ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 21-Ը` ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ՕՐ


Հարգելի՛ հայրենակիցներ,

Այսօր Հայաստանի Հանրապետության Անկախության օրն է: Հազարամյակների պատմություն ունեցող և համաշխարհային քաղաքակրթության անդաստանում իր ուրույն տեղն ու դերն ունեցող մեր ժողովուրդը, սկսած մեր Հայկ Նահապետից, պայքարել է, մաքառել է անկախության հասնելու համար:

Շատ բարդությունների միջով ենք անցել և անցնելու ենք, երբեք չկորցնենք մեր հույսը, երբեք չընկրկենք, երբեք չդավաճանենք անկախության համար զոհված մեր մարտիկներին, երբեք մեր ազգային նպատակները չուրանանք, այլ

Continue reading

Advertisements

Խաչվերացի տոնը Արկազի Սուրբ Խաչ վանքում


Խաչվերացը  Հայ Եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից վերջինն է: Այն Խաչին նվիրված տոներից ամենակարևորն է, որովհետև նվիրված է գերությունից խաչի վերադարձի և փառաբանության հիշատակին:

Տոնի օրը Վայոց ձորի թեմի բոլոր գործող եկեղեցիներում տոնի առիթով մատուցվեց Սուրբ և Անմահ Պատարագ: Սեպտեմբերի 16-ին Արկազի Սուրբ Խաչ վանքում այս տարի նույնպես առանձնակի հանդիսավորությամբ նշվեց Խաչվերացի տոնը:

Խաչվերացը Վայոց ձորի տարածքում համարվում է Արկազի ՍբԽաչ վանքի ուխտի օր, ինչը հատկանշական է նրանով, որ վանքի հարավ-արևելյան ավանդատանն ամփոփված է Հիսուս Քրիստոսի  խաչելության փայտի մասունքը, ինչի պատճառով էլ վանքը կոչվում է Սուրբ Խաչ:

Խաչվերացին նախորդող շաբաթ երեկոյան Սբ. Խաչ վանքում, գլխավորությամբ Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանի, տեղի ունեցավ կիրակնամտից ժամերգություն:

Հաջորդ օրը Խաչվերացի տոնի առիթով ուխտագնացություն կազմակերպվեց դեպի Սուրբ Խաչ վանք: Տարբեր մարզերից և Վայոց ձորից ուխտի էին եկել բազմաթիվ ուխտավորներ:

ՀՀ Զիված ուժերի հոգևոր սպասավոր Գագիկ սարկավագ Հակոբյանի նախաձեռնությամբ N զորամասի զինծառայողներ ուխտագնացություն կազմակերպեցին Արկազի Սուրբ Խաչ եկեղեցի և մասնակցություն ունեցան Խաչվերացի տոնական Սուրբ Պատարագին ու Անդաստանի կարգին:

Տոնի օրը մատուցվեց Սուրբ և Անմահ Պատարագ: Օրվա պատարագիչն էր Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը:

Ս. Պատարագի ընթացքում հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց Արժանապատիվ Տեր Հայրը:

Այնուհետև տեղի ունեցավ Խաչվերացի հանդիսավոր թափորը:

Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քհն. Հովհաննիսյանի գլխավորությամբ, N զորամասի զինվորների, դպիրների, երգչախմբի անդամների, ուխտավորների ուղեկցությամբ, վանքի բակում շարականների և Ավետարանների երգեցողության ներքո կատարվեց Անդաստանի կարգ:

Աշխարհի 4 կողմերը խորհրդանշող եկեղեցու 4 կողմերում 4 Ավետարանների Continue reading

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 16-ին ԽԱՉՎԵՐԱՑԻ ՏՈՆՆ Է. ՏՈՆԻ ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ ԽԱՉԻ ԹԱՓՈՐՈՎ ԵՎ ԱՆԴԱՍՏԱՆԻ ԿԱՐԳՈՎ


ԽԱՉՎԵՐԱՑ. ՏՈՆԻ ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ  ԽԱՉԻ ԹԱՓՈՐՈՎ ԵՎ ԱՆԴԱՍՏԱՆԻ ԿԱՐԳՈՎ

Խաչվերացը Հայ Եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից վերջինն է: Այն Խաչին նվիրված տոներից ամենակարևորն է, որովհետև նվիրված է գերությունից խաչի վերադարձի և փառաբանության հիշատակին: Հայաստանյայց Եկեղեցում Խաչվերացը տոնում են սեպտեմբերի 11-17-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիպող կիրակի օրը: Այս տարի այն նշվելու է սեպտեմբերի 16-ին:

Խաչվերացը տոնվում է ի հիշատակ Տիրոջ խաչափայտի` պարսկական գերությունից Երուսաղեմ վերադարձի և Գողգոթայում կանգնեցման (վերացման): Այստեղից էլ տոնը կոչվում է Խաչվերաց:

Տոնին նախորդող շաբաթ օրը կատարվում է եկեղեցու Նավակատիքի տոնը՝ «Տօն Սրբոյ խաչին»: Նավակատիք նշանակում է նոր կերտված, նոր կառուցված եկեղեցու հանդես և կազմված է «նավավ»` նոր և «քերթեն»՝ կերտել, կառուցել արմատներից: Եկեղեցու այս նավակատիքն էլ նվիրված է Երուսաղեմի Ս. Հարության տաճարի նավակատիքին և ընդհանրացված ձևով խորհրդանշում է ընդհանրապես եկեղեցու նավակատիքը և կատարվում է Խաչվերացին նախորդող օրը:

614թ. Պարսկաստանի Խոսրով թագավորը հարձակվում է Երուսաղեմի վրա, ավերում այն, սրի քաշում ժողովրդին, մեծ թվով գերիներ տանում: Որպես անարգանք քրիստոնյաներին` Սուրբ Հարության տաճարից գերեւարվում և Պարսկաստան է տարվում նաև Տիրոջ խաչափայտը: Պարսկաստանում խաչափայտի զորությամբ շատերը դարձի են գալիս, մկրտվում և դառնում քրիստոնյա: Խաչափայտը գերության մեջ է մնում 14 տարի: 628 թ. Բյուզանդիայի Հերակլ կայսրը քրիստոնեական մի հսկա բանակով հարձակվում է պարսիկների վրա, ազատագրում Ս. Խաչը և այն վերադարձնում նախկին վայրը: Որպես պատմական վկայություն` նշենք, որ հայ ժողովուրդն անմասն չէ խաչի ազատագրման գործից: Կայսրին ռազմական օժանդակություն է ցույց տվել նաև հունական մասի հայոց զորքը` Մժեժ Գնունու գլխավորությամբ:ԽԱՉՎԵՐԱՑ. ՏՈՆԻ ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ  ԽԱՉԻ ԹԱՓՈՐՈՎ ԵՎ ԱՆԴԱՍՏԱՆԻ ԿԱՐԳՈՎ

Խաչը հանդիսավոր թափորով տարվում է Երուսաղեմ` Փոքր Ասիայի վրայով, ու բնական էր, որ այն անցնելու էր պատմական Հայաստանով: Թափորն անցնում է Կարին (Էրզրում) քաղաքով, իսկ Կարնո լեռների ստորոտներից մեկում, ուր խաչի դրված տեղից վճիտ աղբյուր է բխում, կառուցվում է Խաչավանքի եկեղեցին: Կայսրը խաչափայտը սրբությամբ երեք տարի Կ.Պոլսում պահելուց հետո անձամբ, կառքի մեջ ծնկած, այն ձեռքերում բռնած, Երուսաղեմ է տանում և իր ուսի վրա դրած Գողգոթայի գագաթը հանելով` բարձրացնում է Սուրբ Հարության վերանորոգված տաճարում` ի տես բոլոր քրիստոնյաների: Այդ ժամանակից էլ վերջնականորեն հաստատվեց և սկսվեց մեծ հանդիսավորությամբ տոնվել խաչի բարձրացման հիշատակը` Խաչվերացը:

Խաչը, ինչպես հայտնի է, հնում եղել է չարչարանքի գործիք: Երբ Հիսուս խաչվեց, այդ նույն խաչափայտը դադարեց չարչարանքի գործիք լինելուց: Խաչը դարձավ փրկության միջոց, Քրիստոսի սիրո արտահայտությունը, քանզի սիրել` նշանակում է նաև զոհաբերություն, զրկանք հանձն առնել: Սերը միայն զգացում չէ, սերը կյանք է և գործ: Եվ Քրիստոսի խաչելությունը հենց այդ սիրո արտահայտությունն է: Խաչն այսօր մեզ համար դարձել է փրկության միջոց, հարության խորհուրդ, պահպանիչ զորություն, քավության զոհասեղան, բժկության աղբյուր:

Խաչվերացի տոնը մեզ համար նախևառաջ հարությամբ նորոգվելու խորհուրդն ունի: Պատահական չէր, որ 3 խաչերը (մեկը` Քրիստոսի, 2-ը` ավազակների), մահացած մարդկանց վրա դնելով, հայտնաբերեցին Փրկչի խաչափայտը, քանի որ մահվան այդ գործիքը Քրիստոսի Սուրբ Արյունով ստացավ նորոգելու, բժշկելու և հարություն տալու զորություն: Քրիստոս, խաչի վրա մեռնելով, հաղթեց մարդկությանը սարսափեցնող մահվանը և ջախջախեց սատանայի գլուխը:

Ըստ Գրիգոր Տաթևացու՝ Խաչը դարձավ երկնքի և երկրի միջև եղած վիհը միացնող կամուրջը, «դրախտի դռները բացողն ու երկնային արքայությունը որպես ժառանգություն տվողը»: Խաչի վեր բարձրացումով սարսափահար եղավ սատանան: Խաչի բարձրացումով մեկ անգամ ևս հաստատվեց Քրիստոսի հաղթանակն ընդդեմ մահվան, դժոխքի և բոլոր նրանց, ովքեր անարգում ու չեն պատվում Տիրոջ խաչը:

Ժողովուրդը Խաչվերացին կատարում է անթիվ ուխտագնացություններ: Որոշ բնակավայրերում մարդիկ իրենց ձեռքերով խաչեր են պատրաստում և զարդարում գույնզգույն ծաղիկներով, հատկապես ռեհանով: Ժողովուրդը ռեհանն է համարում խաչի ծաղիկ:

Ընդհանուր առմամբ` Խաչվերացը կամ «Սըրբխեչը» աշնան սկիզբը խորհրդանշող ուրախ տոն է: Տոնի նախօրեին` շաբաթ օրը կանայք խմորեղեն են պատրաստում, տղամարդիկ` ուլ մորթում ու գորովի պատրաստում: Ժողովրդական ավանդության համաձայն, ուլի միսը և ձավարով փլավն այդ օրվա առանձնահատուկ ուտելիքն է, առանց որի տոնը լիարժեք չի կարող լինել:

Շատ տեղեր Խաչվերացը` «Սըրբխեչը»  ընկալում են որպես աշնանամուտ: Ինչպես ասում էին քեսապցիները` «Խաչ, վերմակը առ, ներս փախիր»,- այսինքն` բացօթյա գիշերողներն այլևս տանն են գիշերում:

ՏՈՆԻ ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԽԱՉԻ ԹԱՓՈՐՈՎ և ԱՆԴԱՍՏԱՆԻ ԿԱՐԳՈՎ

ԽԱՉՎԵՐԱՑ. ՏՈՆԻ ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ  ԽԱՉԻ ԹԱՓՈՐՈՎ ԵՎ ԱՆԴԱՍՏԱՆԻ ԿԱՐԳՈՎԻ հիշատակ խաչի այս գերեդարձի՝ եկեղեցում կատարվում է խաչի թափոր: Ռեհանով զարդարված խաչը թափորով պտտեցնելը համարվում է հիշողությունը Խաչափայտի՝ Հայկական լեռնաշխարհի ծաղկավետ վայրերով հանդիսավորությամբ տարվելուն:

Հայոց Եկեղեցու ամենօրյա արարողությունների Ճաշոց գրքում տոնի արարողության մասին ասվում է.

