միախորհուրդ ու միասնական կյանքով` իր ապագան կառուցելու: Լավատեսության ոգով բարի իղձեր ու նպատակներ ունենք հզորացնելու մեր հայրենիքը, մեր արդար դատը պաշտպանելու և բարօր, շեն ու պայծառ դարձնելու ազգային մեր կյանքը:
Խռովահույզ է այսօր աշխարհը. տագնապներ, ճգնաժամեր, հակամարտություններ, որոնցից տուժում են նաև մեր երկիրն ու ժողովուրդը: Խնդիրներ, մարտահրավերներ կան հայրենական մեր կյանքում: Անկայուն է խաղաղությունը և մեր սահմաններում: Մեր Հայրենիքը ապահով, մեր սահմանները պաշտպանված, պետական-հասարակական մեր անդաստանը խաղաղության Continue reading

Աղոթքով սկսենք Նոր տարին  


 Աղոթքով սկսենք Նոր տարին   Սիրելի՛ հավատացյալներ,

Դեկտեմբերի 31-ի կեսգիշերին հրավիրում ենք Ձեզ Եղեգնաձորի Առաջնորդանիստ Ս. Աստվածածին եկեղեցի, Վայքի Ս. Տրդատ եկեղեցի, Ջերմուկի Ս. Գայանե եկեղեցի՝ աղոթքով, օրհնությամբ սկսելով Նոր տարին և մասնակցելու այս տարվանից սկսյալ Նռան օրհնության կարգին:

ՀԱՅՐԱՊԵՏԱԿԱՆ ՍՐԲԱՏԱՌ ԿՈՆԴԱԿ՝ ՆՎԻՐՎԱԾ ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԻ 100-ԱՄՅԱ ՏԱՐԵԼԻՑԻՆ


HH Karekin II Catholicos of All Armenians375

Այսօր Վայոց Ձորի թեմի գործող եկեղեցիներում Սուրբ և Անմահ Պատարագի ընթացքում ընթերցվեց Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս և Ծայրագույն Պատրիարքի Հայրապետական Սրբատառ Կոնդակը՝ նվիրված Մեծ Եղեռնի 100-ամյա տարելիցին: Կարդացեք այստեղ.

ՍՈԻՐԲ ՍՏԵՓԱՆՆՈՍ ՆԱԽԱՎԿԱՅԻ ՀԻՇԱՏԱԿՈՒԹՅԱՆ ՏՈՆ


ՍՈԻՐԲ ՍՏԵՓԱՆՆՈՍ ՆԱԽԱՎԿԱՅԻ ՀԻՇԱՏԱԿՈՒԹՅԱՆ ՏՈՆՍուրբ Ստեփաննոս նախասարկավագը Քրիստոսի համար նահատակված աոաջին անձն է, Աստծու հանդեպ մեր ունեցած սիրո եւ նվիրումի խորհրդանիշը: Նա դարձավ նախավկան Հիսուս Քրիստոսի՝ Աստծու Որդին լինելու ճշմարտության: Անմնացորդ սիրո եւ նվիրումի պանծացումն են անմահ այն էջերը, որոնք Գործք Աոաքելոցի 6-8-րդ գլուխներում նվիրված են Սուրբ Ստեփաննոսին:

Քանի որ Սուրբ Ստեփաննոս նախավկայի անունն անմիջականորեն կապված է Երուսաղեմի՝ Քրիստոսի աոաջին Եկեղեցու ստեղծման պատմության հետ, ուստի հարկ ենք համարում նախ համառոտ տեղեկություններ տալ այդ Եկեղեցու մասին:

Քրիստոսի համբարձումից հետո հրեաների կողմից մեծ հանդիսությամբ նշվող Պենտեկոստեի օրը(Զատկից՝ Տիրոջ հրաշափառ Հարությունից 50-օր հետո) Նա իր խոստման համաձայն (Հովհ. ԺԴ:26-27) մխիթարիչ Սուրբ Հոգին ուղարկեց Վերնատանը սպասող իր առաքյալներին, եւ նրանց վրա հրե լեզուներ երեւացին: Առաքյալները լցվեցին Սուրբ Հոգով եւ սկսեցին խոսել տարբեր լեզուներով: Այս հրաշալի երեւույթից զարմացած եւ Պետրոս առաքյալի ոգեշունչ քարոզից ազդված՝ մոտ 3000 մարդ դարձի եկավ եւ մկրտվեց այդ օրը, ու հետագայում էլ «նրանք շարունակեցին հաստատուն կերպով հետեւել առաքյալների վարդապետությանն ու հաղորդությանը, հացը բեկանելուն ու աղոթքներին»: Առաքյալներն ու դարձի եկածների այս բազմության միությունը կազմեց Քրիստոսի առաջին եկեղեցին ( Գործք Բ):

