ՆՈՐ ԿՏԱԿԱՐԱՆ


Ինչպես Հին Կտակարանը, այնպես էլ Նոր Կտակարանը կազմված է տարբեր, համեմատաբար հակիրճ գրքերից, որոնք ընդհանուր թվով քսանյոթն են։ Եվ ինչպես Հին Կտակարանի գրքերը, Նոր Կտակարանի գրքերը նույնպես կարելի է բաժանել մի քանի խմբի.

1. Պատմություն, առաջին հինգ գրքերը, այսինքն՝ չորս Ավետարանները և Գործք Առաքելոցը՝ Ղուկասի պատմությունը եկեղեցու սկզբնական տարիների վերաբերյալ։

2. Թղթեր. Պողոս առաքյալի նամակները, ինչպիսիք են՝ Թուղթ հռոմեացիներին, Թուղթ գաղատացիներին և Թուղթ Փիլիմոնին, նաև այլ Թղթեր, օրինակ՝ Թուղթ եբրայեցիներին, Պետրոսի ե Հակոբոսի Թղթերը։

3. Հովհաննու Հայտնությունը, վերջին օրերին վերաբերող Հովհաննեսի տեսիլքներից բաղկացած նամակների գիրք՝ ուղղված Փոքր Ասիայի յոթ եկեղեցիներին։

Նոր Կտակարանի աշխարհը

Նոր Կտակարանի ժամանակաշրջանում հռոմեացիներն իշխում էին ողջ Պաղեստինի վրա։ Պաղեստինը կառավարում էին իրենց կողմից նշանակված կառավարիչները և Հերովդեսների սերունդը։

Հիսուսի ծննդյան ժամանակաշրջանում դեռևս Հերովդես Մեծն էր թագավորում, որը մեծ Continue reading

Advertisements

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ  


 

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ   

1287 թվականին Ստեփանոս Օրբելյանը վերադառնում է Սյունիք, ուր հանդիպում է Տաթևի աթոռի եպիսկոպոսներ Հայրապետի և նրա փոխանորդ Հովհաննեսի ընդդիմությանը: Սյունյաց աթոռի երկփեղկումից հետո, Տաթևի հոգևոր իշխանության ներքո էին գտնվում Սյունիքի թեմերի մեծ մասը, և տեղի եպիսկոպոսները չէին ցանկանում ենթարկվել Ստեփանոսի իշխանությանը ու դիմել էին անգամ մոնղոլ-թաթարների խանին` Արղունին: Սակայն Օրբելյանն իր առջև հստակ նպատակ էր դրել միավորել Սյունյաց աթոռը, և նա  այն անձնավորությունը չէր, որ տեղի տար: Նա ուղևորվում է Արղուն խանի մոտ: Արղունը ընդունում է Ստեփանոսին և արքայական հրամանագրով հաստատում է նրա իրավունքները ու մի պալատական պաշտոնյայի հետ  ուղարկում է Սյունիք:

Վերադառնալով Սյունիք` Ստ. Օրբելյանը թեև կարողանում է իր իրավունքները պարտադրել Տաթևի աթոռին, սակայն սպասում է մինչև աթոռակալների վախճանը: Միաժամանակ նոր ընդհարումներից խուսափելու նպատակով, Ստ. Օրբելյանը չի վերացնում աթոռներից որևէ մեկը, և սահմանում է դրանց եղբայրական հարաբերությունների սկզբունքները: Ինքն էլ իր ողջ կյանքի ընթացքում հավատարիմ մնաց այդ սկզբունքին. բնակվելով Նորավանքում, նա եկեղեցի է կառուցում Տաթևում, կամ Տաթև` սպասավորելու է ուղարկում իր հաջորդին` ՀովհաննեսՕրբելին: Հետաքրքիր է նաև այն փաստը, որ Տաթևի ու Նորավանքի վերջին աթոռակալները` Սարգիս և Գրիգոր եպիսկոպոսներըմահից հետո ամփոփվել են կողքկողքի` Նորավանքի գավթում:

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ   

Դեռ նոր էր Ստ. Օրբելյանը կարգավորել թեմի ներքին գործերը, երբ 1289 թվականին Կիլիկիայում լատինամետների անհիմն մեղադրանքների պատճառով բանտարկվում է կաթողիկոս Կոնստանդին Կատուկեցին, և Ստեփանոս վարդապետ Սկևռացին Կիլիկիայի թագավոր Հեթում Բ-ի /1289-1305/ կողմից կաթողիկոսի հասցեին գրված մեղադրականով որպես պատգամավոր է ուղարկվում Հայաստան:

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ   

Սկևռացին ներկայանում է Օրբելյանին, հանձնում մեղադրականը, և թագավորի անունից հրավիրում նոր կաթողիկոսական  ընտրությանը մասնակցելու: Ստ. Օրբելյանը կտրականապես մերժում է թագավորի հրավերը: 1291 Continue reading

ԽՐԱՏԻ ԹԱՆԳԱՐԱՆ. ԽՈՆԱՐՀՈՒԹՅՈՒՆ


ԽՐԱՏԻ ԹԱՆԳԱՐԱՆ. ԽՈՆԱՐՀՈՒԹՅՈՒՆ

Է.  Կան շատեր, որ մարդկանց առաջ գովում են խոնարհությունն իրենց խոնարհ ցույց տալու համար, իսկ ճշմարիտ՝ Աստծո ուզածի պես խոնարհը, խոնարհությունը գովում է այն պատճառով, որ բարի ու գովության արժանի է և ո′չ թե որ ինքը դրանով խոնարհ կարծվի ու փառավորվի, մանավանդ որ ճշմարիտ խոնարհը երբեք չի համարում, թե հասել է կատարյալ խոնարհության, այլ միշտ կրթում է իրեն՝ դրան հասնելու համար:

ԽՐԱՏԻ ԹԱՆԳԱՐԱՆ. ԽՈՆԱՐՀՈՒԹՅՈՒՆ

Ը. Նա չէ խոնարh, ով մեծամեծերի առաջ իրեն նվաստացնում ու խոնարհի կերպարանք է առնում, բայց մտքով իրեն նրանց հավասարապատիվ կամ նրանցից էլ բարձր համարում, այլ նա, ով իրեն բոլորից նվաստ է համարում, թեև մեծ առաքինություններ ու այլ ձեռքբերովի բարիքներ նրանցից ավելի ունենա:

Թ. Խոնա′րհ չէ նա, ով բարի հաջողություններ ունենալիս ու մարդկանցից պատիվ Continue reading

Այսօր Եղիսե մարգարեի հիշատակության օրն է


Այսօր Եղիսե մարգարեի հիշատակության օրն է

Ս. Եղիսե մարգարեն (Եղիսե նշանակում է «Աստված փրկություն է») ապրել է Ն. Ք. 9-րդ դարում, եղել Եղիա մարգարեի աշակերտը և գործել նրա ոգով: Մովսեսից հետո նրան են վերագրվում ամենաշատ հրաշագործությունները: Այդ հրաշագործությունների (թվով՝ 13) և մարգարեությունների մասին պատմվում է Հին Կտակարանի Թագավորություններ Գ և Դ գրքերում:

Եղիսեի գործած հրաշքներից են Դամասկոսի թագավորի զորավար` Նեեման ասորու բժշկությունը, Հորդանանի ջրերը բաժանելը, Երիքովի աղբյուրի ջուրը խմելու համար պիտանի դարձնելը, աղքատ այրուն քաղցից փրկելը` նրա ամանի միջի յուղն անպակաս դարձնելով, սամարացի կնոջ Continue reading