«Իսկ յառաջ քան զերեկոյեան ժամն՝ դիցեն արծաթի սկտեղբ զՍուրբ Խաչն (որ ունի զմզսն ինչ ի Խաչափայտէն) ի սարկաւագատունն և զարդարեսցեն զնա ռեհանով և վարդեղէն ջրով և ծածկեսցեն պատուական կտաւով: Եւ յիններորդ ժամուն ժողովեսցեն յեկեղեցին և նախ՝ զհսարակաց կարգն կատարեսցեն» (Ճաշոց գիրք Հայաստանեայց եկեղեցւոյ, Վաղարշապատ, 1872, էջ 632):

Ահա այսպես Ս. Խաչը դնում են արծաթե սկուտեղի վրա, զարդարում են ռեհանով և վարդաջրով ու

 ծածկում են թանկարժեք կտավով և իններորդ ժամին՝ երեկոյան ժամերգությանը, հավաքվում են եկեղեցում և սկսում արարողության կատարումը:

Այնուհետև ասվում է. «Եւ ապա զգեցցի բուրվառովք՝ լապտերօք քահանայիևք և սարկաւագօք և երթիցեն բուրվառովք՝ լապտերօք և քշոցոք առԽԱՉՎԵՐԱՑ. ՏՈՆԻ ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ  ԽԱՉԻ ԹԱՓՈՐՈՎ ԵՎ ԱՆԴԱՍՏԱՆԻ ԿԱՐԳՈՎ Սուրբ Խաչն, և երկու ավագերեցք վերացուսցեն սկուտեղամբն Սուրբ Խաչն բարձրագույն և կղերիկոսքն սպասաւորեսցեն շուրջանակի»:

Այսինքն՝ հանդերձավորված եպիսկոպոսը քահանաների և սարկավագների հետ բուրվառներով, լապտերներով և քշոցներով ընթանում են դեպի Ս. Խաչը, և երկու ավագերեցները սկուտեղով բարձրացնում են Ս. Խաչը: Ապա կատարվում է անդաստանի կարգ, որի ընթացքում

Ս. Խաչով խորհրդանշական կերպով օրհնվում են աշխարհի չորս

Continue reading

ԱՐԿԱԶԻ ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ՎԱՆՔ


Հայտարարություն. սեպտեմբերի 11-ին Արկազի Սուրբ Խաչ վանքի ուխտի օրն է

Վայոց ձորի մարզի Վերնաշեն գյուղից 7 կմ դեպի արևելք գտնվում է Արկազի Ս. Խաչ վանքը (Թանահատի վանքից (Գլաձորի միջնադարյան համալսարանից) 2կմ արևելք), որը Վայոց ձորի նշանավոր ուխտատեղիներից է և պատմական աղբյուրներում հիշատակվում է 8-րդ դարից:

Վանքը կոչվում է Սուրբ Խաչ, քանի որ եկեղեցու հարավ-արևելյան ավանդատանն է ամփոփված Հիսուս Քրիստոսի խաչելության փայտի մասունքը:

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 11-ԻՆ ԱՐԿԱԶԻ ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ՎԱՆՔԻ ՈՒԽՏԻ ՕՐՆ Է

Ինչպես ավանդվում է Հովհաննես Դրասխանակերտցի կաթողիկոս-պատմիչի, Ասողիկի և այլոց կողմից, երբ 7-րդ դարում Հերակլ Բյուզանդական կայսրը հաղթելով պարսիկներին և ազատելով Խոսրով արքայի կողմից գերեվարված խաչափայտը, իր բանակով անցնում է Հայոց աշխարհը։ Այստեղ նրան է ներկայանում Սյունյաց Բյուրեղ տիկինը, որը դեպի Պարսկաստան արշավանքից առաջ, Վասպուրականում Հերակլ կայսերը ընծայել էր հազար սաղավարտ, ոսկեկուռ զեն և հազար զրահ, և հանձնել էր 3.000 մարդուց բաղկացած մի գունդ։ Երբ Հերակլ կայսրը, ի նշան երախտիքի,  առաջարկում է կամ գանձ, կամ երկիր, Սյունյաց տիկինը խնդրեց Կենաց փայտից մի կտոր, որի մի մասն էլ ամփոփել է այստեղ։ Սուրբ Խաչը Հայաստանի նշանավոր ուխտագնացության վանքերից մեկն է եղել։ Նրա տոնը եղել է հոկտեմբերի 8-ին կամ 11-ին (Հավանաբար հին տոմարով է)։

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 11-ԻՆ ԱՐԿԱԶԻ ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ՎԱՆՔԻ ՈՒԽՏԻ ՕՐՆ Է

Շնորհիվ այդ բանի, Արկազի Սուրբ Խաչ վանքը մշտապես իրեն է գրավել բազմահազար ուխտավորների, ոչ միայն շրջակա գյուղերից, այլև ուրիշ գավառներից ու քաղաքներից, նույնիսկ` արտասահմանից։

Վանքը նախկինում փոքր է եղել։ Նրա վերակառուցման նախաձեռնությունը 19-րդ դարի Վայոց ձորի նշանավոր քահանաներ մալիշկեցի ՏերԱռաքել ՏերԱստվածատրյանինը և Բաշքենդցի (Վերնաշեն)  ՏերԱվագ Աբրահամյանինն է,  1960-1964թթ.: Այնուհետև եկեղեցու վերաշինման հարցը իր ձեռքն է վերցրել Գևորգ Դ կաթողիկոսը։ Վերջապես վանքի վերաշինությունն ավարտվում է 1871թ. և հետևյալ 1872թ. աշնանը, Սուրբ Խաչի տոնի օրը` հոկտեմբերի 10-ին, բազմահազար ուխտավորների ու հյուրերի ներկայությամբ օծվում է Գրիգոր եպիսկոպոս Գրիգոր Մուշեղյանցի կողմից  (Քաջբերունի, Ճանապարհորդական նկատողություններ, էջ 270-271, Երևան -2003թ. )։

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 11-ԻՆ ԱՐԿԱԶԻ ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ՎԱՆՔԻ ՈՒԽՏԻ ՕՐՆ Է

Եկեղեցին կառուցված է սրբատաշ ավազաքարից և իրենից ներկայացնում է  գմբեթավոր բազիլիկա. չորս մույթերը, որոնք, իրար են միանում կամարներով, իրենց վրա են կրում գմբեթը: Արևելյան մասում է գտնվում կիսաշրջանաձև խորանը և ավանդատները: Մուտքերը երեքն են՝ արևմտյան, հարավային և հյուսիսային կողմերից:

Եկեղեցին շրջափակված է քարե պարիսպով, որի ներսում պահպանվել են վանականների և ուխտավորների համար նախատեսված սենյակները:

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 11-ԻՆ ԱՐԿԱԶԻ ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ՎԱՆՔԻ ՈՒԽՏԻ ՕՐՆ Է

Արկազի վանքի հետ է կապված նաև Վայոց ձորի նորագույն պատմության շատ էջեր։ Վայոց ձորի հրամանատար Յապոնը, Հովհաննես Պարոնյանը Զանգեզուրից անցնելով Վայոց ձոր, իր շտաբը տեղավորեց Արկազի Սուրբ Խաչ վանքին կից սենյակներում և 1921թ. փետրվարի 16-17-ին այստեղից սկսեց ղեկավարել Վայոց ձորի ազատագրումը բոլշևիկներից։

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 11-ԻՆ ԱՐԿԱԶԻ ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ՎԱՆՔԻ ՈՒԽՏԻ ՕՐՆ Է Continue reading

Հայտարարություն. սեպտեմբերի 16-ին Արկազի Սուրբ Խաչ վանքի ուխտի օրն է


Հայտարարություն. սեպտեմբերի 16-ին  Արկազի Սուրբ Խաչ վանքի ուխտի օրն էՍեպտեմբերի 16-ին Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին տոնում է Խաչվերացը (Սրբխեչը), որը Հայ Եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից վերջինն է:  Այն  Վայոց ձորի թեմում գտնվող Արկազի  Սուրբ Խաչ վանքի ուխտի օրն է:

Հրավիրում ենք բոլոր հավատացյալ հայորդիներին` ներկա գտնվելու մատուցվելիք Սուրբ և Անմահ Պատարագին (սկիզբը՝ 11:00) և Խաչի թափորին:

Հաջորդ օրը Մեռելոց է: Այդ օրը՝ ժամը 11:00-ին, Վայոց ձորի թեմի բոլոր գործող եկեղեցիներում կկատարվի հոգեհանգստյան կարգ:

Վաղը Ս. Հովակիմի և Ս. Աննայի՝ Սուրբ Աստվածածնի ծնողների և յուղաբեր կանանց հիշատակության օրն է


Ս. Հովակիմի և Ս. Աննայի անուններն անմիջապես կապվում են Հիսուսի հետ, քանի որ նրանք Սուրբ Աստվածամոր ծնողներն են: Ըստ ավանդության՝ բարեպաշտ և մեծահարուստ Հովակիմը Դավթի ցեղից էր` թագավորական տնից, իսկ Աննան` քահանայական տնից: Մի օր տաճարում ընծա մատուցելիս քահանան Հովակիմին պատվիրում է վերջում կանգնել, քանի որ նա անզավակ էր: Սրանից վշտացած` Հովակիմը դուրս է գալիս և անմիջապես լեռը բարձրանում` երդվելով չիջնել այնտեղից մինչև Աստծո այցելությունը:

Նրա օրինակով Աննան էլ տանն է աղոթում և ապաշխարության է նվիրվում: Եվ մի օր, երբ Աննան պարտեզում տեսնում է իրենց ձագերի հետ խաղացող թռչուններին, տխրում և լաց է լինում, քանզի ինքը զրկված էր մայրանալու շնորհից: Այդ պահին հայտնվում է Աստծո հրեշտակը և ավետում, որ նա զավակ է ունենալու, ում երանի են տալու բոլոր ազգերը:

Նույն տեսիլքը երևում է նաև Հովակիմին, ով ուրախությունից սկսում է ողորմություն բաժանել աղքատներին: Աննան հղիանում է, և ծնված հրեշտականման մանկանն անվանում են Մարիամ, որ նշանակում է լուսավորյալ: 

Յուղաբեր կանայք Հիսուսի չարչարանքների, թաղման և խաչելության ականատեսներն են: Նրանք Տիրոջ Հարության առաջին ավետաբերներն են: Յուղաբեր կանայք Քրիստոսին հետևեցին Իր ողջ երկրային առաքելության իրագործման ընթացքում: Եկեղեցու կողմից

Continue reading

Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման (Խաղողօրհնեքի) տոնի արարողությունները Նորավանքում


Օգոստոսի 12-ին՝ Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տաղավար տոնի օրը, Նորավանքում մեծ տոնախմբություն էր:

 

Սուրբ և Անմահ Պատարագ մատուցեց Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ, Նորավանքի վանահայր Տ. Զարեհ վարդապետ Կաբաղյանը, ով հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց:

Ս. Պատարագի ավարտին եկեղեցու բակում կատարվեց Խաղողօրհնեքի կարգը:

 

Արարողության ավարտին հոգեշնորհ Հայր Սուրբն օրհնության խոսքով հանդես եկավ, ապա ելույթ ունեցավ ՀՀ Զինված ուժերի գնդերեց, նորաօծ քահանա Տ. Հովհաննես քհն. Մաթևոսյանը, ով ներկայացրեց Խաղողօրհնեքին նվիրված ծրագիրը:

 

Այնուհետև իրենց անզուգական ելույթներով հանդես եկան ուխտավորաբար Նորավանքում գտնվող Զանգակատան «Էրգիր» /գեղ. ղեկավար՝ Լուսինե Սահակյան/ և Continue reading

Հայտարարություն. Խաղողօրհնեքը Նորավանքում


Սիրելի՛ հայորդիներ,

Oգոստոսի 12-ին՝ Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման և Խաղողօրհնեքի տոնի օրը, Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Վայոց ձորի թեմը սիրով հրավիրում է բոլորին Նորավանքի վանական համալիր, որտեղ կմատուցվի Սուրբ և Անմահ Պատարագ, որի ավարտին տեղի կունենա խաղողի օրհնության արարողություն և մշակութային հանդիսություն:

Ս. Պատարագի սկիզբը՝ ժամը 10:30-ին: Continue reading

Հայտարարություն


Արենի համայնքի հարգելի բնակիչներ, սույն թվականի օգոստոսի 12-ին Հայ Առաքելական Եկեղեցին նշում է Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը (հայտնի է որպես Խաղողօրհնեքի տոն):
Տոնի շրջանակներում Արենի համայնքի բնակավայրերում ՀՀ ԶՈւ Գնդերեց Տեր Հովհաննես քահանա Մաթևոսյանի կողմից կկատարվի Խաղողօրհնեքի կարգ և ելույթ կունենա սահմանապահ Խաչիկ բնակավայրի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու մանկական երգչախումբը:
Ստորև ներկայացվում է միջոցառումների հաջորդականությունը՝ ըստ բնակավայրերի.
Ելփին բնակավայր, եկեղեցու բակ, ժամը՝ 09:00-ին
Չիվա բնակավայր, գյուղամեջ, ժամը՝ 10:00-ին
Ռինդ բնակավայր, 

Continue reading

Օգոստոսի 12-ին Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման /Խաղողօրհնեք/ տոնն է


Օգոստոսի 12-ին Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին տոնելու է Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը: Սբ. Աստվածածնի Վերափոխման տոնը եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից չորրորդն է և կատարվում է օգոստոսի 15-ի մոտակա կիրակի օրը: Աստվածամոր կյանքի նկարագրությունը, բացի ավետարանական մի քանի պատմություններից, մեզ է հասել եկեղեցու ավանդությամբ:

Հայ Եկեղեցու սրբերի շարքում առանձնակի դերակատարություն ունի Սբ. Տիրամայրը` որպես առաքինի, գթառատ մոր, սիրո ու հավատի մարմնացում ու նաև Աստծո և արարածների միջև անկրկնելի բարեխոս:

Մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի համբարձումից հետո մոտ 15 տարի նա ապրեց Հովհաննես առաքյալի խնամատարության տակ: Գողգոթա կատարած իր այցելություններից մեկի ժամանակ Տիրամոր առջև  հայտնվում է Գաբրիել հրեշտակը, ով տարիներ առաջ ավետել էր Հիսուսի ծննդյան մասին: Իսկ այժմ եկել էր հայտնելու, որ շուտով կավարտվի նրա երկրային կյանքը: Լսելով այդ մասին` Տիրամայրը վերջին անգամ ելնում է Ձիթենյաց լեռը` աղոթելու, ապա վերադառնում տուն: Առաքյալները գալիս են Մարիամին հրաժեշտ տալու, որոնց ներկայությամբ էլ նա հոգին ավանդում է:

Թաղմանը չի մասնակցում միայն հայոց առաքյալը` Բարդուղիմեոսը, ով բացակայում էր Երուսաղեմից: Իմանալով Աստվածամոր վախճանի մասին` նա շտապում է Երուսաղեմ և այցելում գերեզման, որպեսզի  վերջին անգամ տեսնի և իր որդիական սերն ու հարգանքը մատուցի Տիրամորը: Երբ աշակերտները գլորում են գերեզմանի քարը` Սբ. Կույսի մարմինն այնտեղ չի լինում: Այդ պահին երկնքից մի ձայն է լսվում, որն ասում է, թե Աստվածածնի մարմինը երկինք փոխադրվեց: Ձայնը պատվիրում է, որ Սբ. Կույսի կենդանագիր պատկերը Բարդուղիմեոսին հանձնեն, որպեսզի նրանով մխիթարվի և տանի այն երկիրը, ուր պիտի գնար քարոզելու:

Ըստ ավանդության` Բարդուղիմեոսը Տիրամոր պատկերը բերում է Հայաստան և զետեղում Անձևացյաց գավառի Վաղը Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնն է  (Խաղողօրհնեք)Դարբնոց քար կոչվող վայրում:

Այստեղ հետագայում Սբ. Աստվածածնի անունով եկեղեցի է կառուցվում: Աստվածամոր  երկրավոր  կյանքի վախճանը «ննջում» է անվանվում՝  հասկանալի դարձնելու համար նրա երկինք փոխադրված լինելը:

Եկեղեցու հայրերը, հաստատելով Սբ. Աստվածածնի Վերափոխման տոնը, սկզբնական շրջանում՝ 5-րդ դարում, այն տոնել են Երուսաղեմում: Հետագայում տոնակատարության վայրը փոխադրվել է Գեթսեման, այն վայրը, ուր գտնվում էր Աստվածածնի գերեզմանը:

 

ԽԱՂՈՂՕՐՀՆԵՔ

Վաղը Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնն է  (Խաղողօրհնեք)Աստվածածնի Վերափոխման տոնի օրը Սբ. Պատարագից հետո կատարվում է խաղողօրհնեքի արարողություն: Օրհնվում է նաև տարվա ողջ բերքն ու բարիքը:

Հին Ուխտում (Բ Օրենք ԻԶ 1-10) տարվա առաջին բերքը տարվում էր տաճար եւ ընծայվում  Աստծուն: Ըստ օրենքի՝ դրանք ցորենը, գարին, խաղողը, թուզը, նուռը, ձիթապտուղն էին եւ այլն:

Այդ նվիրատվության  արարողությամբ մարդիկ իրենց  երախտագիտությունն էին հայտնում Աստծուն: Խաղողօրհնեքի ընթացքում կարդացվում է ՍբՆերսես Շնորհալու աղոթքը: Աղոթքում հիշատակվում է, որ Աստված ստեղծեց  բուսականությունն ու ծառերը, ապա Ադամին  ու Եվային պարգեւեց ամբողջ  դրախտը, բայց նրանք, օրինազանց գտնվելով, դրախտից արտաքսվեցին, իսկ երկիրը նրանց պատճառով անիծվեց: Սակայն Աստվածորդու աշխարհ գալով անեծքի կապանքը վերացավ, եւ մարդիկ ձերբազատվեցին մեղքի ու մահվան ծառայությունից:

Continue reading

Տոն Շողակաթի` Սուրբ Էջմիածնի, ըստ Ս. Գրիգոր Լուսավորչի տեսիլքի


Տոն Շողակաթի` Սուրբ Էջմիածնի, ըստ Ս. Գրիգոր Լուսավորչի տեսիլքիՇողակաթի տոնը Սուրբ Էջմիածնի Մայր Տաճարի նավակատիքի տոնն է: Ըստ Ագաթանգեղոս պատմիչի` հայոց աշխարհի լուսավորիչ Ս. Գրիգորը մի տեսիլք է տեսնում, ուր Քրիստոս Աստված իջնում է երկնքից և ձեռքի ոսկե մուրճով հարվածում Սանդարամետ կոչված կռատան տեղում: Աննկարագրելի ու զարմանահրաշ այս տեսիլքով Միածինը մատնանշում է մայր տաճարի հիմնադրման վայրը: Սրբի այս տեսիլքը կոչվում է «Շողակաթ», քանզի Ս. Գրիգոր Լուսավորիչը տեսնում է, թե ինչպես է երկնքից մի շող կաթում: Պատմական տեղեկությունների համաձայն, ՍուրբՏոն Շողակաթի` Սուրբ Էջմիածնի, ըստ Ս. Գրիգոր Լուսավորչի տեսիլքի Էջմիածնի մայր տաճարը նվիրագործվել և օծվել է 303 թվականին, Սուրբ Կույսի Վերափոխման տոնին:

Ըստ Մաղաքիա արք. Օրմանյանի՝ մայր տաճարն էլ Սուրբ Աստվածածնի անվանը նվիրված լինելով` Հայ եկեղեցին Սուրբ Կույսի Վերափոխման տոնի նախընթաց շաբաթ օրը նշում է Շողակաթի տոնը: 1700 տարի հայ մարդու համար նվիրական ուխտատեղի դարձած Մայր Աթոռ Սուրբ

Continue reading

Այսօր Ս. Սոփիայի և նրա երեք դուստրերի` Պիստոսի, Ելպիսի և Ագապիի հիշատակության օրն է


Այսօր Ս. Եվստրատիոսի, Օգսենտիոսի, Եվգենիոսի, Ովրեստեսի և Մարդարիոսի հիշատակության օրն էԱյս անունները քրիստոնեական ծագում ունեն և հունարեն հաջորդաբար նշանակում են` իմաստություն, հավատ, հույս և սեր:

Սոփիան ազնվական ընտանիքի զավակ էր եւ բնակվում էր Հռոմ քաղաքի մոտ: Կորցնելով ամուսնուն` նա լիովին նվիրում է Աստծուն: Լինելով Քրիստոսի ջերմեռանդ հետեւորդ` իր երեք դուստրերին դաստիարակում է քրիստոնեական ոգով: Նրանց կյանքում իշխում են միայն քրիստոնեական արժեքներն ու գաղափարները: Եվ ահա հեթանոս մի երիտասարդ սիրահարվում է Սոփիայի աղջիկներից մեկին եւ կնության խնդրում: Սակայն մայրը մերժում է երիտասարդին` Continue reading

Նորաօծ Տեր Հովհաննես քհն. Մաթևոսյանը մատուցեց  իր անդրանիկ Ս. և Անմահ Պատարագը


Հուլիսի 22-ին Եղեգնաձորի Սուրբ Աստվածածին առաջնորդանիստ եկեղեցում, հանդիսապետությամբ Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնոորդ, Նորավանքի վանահայր Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանի, նորաօծ Տեր Հովհաննես քհն. Մաթևոսյանը (Խաչիկ համայնքի հոգևոր պատասխանատու և ՀՀ Զինված ուժերի գնդերեց) մատուցեց իր անդրանիկ Սուրբ և Անմահ Պատարագը:

Բազմաթիվ հավատացյալներ էին ներկա Վայոց ձորի մարզից և այլ տարածաշրջաններից: Continue reading

Այսօր Ս. Մակաբայեցիների` Ս. Եղիազար քահանայի, Ս. Շամունայի և նրա յոթ որդիների հիշատակության օրն է


Այսօր Ս. Մակաբայեցիների` Ս. Եղիազար քահանայի, Ս. Շամունայի և նրա յոթ որդիների հիշատակության օրն է

Հին Կտակարանի այս սրբերի նահատակության մասին պատմվում է Մակաբայեցիների երկրորդ գրքի 6-րդ և 7-րդ գլուխներում: Ն. Ք. 2-րդ դարում Հրեաստանը գտնվում էր Սելևկյան իշխանապետության ներքո: Վիճակն ավելի է սրվում Անտիոքոս Եպիփանի թագավորության օրոք: Նա հրահանգում է, որ իր իշխանության ներքո գտնվող բոլոր ազգերն ընդունեն հունական մշակույթն ու պաշտեն հունական աստվածներին: Սակայն Մատաթիա անունով մի քահանա իր որդիներով ու եղբայրներով ապստամբում է այս որոշման դեմ` հավատարիմ մնալով Աստծո Օրենքին և Ուխտին: Վերջինիս որդիներից էր Հուդան, որն իր քաջագործությունների շնորհիվ ստացավ «Մակաբեոս» հունական անունը, որ նշանակում է «մրճահար, հարվածահար»: Հետագայում նրանց ընտանիքին անվանեցին Մակաբայեցիներ:

Ս. Եղիազար քահանան Մատաթիայի որդին էր` քաջ, աստվածավախ և իմաստությամբ լի: Վերջինիս բերանին գելոց են դնում և ստիպում խոզի միս ուտել, ինչն արգելված էր ըստ հրեական օրենքի: Քանի

Continue reading

Ս. Գրիգոր Լուսավորչի որդիների և թոռների` Արիստակեսի, Վրթանեսի, Հուսիկի, Գրիգորիսի եւ Դանիելի հիշատակության օր


Ս. Գրիգոր Լուսավորչի որդիների և թոռների` Արիստակեսի, Վրթանեսի, Հուսիկի, Գրիգորիսի եւ Դանիելի հիշատակության օրԱրիստակեսը Գրիգոր Լուսավորչի կրտսեր որդին էր եւ շատ վաղ հասակից մտել էր վանական կյանք: Եպիսկոպոս է ձեռնադրվել իր հոր կողմից` դառնալով նրա գործակիցը: 325 թվականին մասնակցել է Նիկիայի Ա Տիեզերաժողովին: Արիստակեսը հոր մահից հետո դարձել է հայոց հայրապետ: Սպանվել է 333 թվականին Չորրորդ Հայքի Արքեղայոս իշխանի կողմից, նրա անուղղելի վարքը քննադատելու համար և թաղվել Թիլ ավանում:

Վրթանեսը Լուսավորչի անդրանիկ որդին էր: Ամուսնացած էր և ուներ երկու զավակ, Գրիգորիս և Հուսիկ: Եղբոր մահից հետո բազմել է Հայոց հայրապետական աթոռին: Թեեւ Հայաստանում քրիստոնեությունը հաստատվել էր որպես պետական կրոն, սակայն բազմաթիվ վայրերում դեռևս գոյություն ուներ հին հավատը: Այդ պատճառով Վրթանես հայրապետն ամենամյա մեծահանդես պաշտամունք էր կազմակերպում Տարոնում, հեթանոսությունն աստիճանաբար վերացնելու համար:

Վրթանեսը վախճանվել է 341 թվականին եւ թաղվել Դարանաղյաց Թորդան ավանում, Լուսավորչի նշխարների մոտ: Գրիգորիսը Վրթանեսի ավագ որդին էր: Նա Հայ Եկեղեցու կողմից հարեւան հեթանոս ազգերի մեջ քրիստոնեությունը տարածելու ջանքեր է գործադրում: Նահատաակվում է մազքութների Սանեսան թագավորի հրամանով, իսկ մարմինն իր սարկավագների ձեռքով ամփոփվում է Արցախի Ամարաս ավանում, որտեղ 489 թվականին Աղվանից Վաչագան թագավորի օրոք, Սրբի նշխարների վրա կառուցվում է Ս. Գրիգոր եկեղեցին: Հուսիկը Վրթանեսի կրտսեր որդին էր: Ամուսնացած էր հայոց Տիրան արքայի դստեր հետ եւ ուներ երկու  զավակ` Պապ և Աթանագինե: 341 թվականին ընտրվում է կաթողիկոս: Հուսիկ հայրապետը, ընդդիմանալով Տիրանին, որ ցանկանում էր Հուլիանոս Ուրացողի պատկերը Continue reading

Նորակոչիկների օրհնություն Ջերմուկի Սուրբ Գայանե եկեղեցում


Օրերս Ջերմուկի Սուրբ Գայանե եկեղեցում Ջերմուկի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Գալուստ քահանա Սահակյանն օրհնեց եկեղեցում հավաքված նորակոչիկներին:

Տեր Հայրն իր խոսքում կոչ արեց նորակոչիկներին ուժեղ լինել, լավ ծառայել և հայրենիքի նկատմամբ պարտքը հավատարմությամբ կատարել:

Ավանդույթի համաձայն Ջերմուկի Սուրբ Գայանե եկեղեցում օրհնված խաչերը ստանալուց հետո Հայոց բանակի շարքերը համալրելու մեկնեց նորակոչիկների ևս Continue reading

ՀԱՅ ԵԿԵՂԵՑՈՒ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԱՑ ՄԻԱՎՈՐՄԱՆ ԱՆԴԱՄՆԵՐԸ ՀԱՆԴԻՊԵՑԻՆ ՎԱՐՉԱՊԵՏ ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ՀԵՏ


Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Վեհափառ հայրապետի հետ հյուր էր գնացել Հայ եկեղեցու Continue reading

ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԱԿԱՆ ՀԱՎԱՔԻ ՎԵՐՋԻՆ ՕՐԸ


Հուլիսի 8-ը «Դեպի հայրենիք, դեպի Սուրբ էջմիածին» հավաքի վերջին օրն էր:
Այն համընկավ Պայծառակերպության տոնի հետ: Տոնական պատարագը Երևանի սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցում մատուցեց Հովնան սրբազանը: Պատարագին Մայր Աթոռի միաբանների

Continue reading

ՀԱՅ ԵԿԵՂԵՑՈՒ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԱՑ ՄԻԱՎՈՐՄԱՆ ՀԱՎԱՔԻ ԵՐՐՈՐԴ ՕՐԸ՝ ԾԱՂԿԱՁՈՐՈՒՄ


Գարեգին Բ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը 2018 թվականը հռչակել է երիտասարդության տարի: Ծրագրերից գլխավորը «Դեպի հայրենիք, դեպի Ս. Էջմիածին» համահայկական երիտասարդական ծրագիրն է: Continue reading

ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ


Ծաղկաձորում իրենց աշխատանքը շարունակող Հայ եկեղեցու համաշխարհային երիտասարդաց միավորման անդամներին հուլիսի 4-ին հյուր էր գնացել Գարեգին Բ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը:
Գարեգին Բ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը 2018 թվականը հռչակել է երիտասարդության տարի: Ծրագրերից գլխավորը «Դեպի հայրենիք, դեպի Ս. Էջմիածին» համահայկական երիտասարդական ծրագիրն է: Հուլիսի 4-ից հայ եկեղեցու աշխարհասփյուռ թեմերից 400 երիտասարդ է հայրենիքում:
Այսօր՝ հուլիսի 6-ի առավոտյան շուրջ երկու տասնյակ մարդ ներխուժել է Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի Դիվանատան շենք: Վերջնագրային պահանջներով և սադրիչ գործողություններով նրանք խաթարել են վարչական մասի աշխատանքային առօրյան:
Մայր Աթոռում, ի պատասխան հնչեցված անհիմն մեղադրանքների, ցուցադրվել է Սուրբ Գեղարդը:
Օձունում մեկնարկել է ավանդական դարձած բակային վրանային հոգևոր ճամբարը: Արագածոտնի թեմի 15-30 տարեկան ավելի քան 100 երիտասարդ մեկ շաբաթով հյուրընկալվել է Օձունի Ս. Աստվածածին վանական համալիրում:

Continue reading

«ԴԵՊԻ ՀԱՅՐԵՆԻՔ, ԴԵՊԻ ՍՈՒՐԲ ԷՋՄԻԱԾԻՆ» ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԱԿԱՆ ՀԱՎԱՔԻ ՄԵԿՆԱՐԿԸ


«Դեպի հայրենիք, դեպի Սուրբ էջմիածին» խորագրով հավաքը միավորել է 20 երկրից ժամանած 400 հայ երիտասարդի: Հուլիսի 4-ին Մար Աթոռից մեկնարկեց համահայկական երիտասարդական հավաքը, Continue reading

Հայ եկեղեցու համաշխարհային երիտասարդաց միության հավաքը Ծաղկաձորում


Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդը 2018 թվականը հռչակել է երիտասարդության տարի:

Հուլիսի 4-8-ը Ծաղկաձորում տեղի ունեցավ Հայ եկեղեցու երիտասարդաց միության հավաքը:

«Դեպի Հայրենիք, դեպի Սուրբ Էջմիածին» համահայկական երիտասարդական հավաքի նպատակն էր մեկ վայրում հավաքել Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու երիտասարդական կառույցների Continue reading

Վարդավառի տոնին Աշոտ Երկաթ թագավորի Սուրբ Խաչով օրհնվեց Նախիջևանյան սահմանը


Վարդավառը Մեր Տեր և Փրկիչ Հիսուս Քրիստոսի Պայծառակերպության կամ այլակերպության տոնն է: Այն Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից երրորդն է և որպես շարժական տոն, հանդիպում է հունիսի 28-ից օգոստոսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում:

Հիսուս Քրիստոսի պայծառակերպության մասին կարդում ենք Ավետարանում, որտեղ ասվում է, թե Քրիստոս իր հետ վերցնելով իր աշակերտներից Պետրոսին, Հակոբոսին և Հովհաննեսին՝ նրանց հետ բարձրանում է Թաբոր լեռը և նրանց առաջ կերպարանափոխվում. Նրա դեմքը փայլում է ինչպես արեգակը, իսկ զգեստները դառնում են սպիտակ, ինչպես լույսը: Ապա երկնային լույսի մեջ պարուրված հայտնվում են Մովսես ու Եղիա մարգարեներն ու սկսում զրուցել Տիրոջ հետ՝ Նրա վերահաս տառապանքների ու խաչելության մասին: Իսկ հետո լուսավոր մի ամպ իջավ ու հնչեց Հայր Աստծո ձայնը. «Դա է Իմ սիրելի որդին, որն ունի իմ հաճությունը, Նրան լսեցեք»:

Տոնը Վարդավառ է կոչվում, Տիրոջը վարդի հետ համեմատելու պատճառով: Ինչպես վարդը կոկոնի մեջ է ծածկված լինում՝ նախքան բացվելը և բացվելով բոլորին հայտնապես երևում է, այնպես էլ Հիսուս նախքան Իր պայծառակերպվելը Իր մեջ պահում էր Աստվածության լույը, իսկ պայծառակերպվելով հայտնում Իր Աստվածությունը:

Այս տարի Վարդավառի տոնը մեծավ խնդությամբ նշվեց Վայոց Ձորի մարզի սահմանամերձ Խաչիկ համայնքում: Գյուղացիներին հյուրընկալվել էին ՀՀ ԶՈՒ Հոգևոր Առաջնորդ՝ Տեր Վրթանես եպս. Աբրահամյանը, ավագ գնդերեց Տեր Ենովք քհն. Սարգսյանն՝ իրեն ենթակա զորամասերի գնդերեցների հետ և Հարավային Ռուսաստանի թեմի Ստավրոպոլ քաղաքի հոգևոր հովիվ՝ Տեր Գրիգորիս քահանա Պողոսյանը և Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի Հայոց թեմի Ռոստովի մարզի Մյասնիկյանի շրջանի Չալթր հայկական գյուղի Սուրբ Համբարձում Եկեղեցու հոգևոր հովիվ Տեր Թադեոս քահանա Համբարյանը: Տոնախմբությանն ու Սուրբ պատարագին ներկա էին Continue reading

ՆՆջեցյալների հոգեհանգստյան և հոգեճաշի սրահների բացման առիթով քննարկում Վայքի Ս. Տրդատ եկեղեցում


Հուլիսի 2-ին Վայքի Սուրբ Տրդատ եկեղեցում, Վայոց ձորի թեմի առաջնորդ գերաշնորհ Տ. Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանի գլխավորությամբ, թեմի հոգևորականների, հաշվապահի և Վայքի քաղաքապետարանի ավագանու անդամների հետ տեղի ունեցավ քննարկում ննջեցյալների հոգեհանգստյան և հոգեճաշի սրահների բացման առիթով:

Հանդիպման ընթացքում եղան առաջարկներ, որոնք համատեղ քննարկմամբ Continue reading

Հայտարարություն


Սիրելի՛ հայորդիներ,

Հունիսի 23-ին Սուրբ Տրդատ թագավորի, Աշխեն թագուհու և Խոսրովիդուխտ կույսի հիշատակության օր է, որի առիթով Վայքի Սուրբ Տրդատ եկեղեցում կմատուցվի Սուրբ և Անմահ Պատարագ: Continue reading

Վաղը Ս. Տրդատ թագավորի, Աշխեն թագուհու և Խոսրովիդուխտ կույսի հիշատակության օր է


Այսօր Սբ. Տրդատ թագավորի, Աշխեն թագուհու և Խոսրովիդուխտ կույսի հիշատակության օր է

Հայոց Արշակունյաց Տրդատ արքան առաջինն էր աշխարհում, որ 301 թվականին քրիստոնեությունն ընդունեց երկրի պետական կրոն՝ դառնալով քրիստոնեության տարածման մեծագույն ջատագով Հայաստանում:

Նրա անվան կողքին պատմությունը հիշատակում է նաև Աշխեն թագուհու և թագավորաքույր Խոսրովիդուխտ կույսի անունները:

Խոսրովիդուխտի երազի շնորհիվ է, որ Խոր Վիրապի բանտարկությունից դուրս է գալիս Ս. Գրիգոր Լուսավորիչը և Քրիստոսի լույսը տարածում Հայոց աշխարհում:

Continue reading

Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի նշխարների գյուտը


Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի նշխարների գյուտը

Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի նշխարների գյուտը հայոց մեծագույն սրբերից մեկի հիշատակին նվիրված երեք տոներից մեկն է: Ըստ ավանդության՝ հայոց մեծ դարձից հետո Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչն իր կյանքի վերջին տարիներն ավարտում է ճգնակեցությամբ՝  Սեպուհ  լեռան  Մանեիայրում,  որտեղ  էլ   վախճանվում  է  326  թվականին:
Նրա մարմինը գտնում են հովիվները, որոնք, չճանաչելով մահացած կաթողիկոսին, մարմինը ծածկում են քարակույտի տակ: Հետագայում Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչը տեսիլքով հայտնում է իր նշխարների տեղն աշակերտներից Գառնիկ Բասենցուն, որից հետո Հայրապետի նշխարները տեղափոխվում եւ ամփոփվում են  Դարանաղի  գավառի Թորդան գյուղում:

Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի նշխարները բոլոր Continue reading

Քահանայական ձեռնադրություն Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցում


Օրերս Երևանի Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ Մայր եկեղեցում տեղի ունեցավ քահանայական ձեռնադրություն:

Ձեռնադրվեցին 12 քահանա հայրեր, որոնց մեջ էր նաև սահմանամերձ Խաչիկ համայնքի հոգևոր պատասխանատու և ՀՀ Զինված ուժերի գնդերեց  Արսեն սարկավագ Մաթևոսյանը, ով վերանվանվեց Տեր Հովհաննես քահանա Մաթևոսյան:

Քահանայական ձեռնադրություն Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցումՎայոց ձորի թեմի կայքէջն էլ միանում է բազում հավատացյալների Continue reading

ՍՈՒՐԲ ՄԿՐՏՈՒԹՅՈՒՆ ՆՈՐԱՎԱՆՔՈՒՄ


Եղեգնաձորի տ/շ ՔԴԿ պատասխանատու Գ. Կարապետյանը և Եղեգնաձորի Ս. Աստվածածին եկեղեցու հոգևոր սպասավոր Տեր Վազգեն Հովհաննիսյանը 2017-2018 ուսումնական տարվա ընթացքում երկու անգամ հոգևոր հանդիպում ունեցան Գողթանիկի հիմն. դպրոցի ուսուցչական և աշակերտական կոլեկտիվների հետ:

Այդ հանդիպումների ընթացքում պարզվեց, որ դպրոցի աշակերտների մեծ մասը մկրտված չեն: Տեր Վազգեն քահանայի առաջարկությամբ, դպրոցի տնօրինության համաձայնությամբ, ծնողների, աշակերտների մեծ ցանկությամբ այսօր տեղի ունեցավ դպրոցի 14 սաների Ս. Մկրտությունը:


Մկրտությունը կազմակերպվեց միջնադարյան Հայաստանի լավագույն ճարտարապետական համալիր համարվող Նորավանքում: Մկրտության և Դրոշմի արարողակարգը սիրով

Continue reading

Շնորհավոր Վերջին զանգ


Շնորհավոր Վերջին զանգ

Սիրելի՛ շրջանավարտներ, այսօր դուք ձեր կրթօջախներում ստացած գիտելիքներով, հույսերով ու երազանքներով քայլում եք դեպի կյանքի մի նոր փուլ, որտեղ ձեզանից պահանջվում է լինել առավել զգոն և պատասխանատու:

Սրտանց շնորհավորում ենք բոլորիդ Վերջին զանգի կապակցությամբ, ցանկանում ենք, որ ձեր սրտերում վառ պահեք հավատքը, աստվածասիրությունն ու ազգանվիրումը, որպեսզի Բարձրյալի զորակցությամբ ձեր ջանքերը պտղաբերեն հաջողություններով ու նորանոր ձեռքբերումներով և բարիք ու խնդություն հավելեն մեր Հայրենիքի ու ժողովրդի կյանքին: Continue reading

Դարալագյազի պարտիզանական գումարտակը


Վայոց ձոր. 20-րդ դարի քառուղիներում:

Դարալագյազի պարտիզանական գումարտակը

Պաշտոնական գրություններ

  Հայկական Երկրորդ կամավորական խումբը. ձախից կանգնածը՝ Եապոնը                 

 (15 փետրվարի 1918թ.)