Հոգեգալստյան օրը տեղի ունեցած այս երկնային հրաշքից եւ Քրիստոսի Եկեղեցու առաջին նորադարձ անդամների մկրտությունից հետո կամաց-կամաց սկսվեցին ընդլայնվել քրիստոնեական քարոզչության սահմանները, եւ եկեղեցու նվիրյալների թիվն ավելացավ: Տարբեր վայրերից Երուսաղեմ եկողները, ըմբոշխնելով Քրիստոսի հավատի կենսաճառագ լույսը, դարձի եկան եւ համալրեցին քրիստոնեական առաջին համայնքը: Նրանց մեջ էին նաեւ զանազան վայրերից Երուսաղեմ եկած մարդիկ, «որ բնակվում են Միջագետքում, Հրեաստանում  եւ Գամիրքում, Պոնտոսում եւ Ասիայում, Փոուգիայում եւ Պանփյուլիայում, Եգիպտոսում եւ Կյուրենիայի հարեւան Լիբեայի շրջաններում, եւ Հոոմից եկածներ՝ թե’ հրեաներ եւ թե’ հրեության դարձածներ, կրետացիներ եւ արաբներ…» (Դործք Բ:9): Ի դեպ ս.Տերտուղիանոս (160-220) եւ ս. Օգոստինոս (354-430) հայրապետների մոտ աոկա, ինչպես երեւում է Գործքի տակավին չխմբագրված օրինակում, «Հրեաստան»-ի փոխարեն կենցաղավարել է «Հայաստան» բաոը, ինչն ինքնին վկայում է,  որ Պենտեկոստեի օրերին Երուսաղեմում եղել են նաեւ հայեր, որոնք դարձի են եկել, վայելել Սուրբ Հոգու կենագործող շնորհները: Ինչեւիցե, նրանք, «ովքեր հավատացին, միասին էին, Continue reading

ԽԱՉՔԱՐԻ ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՄԸ


ԽԱՉՔԱՐԻ ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՄԸԽաչքարի կերտման գործընթացն սկսվում էր քարատեսակի (հանքի) և սալաբեկորի ընտրությունից: Օգտագործվում էր տեղական հումքը, առաջնությունը տրվում էր դեղնակարմրավուն տուֆին: Կարևորվում էր ապագա կոթողի չափը: Ինչպես պարզում է արձանագրական քննությունը մեծ քարաբեկորներ ստանալը դժվար և աշխատատար գործ էր: Խաչասալը նախ բերվում էր որոշակի կանոնավոր տեսքի, սրբատաշվում ու հղկվում էին ապագա քանդակի մակերեսն ու նեղ կողերը: Թիկունքը, եթե չէր նախատեսվում արձանագրության համար, միայն տաշում էին: Հղկված մակերևույթի վրա սկզբում ուրվագծվում էին ապագա հորինվածքի բաղկացուցիչները: Բազմապրոֆիլ ու համամասն երկրաչափական քանդակի ստեղծումը ենթադրում էր քանոնի և կարկինի օգնությամբ ճշգրիտ չափումներ կատարել: Հավանական է նաև զանազան կաղապար-ձևահիմքերի (տրաֆարետ) կիրառումը: Միաժամանակ, տարածում ուներ և առանց ուրվագծելու, միանգամից փորագրելը:

Փորագրությունն իրագործվում էր տարբեր չափերի մետաղական հատիչների, դրոշմիչների, սրածայր գրիչների, մուրճերի օգնությամբ: Քանդակի հիմնական տեխնիկան երկկողմանի հատումն էր, երբ երկու զուգահեռ գծերով ուրվագծում էին ապագա փորվածքի երկու եզրերը և այդ Continue reading

