ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ (ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՀՈՒՇԵՐԸ)


 Նախաբան

 

 «Մի՛ վախեցեք նրանցից, որ մարմին են սպանում,

բայց հոգին սպանել չեն կարող»

(Մատթ. 10:28)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Հովհաննես Ալեքսանդրյան (1902-1988թթ.)

Ավետարանական այս պատգամը խորհուրդն է Հայոց Մեծ եղեռնի անմեղ զոհերի հիշատակի, որոնք, իրենց կյանքի ուղով նմանվելով Քրիստոսին, ընթացան խաչի երկար ճանապարհով` տեղահանությունների, սովի, ցավի տառապանքի և վերջապես զոհաբերության ճանապարհով` զոհաբերության «Վասն հաւատոյ, վասն հայրենիաց»:

Ո՛չ սոսկալի տանջանքները, ո՛չ հուրը, ո՛չ սուրը, ո՛չ մահը նրանց փոշի և հող չդարձրեց, քանզի հոգին էր անպարտ հավիտենական: Հայի հոգին, որ անկոտրուն մնալով՝ վերահառնեց, վերընձյուղվեց ու անմահացավ և սերնդագործելով՝ հռչակեց իր հավերժությունը:

Նայեցե՛ք Մեծ եղեռնի դաժան ճանապարհներով անցած այս հայ մանուկի աչքերի խորքը. դառնացած, հոգնած, արհավիրքներ տեսած, արդարության կարոտ այս աչքերի խորքում անպարտելի հոգու առկայծումներ կան, հայի հոգու` խռովահույզ, բայց հաղթող ու հարություն առնող:

Շատ տարածված այս նկարում սեբաստացի Հովհաննես Ալեքսանդրյանն է (1902-1988թթ.): Մեծ եղեռնը վերապրած մի հայորդի, որի հուշերը «Վերածնունդ» խորագրով պիտի ներկայացնենք:

Հայոց մեծ ոդիսականի ականատեսի նկարագրություններով նա հոգեցունց տեղեկություններ է հաղորդում մեզ Մեծ եղեռնի որոշ դրվագների մասին, որ մինչև այժմ հայտնի չէին մեզ, ինչպես նաև հետաքրքրորեն ներկայացնում է հետեղեռնյան իր դեգերումներով, մաքառումներով ու արկածներով լի կյանքը, ինչն ամբողջական պատկեր է ստեղծում մեր գիտակցության մեջ հայի աննկարագրելի հոգեկերտվածքի և աստվածապարգև ստեղծարար ուժի վերաբերյալ:

Որոշ ժամանակ առաջ Փարիզում հանդիպեցի Հովհաննես Ալեքսանդրյանի բազմանդամ, հայրենասեր և եկեղեցասեր ընտանիքի անդամներին: Մեծ ակնածանքով նրանք ինձ փոխանցեցին Հովհաննես Ալեքսանդրյանի ձեռագիր հուշերը, որից հատվածներ ենք ներկայացնելու Ձեր ուշադրությանը:

Ձեռագրի վերծանումը, համակարգչային շարվածքն ու խմբագրումը կատարել է Վայոց ձորի թեմի լրատվության բաժնի պատասխանատու Սիրան Սարգսյանը:

Ավելացնեմ նաև, որ Սովետական Հայաստանում բազում փորձություններից ու հայրենանվեր գործեր կատարելուց հետո, ըստ հոր կտակի՝ Հովհաննես Ալեքսանդրայանը բնակություն է հաստատում Ֆրասիայում` Մարսել քաղաքում, որտեղից տարիներ հետո Հայաստանում  բնակվող իր սիրելի աղջկան` Թագուհի Հարությունյանին, պատգամում է`

Հովհաննես Ալեքսանդրյանը իր աղջկա՝ Թագուհի Հարությունյանի հետ

Հովհաննես Ալեքսանդրյանը իր աղջկա՝ Թագուհի Հարությունյանի հետ

Հավիտենական հիշատակն արդարոց, օրհնությամբ եղիցի:

Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյան

Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ


Ա
ԼԵՔՍԱՆԴՐՅԱՆ ՏՈՀՄԻ ԾԱԳՈՒՄԸ

 

 Հորս մորաքրոջ տղան` Նազարեթ հորեղբայրը, որ միաժամանակ Ալեքսանդրյան ցեղից էր, պատմել է հետևյալ ավանդությունը Ալեքսանդրյան տոհմի ծագման մասին:

Մեր պապերից մեկին, հայտնի չէ, որ թվականին, Իզմիրից ցամաքային ճանապարհով ուղարկում են Անատոլիայի խորքերը: Հասնում է Կոզկաթ կոչված գյուղաքաղաքը:

Կոզկաթում աշխատանքի է ընդունվում Չափան օղլու կոչված թուրք կալվածատիրոջ մոտ, որպես կալվածքների կառավարիչ: Լինելով աշխատասեր և ձեռներեց մարդ` շուտով կալվածքների աշխատանքները դնում է լավ հիմքերի վրա և հասնում մեծ հաջողությունների: Չափան օղլուն մեր պապի կատարած աշխատանքից շատ գոհ է մնում և ցանկանում է իր կատարած ժրաջան ու բեղմնավոր աշխատանքի համար իրեն վարձատրել: Կանչում է իր մոտ և ասում. «Ինչով կարող եմ վարձահատույց լինել քո կատարած աշխատանքի համար»: Մեր պապը պատասխանում է. «Եթե Կյուրին կոչված քաղաքի մերձակայքում ձեզ պատկանող հողամասը ինձ տաք, շատ շնորհակալ կլինեմ»:

 Չափան օղլուն համաձայնում է և այդ հողամասը տալիս է մեր պապին: Վերջինս էլ այդ հողամասում կառուցում է իր բնակարանը և հաստատվում այդտեղ:

1915թ. Մեծ եղեռնի նախօրյակին Ալեքսանդրյանները Կյուրին քաղաքի մեր պապի այդ հողամասում մի լրիվ թաղամաս զբաղեցրած են լինում, որոնցից 1915թ. եղեռնից հետո ողջ ենք մնացել ես՝ Հովհաննես Ալեքսանդրյանս, քույրս` Պայծառը, և Նազարեթ հորեղբոր տղան` Մանուկն ու քույրը` Ժոզեֆինը:

 

Մեր ընտանիքը

 

Հայրս` Հարությունը, երիտասարդ հասակում գնում է Սեբաստիա, այնտեղ գործի հաջողություն է գտնում, հաստատվում և ամուսնանում է: Իր ընտանիքի անդամներին. այն է` ծնողներին, քրոջն ու փոքր եղբորը փոխադրում է իր մոտ` Սեբաստիա: Continue reading

Advertisements