ԽԱՉՔԱՐԸ ԵՎ ՏԱՃԱՐԸ


ԽԱՉՔԱՐԸ ԵՎ ՏԱՃԱՐԸԽաչքարը հաճախ հանդես է գալիս որպես հոգևոր համալիրների տեղադրությունը ցուցող, նրանց շրջապատող բնական միջավայրը մշակութայնացնող ու կազմակերպող, դեպի սրբությունը հավատացյալին և ուխտավորին առաջնորդող: Սրբավայրերի ճանապարհներն ու շրջապատը ներկայանում են փոքրիկ մատուռներով, խաչքարերով, սուրբ ծառերով ու աղբյուրներով: Հայ եկեղեցին հետևում էր Սուրբ Ներսեսին վերագրվող կանոնին, որն արգելում էր քրիստոնեական տաճարում թաղումներ կատարելը: Եվ թեև 10-րդ դարից սկսած որոշ տաճարներին արևմտյան կողմից կցվող գավիթները հնարավորություն ստեղծեցին իշխանական տներին ունենալ սեփական փակ տապանատուն եկեղեցու հարևանությամբ թաղվելու և խաչքար կանգնեցնելու սովորույթը տևեց մինչև ուշ միջնադար: Դրանք ոչ միան գեղարվեստորեն հարստացնում էին շինության համայնապատկերն, այլև ընդգծում էին միջնադարյան հայ հասարակության առանձնահատուկ վերաբերմունքը դեպի հանգուցյալները, երբ հասարակությունն ընկալվում էր որպես ողջերի և մեռածների համահասարակություն:

Խաչքարը հանդես է գալիս նաև որպես եկեղեցական շինությունների և հոգևոր այլ համալիրների տարածական-ծավալային լուծման կամ հարդարման մանրամաս՝ ներկայանալով երեք հիմնական դրսևորումով.

ա) խաչքարն օգտագործվում է որպես շինանյութ, Continue reading

Advertisements