Այսօր Ս. Աբգար նախավկայի և Քրիստոսին հավատացող մեր անդրանիկ թագավորի հիշատակության օրն է


Այսօր Ս. Աբգար նախավկայի և Քրիստոսին հավատացող մեր անդրանիկ թագավորի հիշատակության օրն էԸստ ավանդության` Ա դարի քրիստոնյա անդրանիկ թագավորն է, պարթև Արշակունի Արշամի որդին: Նրան անվանել են «ավագ այր», որովհետև բոլորից իմաստուն և հանճարեղ էր: Նրա մասին գրել են պատմահայր Մովսես Խորենացին, ասորի Լաբուբնիա Եդեսացի և հույն Պրոկոպիոս, Եվսեբիոս պատմիչները:
Թագավորը Եդեսիա քաղաքը կառուցել է այնտեղ, որտեղ հայոց զորքը պահպանում էր Եփրատի գետաբերանը հռոմեացի Կասիոս զորավարի բանակից: Հետագայում Աբգար թագավորը Մծբինից Եդեսիա է տեղափոխել արքունիքը, բոլոր կուռքերը և այլն: Այս թագավորի օրոք ծնվել է աշխարհի Փրկիչ Հիսուս Քրիստոսը: Եվ Աբգարը, լսելով Հիսուսի հրաշքների և սքանչելագործությունների մասին, հավատացել է Հիսուսին և պատգամավորների միջոցով նամակ-խնդրագիր ուղարկել Երուսաղեմ` Փրկչին, որպեսզի Նա գա և բժշկի իրեն:
Այդ ժամանակ Աբգար թագավորը տառապել է չարաչար ցավերով: Պատասխան թղթում ասվել է, որ Քրիստոս դեռ գործեր ունի Երուսաղեմում կատարելու, բայց նրան բժշկելու համար անպայման կուղարկի աշակերտներից մեկին: Փրկչի համբարձումից հետո Ս. Թադեոս առաքյալը եկել է Եդեսիա, բժշկել Աբգարին, քաղաքի բոլոր հիվանդներին և ախտավորներին, քարոզել Ավետարանը և իրեն հաջորդ կարգել Ադդե մետաքսագործին: Հիսուս Աբգարին է ուղարկել նաև իր դաստառակը` անձեռագործ պատկերը: Continue reading

Տարեվերջյան Թեմական ժողով


Այսօր նախագահությամբ Վայոց Ձորի Առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Աբրահամ Արքեպիսկոպոս Մկրտչյանի առաջնորդարանում տեղի ունեցավ տարեվերջյան ամփոփիչ թեմական ժողով: Ժողովը սկսվեց Աղոթքով: Ժողովի ընթացքում ներկայացվեցին այս տարվա թեմի ֆինանսատնտեսական վիճակը, թեմական կառույցների գործունեությունը, խոսվեցին այս տարվա ձեռքբերումների և բացթողումների մասին, ներկայացվեցին նախահաշվի հետ կապված հարցեր, եղան քննարկումներ: Continue reading

ՆՆՋԵՑԵԼՈՑ ՀՈԳԵՀԱՆԳՍՏՅԱՆ ՍՐԱՀ ՎԱՅՔԻ ՍՈՒՐԲ ՏՐԴԱՏ ԵԿԵՂԵՑՈՒՄ


Օրերս ավարտվեց Վայոց Ձորի Թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Աբրահամ Արքեպիսկոպոս  Մկրտչյանի նախաձեռնությամբ կառուցվող ննջեցյալների հոգեհանգստյան սրահը: Այն գտնվում է Վայքի Սբ. Տրդատ եկեղեցու տարածքում:Բարեկարգվեց շրջակայքը, եկեղեցու այս տարվա խաչքավոր Վահե Կոստանյանի նվիրատվությամբ սրահ տանող ճանապարհին դրվեցին խաչքարեր, իսկ անցյալ տարվա խաչքավոր Գրիգոր Գրիգորյանի նվիրատվությամբ կառուցվեց սրահի հատակը և պատրաստվեց սրահի մուտքի նախշազարդ դուռը:

Գեղակերտ  այս սրահի կառուցման նպատակն է վերադարձը դեպի մեր ազգային ավանդույթները՝ երբ մեր հավատավոր նախնիներն իբրև արժանավոր հայ քրիստոնյաներ եկեղեցու հովանու ներքո ննջեցյալների վրա եկեղեցու կարգն էին կատարում ըստ հայոց եկեղեցու ծիսամատյան Continue reading

Վաղը Ս. Հակոբ Մծբնա Հայրապետի, Մարուգե ճգնավորի և Մելիտոս եպիսկոպոսի հիշատակության օրն է


Ս. Հակոբ Մծբնա Հայրապետ

Ս. Հակոբ Մծբնա Հայրապետն Ընդհանրական Եկեղեցու հեղինակավոր և սիրված սրբերից է: Կատարած բազում հրաշքների շնորհիվ նրան կոչել են նաև «Սքանչելագործ»: Վարքագրական աղբյուրների համաձայն` Սբ. Հակոբը պարթևական տոհմից էր և մեր առաջին Հայրապետ Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի հորաքրոջ որդին: Երբ Անակ Պարթևի տոհմը բնաջնջվել է, դայակները մանուկ Սուրենին և Հակոբին փախցրել են Կեսարիա, ուր նրանք դաստիարակվել են քրիստոնեական ոգով: Շատ չանցած, մանուկ Հակոբն իր քրոջ Սակդենի հետ տեղափոխվում են Պարսկաստան և որոշ ժամանակ ապրում արքունիքում: Սակայն Հակոբը թողել է այդ ճոխ կյանքը` դարձել ճգնավոր:

Հետո գնացել է Մծբին` հանդիպել Մարուգե ճգնավորին, որն հռչակված էր սրբակենցաղությամբ: Նրանից լսելով, որ մարդկանցից շատերը թեպետ հավատքի են եկել, բայց թերահավատ են և կասկածում են Նոյյան տապանի գոյությանը, որոշել է բարձրանալ լեռը` տապանը տեսնել և մի մասնիկ բերել: Հակառակ անկոտրում կամքին` չի կարողացել հասնել Արարատի գագաթը և երկար տանջվելուց հետո նիրհել: Երազում հրեշտակն այցելել է նրան և տապանից մի մասունք դրել գլխատակին: Continue reading

ՋՈՒՂԱՅԻ ԽԱՉՔԱՐԵՐԸ


ՋՈՒՂԱՅԻ ԽԱՉՔԱՐԵՐԸՋուղան՝ շնորհիվ իր տնտեսամշակութային բացառիկ դերի, նոր արտաքին տեսք հաղորդեց խաչքարին: Փոխված է սալի համամասնությունը (երկարությունը գերազանցում է լայնությանը երեքից-չորս անգամ), սալերը դեպի հիմքը չեն նեղանում, պատվանդաններ չունեն և խրվում են հողի մեջ: Քիվը ճարտարապետորեն թույլ է արտահայտված, առաջեկ ճակտոնն ընդհանրապես բացակայում է: Փոխարենը՝ սլաքաձև խորանը հասցված է ճարտարապետական խորության: Սալի սլացիկությունը թելադրում է հորինվածքի մասնատման նոր սկզբունք, կենտրոնական խաչը փոխարինվում է զուգահեռ երկու շարքով դասավորված խաչերով, որոնք թուլացնում են հորինվածքի կառուցվածքային ամբողջականությունը և նպաստում դեկորատիվության աճին: Հորինվածքը բաղկացած է չորս ուղղաձիգ բաղադրիչից քիվ, խորան (կամ խորաններ), վարդյակ, արձանագրություն և (կամ) պատկերաքանդակ: Մանրամասներն ունեն նույնակերպ, ստանդարտի հասցված թեմատիկ ու տեխնիկական մշակում: Աչքի են ընկնում ավետարանական թեմաները՝ Ծնունդը, Աստվածամայրը մանուկ Հիսուսը գրկին, Արդար դատաստանը, Խնդրարկությունը: Որոշ հորինվածքներում պատկերվում են հանգուցյալները՝ հեծյալ և խաչերը ձեռքերին, ավելի եզակի՝ խնջույքի բազմած: Տարածված է առյուծամարմին մարդադեմ կենդանու (այսպես կոչված սֆինքսի) պատկերումը, որի մանրամասն քննությունը ցուցում է նրա կապը Քրիստոսի արդարադատ կերպարի հետ: Continue reading