Սույնը ներկայացնող Եապոնը լիազորված է Հատուկ կոմիտեի կողմից, Հայկական պարտիզանական գումարտակ կազմավորելու և նշանակված է այդ նույն գումարտակի հրամանատար:

Խնդրում ենք բոլոր հեղափոխական և հասարակական կազմակերպություններին, հայ հասարակության բոլոր պաշտոնատար անձանց ցույց տալ ամենայն աջակցություն նրա վրա դրված հանձնարարությունը կատարելու:

Հայ Ազգային և Զինվորական խորհրդի լիազոր` Արամ   

 Բացատրական 

1918թ. հոկտեմբերի  8:

Հայկական Երկրորդ կամավորական խումբը. ձախից կանգնածը՝ Եապոնը

Երբ պատերազմական գործողությունները մոտեցան Շարուր-Դարալագյազի սահմաններին, մինչ Continue reading

ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԴՐՎԱԳՆԵՐ


Նորավանքի վիմագրերը և հիշատակարանները:
ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ  ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԴՐՎԱԳՆԵՐ

 

Պատմական նշանավոր վանքերով հարուստ Սյունյաց աշխարհը երեք Նորավանք է ունեցել։ Դատելով պահպանված նյութերից՝ երեքն էլ 10-րդ դարում են կառուցվել, բայց ավելի վաղ գոյություն ունեցած սրբավայրերում։

Բղենո Նորավանքը գտնվում է Որոտան գետի մոտ՝ Տաթևից արևելք, որտեղ 989 թ. ստեղծվել է նշանավոր «Էջմիածնի Ավետարանը»։ Երկրորդը՝ Վայոց ձոր գավառում, Ս. Փոկասի հին սրբավայր-մատուռի մոտ գտնվող՝ հետագայում (13-րդ դարի վերջերին) որպես Սյունյաց եպիսկոպոսանիստ հռչակված Նորավանքն է, որը նոր շրջանում, մոտակա գյուղի անվան զուգորդմամբ հաճախ կոչվում է նաև Ամաղուի Նորավանք։ Եվ, վերջապես, նույն գավառում, բայց ավելի բարձրադիր տեղում գտնվող մյուս Նորավանքը, որը նախորդից զանազանելու համար հիշատակագիրները հաճախ կոչում են Վերին Նորավանք։

Այն եղել է նշանավոր ուսումնակրթական և գրչության կենտրոն։ Առավել հայտնին եպիսկոպոսանիստ Նորավանքն է, որին նվիրված բավական հարուստ գրականություն կա։ Ուսումնասիրողները բազմիցս անդրադարձել են վանքի պատմությանը, քանի որ այն նշանավոր Օրբելյան իշխանական տոհմի դամբարանավայրն էր և 13-րդ դարի վերջերին ու 14-րդ դարի առաջին կեսին Սյունյաց մետրոպոլիտների նստավայրը, վանքի ճարտարապետությանը, որովհետև այն առանձնահատուկ տեղ է գրավում 13-14-րդ դարերի հայ ճարտարապետության պատմության մեջ՝ ունենալով նաև հարուստ քանդակագործություն և բացառիկ խաչքարեր, մեծաքանակ ու արժեքավոր վիմագրությանը և ընդհանուր ժառանգությանը։

Նորավանքի Ս. Աստվածածին եկեղեցու նորոգման ու վերաօծման առթիվ լույս են տեսել վանքի պատմությանն ու մշակույթին նվիրված գիտական նյութերի ժողովածուներ։

Նախորդ ուսումնասիրողներին չկրկնելու համար, ստորև վանքի պատմության և Continue reading

Խաչքարի օրհնություն Եղեգնաձորում


Բարերարությամբ Հակոբ Մկրտչյանի՝ Եղեգնաձորի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու բակում խաչքար էր զետեղվել:

Հանդիսապետությամբ Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ, Նորավանքի վանահայր Տ. Զարեհ վարդապետ Կաբաղյանի կատարվեց խաչքարի օրհնության կարգը:

Ողջույնի խոսքով հանդես եկավ Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը, ապա Continue reading

«Ծաղկազարդից մինչև Հիսուս Քրիստոսի Համբարձման տոնը» խորագրով միջոցառում Շատինի միջնակարգ դպրոցում


Օրերս Շատինի միջնակարգ դպրոցում Անի Սմբատյանի նախաձեռնությամբ Ռոբոտաշինության խմբակի շնորհաշատ աշակերտների կողմից տեղի ունեցավ միջոցառում՝ «Ծաղկազարդից մինչև Հիսուս Քրիստոսի Համբարձման տոնը» խորագրով:

Միջոցառման ընթացքում երեխաները ներկայացրին յուրաքանչյուր կիրակիի իմաստը՝ սկսած Ծաղկազարդից, այնուհետև ներկայացրին իրենց աշխատանքները եռաչափ տպիչով, հաստոցով պատրաստված դետալները, նաև «Աղուէս» ու «Կրիայ» ծրագրերով ներկայացվեցին անիմացիաներ և ռոբոտը, որը վերածվել էր զատիկի, շարժվում էր տարբեր ուղղություններով:

Միջոցառմանը ներկա էին Ռոբոտաշինության խմբակների մարզային համակարգող Վ. Մելքոնյանը, հարակից համայնքների Continue reading

Ջահերով երթ Եղեգնաձորում


Ապրիլի 23-ին Եղեգնաձորում Մեծ եղեռնի Սուրբ նահատակների հիշատակի երթ տեղի ունեցավ:

Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանի և Վայքի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Սեպուհ քահանա Հարությունյանի առաջնորդությամբ երիտասարդների ջահերով երթն սկսեց Եղեգնաձորի ամֆիթատրոնից և շարժվեց դեպի Մեծ եղեռնի Սուրբ նահատակների հիշատակը հավերժացնող խաչքար-հուշարձանի մոտ:

Երթին մասնակցեցին Վայոց ձորի թեմի Երիտասարդաց միության անդամները, ուսուցիչներ, աշակերտներ, Continue reading

Հայոց ցեղասպանության սուրբ նահատակների  ոգեկոչման արարողություններ Եղեգնաձորում


Այսօր՝  ապրիլի 24-ին, ՀՀ Վայոց ձորի մարզային իշխանությունների, Վայոց ձորի թեմի առաջնորդ Տ. Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանի, ՀՀ Վայոց ձորի մարզպետ Հարություն Սարգսյանի, Եղեգնաձորի համայնքապետ Դավիթ Հարությունյանի և  ուժային կառույցների ղեկավարների առաջնորդությամբ բազմաթիվ վայոցձորցիներ գնացին դեպի հայոց Մեծ եղեռնի զոհերի և Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների անմար հիշատակին նվիրված հուշահամալիր՝ ծաղիներ խոնարհելու և պսակադրություն կատարելու: 

 

Հուշարձանի բլուրից իջնելով՝  մասնակիցները եկան Ս. Աստվածածին եկեղեցի, ուր հանդիսապետությամբ Վայոց ձորի թեմի առաջնորդ Տեր Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանի՝ Continue reading

Կանաչ կիրակին՝ Նորավանքի ուխտի օր  


Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին Քրիստոսի Հարության երրորդ կիրակին անվանում է Աշխարհամատրան՝ ի հիշատակ Երուսաղեմի առաջին եկեղեցու հիմնադրման: Այն անվանում են նաև Կանաչ՝ խորհրդանշելով բնության վերազարթոնքը, դրա նմանությամբ Քրիստոսի ճշմարիտ եկեղեցու ծաղկումն ու զարթոնքը:

Այս տարի Կանաչ կիրակին նշվեց ապրիլի 15-ին:

Այն Վայոց ձորում ամեն տարի առանձնակի խանդավառությամբ է նշվում, քանզի այն նաև հայ մշակույթի կարևորագույն գոհարներից մեկի՝ Նորավանքի ուխտի օրն է։

Տոնի օրը Վայոց ձորի թեմը մեծ տոնախմբություն էր նախաձեռնել Նորավանքում:

Ժամը՝10:30-ին, հանդիսապետությամբ Վայոց ձորի թեմի Առաջնորդ Տ. Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանի, թեմի փոխառաջնորդ, Նորավանքի վանահայր Տ. Զարեհ վարդապետ Կաբաղյանը մատուցեց Սուրբ և Անմահ Պատարագ, որի ընթացքում Հայր Սուրբը ոգեշունչ քարոզով ներկայացրեց տոնի խորհուրդը, ինչպես նաև խոսեց մեր պատմության և ներկա ժամանակահատվածներում Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ունեցած անգնահատելի հոգևոր, բարոյական և ազգային գաղափարների իրագործման դերի մասին:

Ս. Պատարագի վերջում կատարվեց Անդաստանի կարգ:

Այնուհետև հոգևորականների հետ Առաջնորդ Սրբազան Հայրը  Հոգեհանգստյան կարգ կատարեց Նորավանքի բարերար պարոն Տիգրան Հաճեթյանի գերեզմանաքարի մոտ՝ նրա հոգու հանգստության համար:

Այս տարի տոնի օրը Հայաստանի մարզերից և Սփյուռքից Նորավանք ուխտի եկած հարյուրավոր հավատավոր հայորդիները ջերմորեն մասնակցեցին կազմակերպված բոլոր արարողություններին:

Առաջնորդ Սրբազան Հայրն օրհնեց մեր միասնականությունը խորհրդանշող ազգային  ճաշատեսակը՝ հարիսան, ապա օրհնված հարիսան և և Կանաչ կիրակին խորհրդանշող կանաչ հավկիթները բաժանվեցին Նորավանք Continue reading

Ապրիլի 15-ին Աշխարհամատրան Կանաչ կիրակիի և Նորավանքի ուխտի օրն է


«Ուրեմն դեն գցելով ամեն  չարություն,
մոտեցեք  Նրան՝  Կենդանի Վեմին,
որը Աստուծո առաջ ընտրյալ և թանկագին է»:

Պետրոս առաքյալի սրտառուչ այս խոսքերը բնորոշում են Աշխարհամատրան Կանաչ կիրակիի խորհուրդը:

Հիսուս Քրիստոսի Հարության` Սբ. Զատկին հաջորդող երրորդ կիրակին կոչվում է Աշխարհամատրան կիրակի` ի հիշատակ Երուսաղեմի առաջին եկեղեցու հիմնադրման, որի Կենդանի Վեմը Հիսուս Քրիստոսն է: Նրա վրա հիմնվեց Աստուծո տունը՝ Սբ. Եկեղեցին՝ իբրև մարդկության փրկության ճշմարիտ գրավական, ինչպես ասում է Եսայի մարգարեն. «Ահավասիկ ընտիր վեմ եմ դնում Սիոնի մեջ՝ թանկագին անկյունաքար, և ով նրան հավատա, ամոթով  չպիտի մնա»:

