ՎԱՅՈՑ ՁՈՐԻ ԽԱՉՔԱՐԱՅԻՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԸ (ՄԱՍ 3)


Խաչքարերը և նրան կից մատուռը, 1263թ., Գոմք:

Խաչքարերը և նրան կից մատուռը, 1263թ., Գոմք:

12-րդ դարի վերջերից սկսված խաչքարային մշակույթի նոր վերելքը դասական դրսևորում գտավ նաև Վայոց Ձորում գագաթնակետ ունենալով 13-րդ դարի երկրորդ կեսը և 14-րդ դարի առաջին տասնամյակները, երբ այստեղով անցնող մետաքսի ճանապարհի աշխուժացումն ու Օրբելյան և Պռոշյան իշխանական տների ճկուն քաղաքականությունն աննախադեպ տնտեսամշակութային վերելք ապահովեցին փոքրիկ գավառի համար։ Ծաղկուն բնակավայրերը, ընդարձակ քարավանատները, շեն վանական համալիրներն ու կրթական կենտրոնները դառնում են մշակութային լանդշաֆտի ամենաարտահայտված

Մոմիկի 1308թ. խաչքարը:

Մոմիկի 1308թ. խաչքարը:

բաղկացուցիչները, խաչքարը այդ լանդշաֆտի ամենատարածված և գերիշխող տարրերից մեկը՝ կարգավորելով ու նշանագրելով ճանապարհն ու բնակավայրը, վանքն ու մատուռը, խաչայնացնելով անգամ բնական ժայռերը, խորհդանշելով հաջո­ղությունն ու հաղթանակը, բարերարությունն ու նախաձեռնությունը, ուրախությունն ու վիշտը։ Ողջ խաչքարային մշակույթի համար անգերազանցելի են մնում Ամաղուի Նորավանքի խաչքարային լանդշաֆտը, Կապույտի խաչքարապատ ժայռերը, Մարտիրոս գյուղի հիմնադրման առթիվ կանգնեցված խաչքարը, Գոմքի խաչքարն ու նրան կցված մատուռը, Եղեգիսի տոհմական տապանաբակը, մետաքսի ճանապարհի երկա­րությամբ տեղադրված որմնափակ խաչքարերը։ Եվ անշուշտ, այդ հոյակապ վերելքի թագն ու պսակը Մոմիկի կերտած խաչքարերը։

Բազմապլան ու բազմաթեմա են հայտնի ճարտարապետ, գրիչ ու մանրանկարիչ Մոմի­կի խաչքարերը։ Հորինվածքային ամբողջակա­նությունը, ծավալի ստեղծումը հարթ շերտերի համադրումով, մանր, ցանցկեն ու տեխնիկապես անթերի բուսաերկրաչափական քանդակը, հա­մարյա մարդաբանական ճշտության հասնող պատկերաքանդակը միանշանակ հավաստում են,  որ դասական խաչքարային հորինվածքը հաջողում է, երբ գտնվում է ծավալի, զարդի ու պատկերի  համամասնությունը։ Մոմիկը փորձել է է’լ ավելի  ընդգծել խաչի երկրպագելի կարգավիճակը՝ խաչախորանին և քիվի խորանին տալով համարյա իրական խորություն, իսկ եզրագոտիները վերա­ծելով ճարտարապետորեն ձևավորված «մուտքե­րի»։ Այսու՝ Մոմիկի խաչքարերը կարևոր աղբյուր են նաև խաչքարի գործառույթի ու ծիսականացման խնդիրների պարզաբանման առումով։

Ցավոք, այսօր կարելի է խոսել ընդամենը չորս խաչքարերի մասին, որոնցից երեքն ակնհայտորեն պատկանում են Մոմիկին։ Դրանք են՝ 1304թ. Ստեփանոս Օրբելյանի հիշատակին կանգնեցված խաչքարը, էլիկում Օրբելյանի կնոջ՝ Թամթախաթունի պատվերով 1308թ. կանգնեցված առաջին խաչքարը և նույն տիկնոջ կողմից մինչև 1312թ. պատվիրված երկրորդ խաչքարը։ Չորրորդը, որ թվագրված է 1332 թվականով, միայն պայմանականորեն կարելի է վերագրել Մոմիկին։ Continue reading