Վաղը աշխարհամատրան Կանաչ կիրակին է և Նորավանքի ուխտի օրը

Ընդհանրական Սբ. Եկեղեցին Աշխարհամատուռ է կոչվում, քանի որ այն առաջին աղոթավայրն է առաքյալների և առաջին քրիստոնյաների: Այն Վերնատունն է, ուր Վերջին Continue reading

Հայտարարություն: Ապրիլի 15-ը՝ աշխարհամատրան Կանաչ կիրակի և Նորավանքի ուխտի օր


 Ապրիլի 15-ին Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին նշում է աշխարհամատրան Կանաչ կիրակին, որը Նորավանքի ուխտի օրն է:

Տոնի օրը՝ ժամը 10:30-ին, Նորավանքում կմատուցվի Սուրբ և Անմահ Պատարագ, որից հետո տեղի կունենա մեր միասնականությունը խորհրդանշող ավանդական հարիսայի օրհնություն և մշակութային հանդիսություն: Continue reading

Նորավանքի Վանական Համալիրի վերաօծումը և վերաբացումը. 1999թ.-ի Նորավանքի վերանորոգման և համալիրի կառուցման բարերաները


Նորավանքի Վանական Համալիրը վերանորոգվել է 2 անգամ, առաջինը՝ Սովետական իշխանության ժամանակ, երկրորդը՝ սկսած 1996-1999թթ.-ին:

Նկարում Նորավանքն է մինչ 1947-1948թ-ը, 1840թ-ի ավերիչ երկրաշարժից հետո:

Նկարում Նորավանքն է մինչ 1947-1948թ-ը, 1840թ-ի ավերիչ երկրաշարժից հետո:

Նորավանքը ունի իր ուխտի օրը, որը կոչվում է Կանաչ կիրակի, քանի որ 1999թ-ի հենց այդ օրը երջանկահիշատակ Գարեգին Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռամբ վերաօծվեց և վերաբացվեց Նորավանքը, որ տարիներ շարունակ փակ էր: 

Գարեգին Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռամբ վերաօծվեց և վերաբացվեց Նորավանքը

Գարեգին Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռամբ վերաօծվեց և վերաբացվեց Նորավանքը

Գարեգին Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռամբ վերաօծվեց և վերաբացվեց Նորավանքը

Գարեգին Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռամբ վերաօծվեց և վերաբացվեց Նորավանքը Continue reading

Կրկնազատիկ (Նոր կիրակի)


Կրկնազատիկ (Նոր կիրակի)

Կրկնազատիկ է կոչվում երեք պատճառներով:
Զատիկ նշանակում է ազատություն և այդ օրը կրկնակի ազատության օր է: Աստված մեզ ազատել է մեղքերից, սակայն մենք գտնվում ենք կրքերի ազդեցության ներքո: Իսկ երբ Աստված ամեն ինչ նոր է անում և բոլոր կարիքներից մեզ ազատում, դա կոչվում է Կրկնազատիկ: Կրկնազատիկ է կոչվում մեր հարության պատճառով: Քրիստոս առաջին կիրրակի օրը մեզ հարություն տվեց Իր հոգով ու զորությամբ, իսկ երկրորդ կիրակի օրը մեզ հարություն է տալու ըստ մարմնի՝ և մեռելներից հարություն առնելով պիտի անմահանանք: Նոր կիրակի և Կրկնազատիկ է կոչվում, քանզի նորովի ենք տոնում մեր հոգու փրկության նավակատիքը՝ հոգևոր ուրախությամբ ու տոնախմբությամբ:
Տոնի խորհրդի հիմքում Թովմաս առաքյալի օրինակն է և հարուցյալ Քրիստոսի` իր աշակերտներին երկրորդ անգամ հայտնվելու փաստը: Ավետարանից մենք տեղեկանում ենք, որ հարության կիրակի օրը, երբ Քրիստոս հայտնվեց Վերնատան մեջ հավաքված իր աշակերտներին, Թովմասը ներկա չէր: Եվ երբ լսեց այս մասին Թովմաս առաքյալը, կասկածեց ու հայտարարեց. «Եթե չտեսնեմ Նրա ձեռքերի վրա մեխերի նշանը և իմ մատներով մեխերի տեղը չդնեմ, և իմ ձեռքը Նրա կողի մեջ չխրեմ, չեմ հավատա»: Ուստի հաջորդ կիրակի օրը, երբ առաքյալները կրկին հավաքվել էին Վերնատան մեջ, և Թովմասն էլ ներկա էր, Տերը հայտնվեց ու դիմելով Թովմասին` ասաց. «Բե’ր քո մատները և դի’ր այստեղ ու տե´ս իմ ձեռքերը և բե’ր քո ձեռքն ու մտցրու իմ կողի մեջ, մի´ եղիր անհավատ, այլ հավատացյալ»: Թովմաս առաքյալն, ի պատասխան Քրիստոսի այս հրավերի, բացականչեց. «Տե’ր իմ և Աստված իմ»: Թովմաս առաքյալը նախ հանդես է գալիս Ղազարոսի հարության պատմության մեջ, երբ ըստ Ավետարանի, Քրիստոսին հայտնում են Ղազարոսի մահվան լուրը, և Նա որոշում է, որ պիտի այցելի Ղազարոսի ընտանիքին: Մենք տեսնում ենք, թե ինչպես մյուս առաքյալները փորձում էին կանխել Քրիստոսի այս որոշումը` հայտարարելով. «Չէ՞ որ հրեաները Քեզ փնտրում են, որպեսզի սպանեն, ինչպե՞ս կարող ես Դու գնալ Բեթանիա և այցելել Ղազարոսի ընտանիքին: Եվ հենց այստեղ է, որ տեսնում ենք Թովմաս առաքյալին, ով համարձակ կերպով հայտարարում է. «Եկեք մե’նք էլ գնանք Նրա հետ, և եթե հարկ է, մեր կյանքը տանք հանուն Քրիստոսի»:

ԱՎԵՏՈՒՄՆ ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾՆԻ


Յանուն Հօր և Որդւոյ և Հոգւոյն Սրբոյ.Ամէն:

<<Բարձրյալի զորությունը հովանի կլինի քեզ>>:
(Ղուկաս 1:35)

ԱՎԵՏՈՒՄՆ ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾՆԻԵվ աստվածային այս զորությամբ` Սուրբ Կույսից պիտի ծնվեր աշխարհի Փրկիչը: Ահա այս ավետիսն է տալիս Գաբրիել հրեշտակապետը Սուրբ Կույս Մարիամին, և այս հրաշալի իրողությանն է նվիրված Ավետման տոնը:
Մարիամ Աստվածածնի կյանքի մասին քիչ տեղեկություններ ունենք: Աստվածաշունչ մատյանից գիտենք, որ նա Աննայի և Հովակիմի դուստրն էր: Հայրը Դավիթ մարգարեի սերնդից էր, իսկ մայրը` ղևտացիների: Նրա ծնողներն արդեն շատ ծեր էին, բայց ամուլ էին, անզավակ: Հաճախ, պատմում է ավանդությունը, նրանք աղոթում էին Տիրոջը, որ զավակ ունենան: Աստված լսում է նրանց աղոթքը և պարգևում մի աղջիկ, որի անունը Մարիամ են դնում: Մարիամը մատաղ հասակից աչքի է ընկնում իր առաքինի վարք ու բարքով, խոնարհությամբ, իր հավատքով, Աստծու հանդեպ ունեցած նվիրումով: Այդ տարիքից նա ընծայվում է տաճարին, որից հետո նշանվում և ամուսնանում է Հովսեփի հետ: Նրանք ապրում էին Հրեաստանի Նազարեթ քաղաքում: Եվ ահա, երբ Մարիամն իր ամենօրյա աղոթքն էր առաքում Տիրոջը, Տիրոջ հրեշտակն այցելում է նրան և ավետում աշխարհի մխիթարության և հույսի, մարդկանց փրկության` Լույսի ծննդյան մասին, որ ինքը` Մարիամը պիտի աշխարհ բերեր, նա պիտի աստվածային սիրո սերմը կրեր իր մեջ և պտղաբերեր աստվածային գութի ծաղիկը: Ավետարանը նկարագրում է, որ Մարիամը նրան (հրեշտակին) տեսնելով, նրա խոսքերից շփոթվեց: Նա մտածեց` արդյոք ինքը արժանի˚ է այդ գերագույն պատվին, մի պահ թուլացավ, սակայն Արարիչ Աստված Մարիամին խորհելու ազատություն շնորհեց, որպեսզի ինքն իր նվիրական հավատով ընկալի աստվածային այս հրաշք եղելությունը: Ճիշտ է նկատել Լամարթինը.<<Երկյուղածների ազատությունը ուժեղների փառքն է>>:
Մարիամն իր բոլոր առաքինությունների հետ ունեցավ քաջություն` ընդունելու երկնային առաջարկը և մտովի մի պահ տեսավ ծնունդը, քարոզչությունը, չարչարանքները, խաչելությունն իր Զավակի: Մարիամն եղավ մայրը քրիստոնեության հիմնադրի և բնակարանը Աստծու: Աշխարհի փրկության աստվածային ծրագիրն իրականացավ Սուրբ Կույսի միջոցով:
Դեռևս Հին ուխտում, Աստված մարգարեների միջոցով հայտնել էր, որ փրկիչ պիտի ուղարկի մեզ, իր որդին պիտի կատարելապես մարդանա մեզ համար, որը պիտի ծնվի մարդկանց դուստրերից` ամենաանաղարտից, ամենասուրբ մի կույսից, Սուրբ Հոգու զորությամբ: Սակայն, առանց Մարիամի ինքնանվեր ընծայման, առաքինի կենցաղի և քաջության պիտի չիրագործվեր աստվածային ծրագիրը: Դրա համար ենք փառաբանում նրան, այնպես, ինչպես ասվում է Աստվածածնին նվիրված տաղերից մեկում. <<Հրեշտակների բոլոր դասերը քեզ գովաբանում են միշտ Սուրբ: Քո նման երջանիկ մայրը ոչ երկնքում կա, ոչ երկրում, որովհետև քեզնից ծնվեց Աստվածորդին, ո՜վ Սուրբ Կույս, անաղարտ մայր, գերազանց կույս, գովելի ես, գովելի>>:
Կատարյալ մայր, կատարյալ կույս. ինչ ենք զգում այս բառերն արտասանելիս.
1. Մոր դերն անչափելի է սերունդների դաստիարակության գործում և վճռական, ահա այս հանգամանքով Մարիամը, համարվում է քրիստոնեական բարոյականության կրողն ու փոխանցողը սերունդներին: Ասված է. <<Կինը իբրև մայր մշտնջենավորում է մարդկային ցեղը և իր շնչի տակ մեծացնում է ապագա մարդուն>>: Մի խոսքով, կինը մայրությամբ վեր է բարձրանում ու պսակավորվում ծննդյան հրաշքի լուսե պսակով: Ահա թե ինչպես է բնորոշում այդ իրողությունը երջանկահիշատակ Վազգեն Ա Հայրապետը. <<Կինը կզգա իր էության մեջ սարսուռը արարչագործության ու ծունկի եկած իր ծնած երեխայի առջև, կտեսնէ անոր մեջ պտուղը Աստուծո շնորհաբաշխ ուժին և տեսիլքը կունենա նմանվելու Հիսուս ծնող Սուրբ Կույսին>>:
2. Մայրության կատարելատիպը լինելուց զատ, Սուրբ Մարիամը եղավ կնոջ հասարակական դերը բարձրացող անհատ: Քրիստոնեությունից առաջ կինը մարդուն հավասար չէր ընդունվում: Աթենքում և Հռոմում կինը ստրուկի էր նման, գերմանացիների նախնիները ծախում էին իրենց կանանց, ինչպես պատմում է Տակիտոս պատմիչը: Չինաստանում կանայք համարվում էին անհոգի: Հնդկաստանում կանանց ողջ-ողջ թաղում էին իրենց մեռած ամուսիների հետ: Այսպես` կինը հին աշխարհում բարոյական, կրոնական և իմաստասիրական հայեցակետով նկատվում էր իբրև առարկա, իբրև հասարակության չնչին, ստորին մասնիկը: Քրիստոնեությունը սրբագրեց այս հայեցակետը և բարձրացրեց կնոջ դերը` շեշտելով, որ եթե առաջին կնոջ` Եվայի միջոցով մեղքը աշխարհ մտավ, ապա նրա արմատից ծնված նոր Եվան` Սուրբ Կույս Մարիամը միջոց դարձավ մարդկանց փրկության, եղավ մեր Փրկչի մայրը: Մեղքը սկսվեց Եվայով, փրկության առաքելությունը` Սուրբ Մարիամով: Խավարի հրեշտակը խաբեց Եվային` ասելով, թե աստվածներ պիտի լինեք, եթե արգելված պտուղն ուտեք, իսկ լույսի հրեշտակը Սուրբ Կույսին ավետեց` ասելով.<<Տերն ընդ քեզ է>>(Ղուկաս 1:28):
Մարիամով վերափոխվեց կնոջ դերը կյանքում, նրա հասարակական եւ ընկերային դիրքն ու նշանակությունը:
Մարիամով կնոջ դերի վերափոխությունը կայացավ նրա կյանքի օրինակով:
3. Սուրբ Մարիամը, օժտված լինելով կանացի առաքինությունների լույսով, ավանդեց բոլորին՝ նվիրում, սեր, հեզություն, հնազանդություն ու նաեւ քաջություն:
4. Սուրբ Մարիամը իր այս առաքինություններով, իր օրինակով կատարելատիպը եղավ հայ մոր, հայ կնոջ, հայ կույսի:
Հատկապես Մարիամի հեզությունը, բարությունն ու քաջությունը երբեք չպակասեցին հայ մորը: Ինչպես Մարիամը սրտագինս աղերսում էր իր Որդու խաչի առջեւ, այդպես էլ քանի՜-քանի՜հայ մայրեր իրենց որդիների զոհաեբերության ականատեսը դարձան:
Աստվածածնի Ավետման տոնը, մենք՝ հայերս, ոգեկոչում ենք իբրեւ մայրության տոն, որովհետեւ հայը միշտ մայրապաշտ է եղել, մեծագույն հարգանքով եւ սիրով է նվիրվել սերնդագործող սրբությանը՝ մորը: Անգամ իր հայրենիքն ու հոգեւոր կենտրոնն է մայր անվանել՝ Մայր Հայաստան, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին: Եվ պատահական չէ նաեւ, որ այս փառապանծ տոնը ոգեկոչում ենք ապրիլ ամսին: Ապրիլը հայի համար մեծ խորհուրդ ունի, ապրիլ, ապրել, կյանք ունենալ: Այդ կյանքը մայրն է տալիս:
Չմոռանանք, որ բազում ավերներ, կոտորածներ, վիշտ, ասպատակություն տեսած հայ ժողովուրդը վերականգնվել, վերածնվել է հայ մոր անսասան հավատի եւ նվիրման շնորհիվ նաեւ: Այո΄, ապրել է հայ մայրը արժանապատվորեն եւ ապրեցրել է արժանապատիվ սերունդ: Հայոց առյուծածին մայրերը առյուծներ են ծնել, ծնել են Վարդանանց, Ղեւոնդյանց, Վանի, Սասունի, Մուշի, Մուսա լեռան, Սարդարապատի, Արցախի քաջերին:
Սիրելիներ, հայ կնոջ միջոցով է հոգեփոխվում հայ ընտանիքը, իսկ ընտանիքը հիմքն է ազգի: Հայ կինը, հայ մայրը միշտ էլ, եւ՛օրորոցային երգելիս, եւ՛ արտը ցանելիս, եւ՛ կիզիչ անապատներով գաղթելիս ու զենքով իր հայրենիքը պաշտպանելիս, Սուրբ Մարիամի հեզության, բարության եւ քաջությանօրինակն է ունեցել իր առջեւ:
Մեր ժողովուրդը ծնել է բացառիկ կանայք, որոնց համար կյանքում օրինակ է եղել Ս. Մարիամը, եւ որոնց դերն անգնահատելի է պատմության մեջ: Հիշենք նրանցից մի քանիսին:
Խոսրովանույշ թագուհի – կինը Աշոտ Ողորմած թագավորի: Հեզության մարմնացում: Բարձրաշխարհիկ կին, որ, անտեսելով արքունի վայելքները, իջել էր հասարակության ցածր խավի մեջ եւ բարեգործություններ էր անում, հայտնի է «Գթած մայր Հայոցե անունով:
Զաբել թագուհի – կինը Հեթում թագավորի: Բարության ոսկե սափոր: Հիմնադիրն է Սսի հիվանդանոցների եւ ապավենը՝ կարիքավորների:
Սոսե Մայրիկ – կինը հայդուկապետ Սերոբ փաշայի: Սոսեն զենքը ձեռքին իր հերոս ամուսնու կողքին պաշտպանում էր հայրենին: Երկնքի չափ քաջությամբ էր շղարշված իր հոգին: Այստեղ տեղին է մեջ բերել հայ մեծ զորավար Գարեգին Նժդեհի՝ նրան բնութագրող խոսքը. <<Հայուհի, որին կարելի է ճանաչել հազարավոր օտարուհիների մեջ այն կնիքով, որ նրա ճակատին դրել է ձիգ դարերի տառապանքը, որը կարող է փոխարինել խաչափայտի Տիրամորը, ահա այս օրինակով հայ կինը ավելի հերոսուհի քան թախծության մայր պիտի լինի>>:
Ահավասիկ, սիրելինե΄ր, այս առաքինություններն ու արժանիքներն է փոխանցել Սուրբ Մարիամը հայ կնոջը, հայ մորը:
Սիրելի΄ հայ կանայք, մայրեր եւ քույրեր, Ապրիլի 7-ի՝ Սուրբ Աստվածածնի ավետման տոնի առիթով, շնորհավորում եմ ձեզ, ցանկանում քաջառողջություն, ամենալավն ու բարին, մաղթում եմ ձեզ ուժ եւ եռանդ՝ պահպանելու եւ սերունդներին փոխանցելու համար Աստվածածնից ձեզ առաքված հեզությունը, քաջությունը, բարությունը ու նաեւ մյուս քրիստոնեական առաքինությունները, որոնք ձեր էության զարդն են հանդիսանում:Մաղթում եմ ձեզ նաեւ հոգու գեղեցկություն, որն առավել պանծացնում, վեհացնում ու պայծառացնում է ձեզ:
Օրհնյալ լինեք, Սուրբ Աստվածածնի բարեխոսությանն արժանանաք եւ թող Բարձրյալի զորությունը ձեզ հովանի լինի: Այժմ եւ միշտ եւ հավիտյանս: Ամեն:

Տեր Զարեհ վրդ. Կաբաղյան
Վայոց Ձորի թեմի փոխառաջնորդ, Նորավանքի վանահայր

ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱՆՔ ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾՆԻ ԱՎԵՏՄԱՆ ՏՈՆԻ ԱՌԻԹՈՎ  


ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱՆՔ ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾՆԻ ԱՎԵՏՄԱՆ ՏՈՆԻ ԱՌԻԹՈՎ

Սիրելի′ կանայք, մայրեր եւ քույրեր,
Ապրիլի 7-ի՝ Սուրբ Աստվածածնի Ավետման տոնի առիթով շնորհավորում ենք Ձեզ, ցանկանում քաջառողջություն, ամենալավն ու բարին, մաղթում ենք Ձեզ ուժ եւ եռանդ՝ պահպանելու եւ սերունդներին փոխանցելու համար Աստվածածնից Ձեզ առաքված հեզությունը,  քաջությունը,  բարությունը ու նաեւ մյուս քրիստոնեական առաքինությունները, որոնք  Ձեր էության զարդն են հանդիսանում: Մաղթում ենք Ձեզ նաեւ հոգու գեղեցկություն, որն առավել պանծացնում, վեհացնում ու պայծառացնում է Ձեզ:
Օրհնյալ լինեք, Սուրբ Աստվածածնի բարեխոսությանն արժանանաք եւ թող Բարձրյալի զորությունը Ձեզ հովանի լինի:

ԿՐԹՕՋԱԽԻ ՕՐՀՆՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ Ս. ԶԱՏԻԿ ԱՐԵՆԻԻ ՄԻՋՆ. ԴՊՐՈՑՈՒՄ


Արենիի միջնակարգ դպրոցում ամենուր տոնական տրամադրություն էր։ Դպրոցի կազմակերպիչ Ա. Ծատուրյանի և ՀԵՊ ուսուցչուհի Լ. Սարգսյանի նախաձեռնությամբ գրեթե բոլոր դասարանները ներկայացան զատկական սեղաններով, ներկայացրին Ծաղկազարդի և Ս. Հարության տոների էությունը, կարևորությունը՝ համեմելով իրենց միջոցառումը ազգային երգ ու պարով։

Ապա Նորավանքի հոգևոր սպասավոր արժ. Տեր Ներսես քահանա Արշակյանը կատարեց կրթօջախի օրհնության կարգ։ Միջոցառման ավարտին Ապենիի միջն. դպրոցի տնօրեն Ա. Հայրապետյանը, Continue reading