Advertisements

«Սատար կանգնենք մեր բանակին» խորագրով  միջոցառում Եղեգնաձորի մշակույթի կենտրոնում


Ապրիլի 28-ին Վայոց ձորի մարզկենտրոն Եղեգնաձոր քաղաքի մարզային մշակույթի կենտրոնի համերգային մեծ դահլիճում Եղեգնաձորի մշակույթի կենտրոնի, Վայոց ձորի թեմի Երիտասարդաց միության և անհատ կատարող Արման Վարդանյանի նախաձեռնությամբ տեղի ունեցավ  «Սատար կանգնենք մեր բանակին»  խորագրով բարեգործական համերգ, որը նվիրված էր հայոց բանակին և 2016թ. ապրիլին Արցախում տեղի ունեցած  քառօրյա պատերազմում  հերոսացած հայ քաջորդիներին:

«Սատար կանգնենք մեր բանակին» խորագրով  միջոցառում Եղեգնաձորի մշակույթի կենտրոնում

 Միջոցառմանը ներկա էին ՀՀ Վայոց ձորի մարզպետարանի պաշտոնեությունը, 4-րդ բանակային կորպուսի հոգևոր պատասխանատու, Ջերմուկի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Գալուստ քահանա Սահակյանը, Խաչիկ համայքի հոգևոր պատասխանատու և ՀՀ ԶՈՒ հոգևոր սպասավոր Արսեն սարկավագ Մաթևոսյանը, ուսուցիչներ, ուսանողներ, աշակերտներ և այլք:

Միջոցառման մասնակիցները մեկ րոպե լռությամբ հարգեցին Արցախում զոհված մեր հերոս մարտիկների հիշատակը:

«Հայր մեր» և «Պահպանիչ» աղոթքներից հետո օրհնության խոսքով հանդես եկավ Տեր Գալուստ քահանա Սահակյանը, ով, համախմբան և միասնականության կոչ անելով, մասնավորապես ասաց. «Ինչպես, որ մեր բանակը զորեղ է, դրան համապատասխան թիկունքն էլ պետք է զորեղ լինի: Հայրենիքի պաշտպանությունը միայն զինվորի ու զինվորականի պարտականությունը չէ, ամենքս էլ զինվոր ենք՝ անկախ մեր ընտրած մասնագիտությունից: Մեր սրերը միշտ սուր պահենք, արթուն լինենք և պատրաստ լինենք դիմակայելու թշնամու ցանկացած ոտնձգության»: Continue reading

Մեծ եղեռնի ոգեկոչման արարողություններ Մալիշկայի Սուրբ Աննա եկեղեցում


Մեծ եղեռնի ոգեկոչման արարողություններ Մալիշկայի Սուրբ Աննա եկեղեցում

Մեծ եղեռնն իր սարսափելի հետևանքներով ընդգրկում է ողջ հայ ժողովրդին: Այն կարծես թե մխրճվել է մեր գենետիկ հիշողության մեջ, և աշխարհում ոչ մի հայ անտարբեր չէ ցեղասպանության նկատմամբ:

Այս հիշողությունն ամեն տարի ապրիլի 24-ին նոր ուժով է կանգնում մեր առաջ, պատճառն այն է, որ աշխարհը դեռևս պատշաճ կերպով գործված հանցանքին համահունչ պատասխան չի տվել: Եվ քանի որ հանցագործները չեն պատժվել, նմանատիպ արարքները, ինչպես պատմությունը ցույց տվեց, կրկնվելու հակում ունեն: Հայ ժողովուրդը լիահույս է, որ մի օր արդարությունը կվերականգնվի:

Մալիշկա համայնքը ևս պատշաճ կերպով ոգեկոչեց հիշատակը բյուր նահատակների:

Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը համայնքապետ Մհեր Մովսիսյանի հետ և մասնակցությամբ համայնքի շատ ներկայացուցիչների, ապրիլի 24-ին Սուրբ Աննա եկեղեցում մասնակցեցին Սրբոց նահատակաց Բարեխոսական կարգին, որից հետո ծաղիկներ խոնարհեցին եկեղեցու բակում Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի առթիվ կանգնեցված խաչքարին:

Այնուհետև թիվ 1 և թիվ 2 մանկապարտեզի սաները հանդես Continue reading

Հայոց ցեղասպանության սուրբ նահատակների  ոգեկոչման արարողություններ Ջերմուկում


«Յիշատակ սրբոց նահատակաց, որք
կատարեցան յընթացս Ցեղասպանութեանն
Հայոց վասն հաւատոյ եւ վասն հայրենեաց»:

Հայոց ցեղասպանության սուրբ նահատակների  ոգեկոչման արարողություններ Ջերմուկում

Ապրիլի 23-ին, ինչպես ողջ Հայաստանում, այնպես էլ Ջերմուկ քաղաքում տեղի ունեցավ լռության երթ՝ նվիրված Հայոց Մեծ եղեռնի Սուրբ նահատակների հիշատակին:

Երթի մասնակիցները մոմերով ու ջահերով շարժվեցին դեպի Մեծ եղեռնի 100-ամյա տարելիցին կանգնեցված խաչքար և Ջերմուկի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Գալուստ քահանա Սահակյանի առաջնորդությամբ իրենց միասնական աղոթքը բերեցին Սրբերին. ևս մեկ անգամ հիշեցնելով ողջ աշխարհին`դարեր էլ անցնեն, մենք չենք մոռանալու և պահանջելու ենք՝ ՃԱՆԱՉՈՒՄ

Ապրիլի 24-ին Սբ. Գայանե եկեղեցում Տեր Գալուստ քահանա Սահակյանը Continue reading

Հայոց ցեղասպանության սուրբ նահատակների  ոգեկոչման արարողություններ Եղեգնաձորում


Հայոց ցեղասպանության սուրբ նահատակների  ոգեկոչման արարողություններ Եղեգնաձորում

Այսօր՝  ապրիլի 24-ին, ՀՀ Վայոց ձորի մարզային իշխանությունների, Վայոց ձորի թեմի առաջնորդ Տ. Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանի, Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանի և  ուժային կառույցների ղեկավարների առաջնորդությամբ բազմաթիվ վայոցձորցիներ գնացին դեպի հայոց Մեծ եղեռնի զոհերի և Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների անմար հիշատակին նվիրված հուշահամալիր՝ ծաղիներ խոնարհելու և պսակադրություն կատարելու: 

Հուշարձանի բլուրից իջնելով՝  մասնակիցները եկան Սբ. Աստվածածին եկեղեցի, ուր հանդիսապետությամբ Վայոց ձորի թեմի առաջնորդ Տեր Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանի՝ մատուցվեց Սբ. և Անմահ  Պատարագ: Պատարագիչն էր Վայոց ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանը:  Հայր Սուրբը «Մի՛ վախեցեք նրանցից, որ մարմին են սպանում, բայց հոգին սպանել չեն կարող» (Մատթ. 10:28) բնաբանով  հավուր պատշաճի քարոզ խոսեց:

Եղեգնաձորի Սբ. Աստվածածին եկեղեցում Սուրբ Պատարագի ավարտին, հանդիսապետությամբ Առաջնորդ Սրբազան Հոր, կատարվեց Սրբոց նահատակաց Բարեխոսական կարգը:

Այնուհետև եկեղեցու բակում գեղեցիկ կատարումներով հանդես եկան Եղեգնաձորի թիվ 1 մանկապարտեզի սաները:

Նույն օրը՝ ժամը 12:00-ին, մարզկենտրոն Եղեգնաձոր քաղաքի մարզային մշակույթի կենտրոնի համերգային մեծ դահլիճում Վայոց ձորի մարզային երիտասարդական կենտրոնի, Եղեգնաձորի ավագ դպրոցի և մի խումբ արվեստասեր երիտասարդների նախաձեռնությամբ տեղի ունեցավ <<Հաղթանակը մերն է լինելու>> խորագրով ոգեկոչման Continue reading