Վաղը Ծաղկազարդի տոնն է


ԾԱՂԿԱԶԱՐԴԻ ՏՈՆԸ

Ծաղկազարդը Մեծ Պահքի վերջին կիրակին է:
Հիսուս Քրիստոսի աստվածային վարդապետության եւ հրաշագործությունների համբավը ցնցել էր շատերին: Մարդիկ ապշում ու հիանում էին, երբ տեսնում էին Հիսուսի բժշկած կույրերին, խուլերին, անդամալույծներին ու բորոտներին, Տիրոջ զորությամբ հարություն առած մեռյալներին: Այս մեծագործություններից ամենանշանավորը աղքատ Ղազարոսի հարությունն էր, որը Հիսուս Քրիստոս իրագործել էր Երուսաղեմ մտնելու նախորդ օրը: Եվ երբ Տերը, ավանակի վրա նստած, իր 12 աշակերտների հետ մտնում է Երուսաղեմ, ժողովուրդը մեծ ոգեւորությամբ ու խինդով է դիմավորում նրան:
<<Օրհնյա՜լ է Նա, որ գալիս է Տիրոջ անվամբ: Խաղաղություն երկնքում եւ փա՜ռք բարձունքներում>>, – հրեաներն այսպես փառաբանեցին Տիրոջ մուտքը Երուսաղեմ: Մինչ այդ Հիսուս Քրիստոս բազմիցս եղել էր Երուսաղեմում, սակայն այս մուտքն առանձնակի էր, որովհետեւ առաջին անգամ Նա Երուսաղեմ էր մտնում որպես Մեսիա՝ Օծյալ. Օծյալ Փրկիչ, որը կամավոր գնում էր չարչարանքի ու մահվան: Նույն հրեաները, որ այդ օրը նրան դիմավորեցին ցնծությամբ ու <<օվսաննա՜>> բացականչելով, որը նշանակում է օրհնություն բարձրյալին,

Continue reading

Advertisements

Վայոց ձոր. Նորավանքի մեկենասները` հայոց Օրբելյանները


Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ

Հայ միջնադարյան պատմիչներից Օրբելյանների մասին հանգամանալից տեղեկություններ է հաղորդում Ստեփանոս Օրբելյանը: Որպես Օրբելյան տան ներկայացուցիչ, նա  առանձնահատուկ վերաբերմունք ուներ իր նախնիների հանդեպ ու հպարտ էր Օրբելյանների տոհմի ներկայացուցիչը լինելու համար: Հենց այդ հանգամանքից էլ ելնելով, նա Սյունիքի պատմությունը շարադրելիս ընդգծել է Օրբելյանների գործունեությունը: Հետևելով հայ պատմագրության ավանդույթներին՝ Ստեփանոս Օրբելյանն իր տոհմի ծագումը տանում է դեպի դարերի խորքերը՝ այդ տոհմի շուրջ հորինելով բազմաթիվ պատմություններ կամ գրի առնելով արդեն վաղուց եղածները:

Վայոց ձոր. Նորավանքի մեկենասները` հայոց Օրբելյանները

 Այդ պատմությունները նման են այն ավանդություններին, որոնք հյուսվել են հայկական այլ նախարարական տոհմերի` Բագրատունիների, Մամիկոնյանների, Արծրունիների և մյուսների շուրջը: Սակայն պետք  է նկատի ունենալ, որ Օրբելյանների մասին պատմիչի հաղորդած ոչ բոլոր տեղեկություններն են ավանդական: Ավանդական են միայն այն տեղեկությունները, որոնք վերաբերվում են տոհմի ծագմանն ու նրա պատմության նախնական ժամանակներին: Իսկ ինչ վերաբերվում է Օրբելյանների պատմության հետագա ժամանակներին, ապա  Ստեփանոս Օրբելյանի «Սյունիքի պատմությունը» մնում է որպես հավաստի և վստահելի սկզբնաղբյուր, որտեղ պատմիչը գրի է առել այն ամենը, ինչի ականատեսը ինքն է եղել, և բացի այդ պատմիչն օգտագործել է նաև այլ աղբյուրներ:

Վայոց ձոր. Նորավանքի մեկենասները` հայոց Օրբելյանները

Ստեփանոս Օրբելյանը Օրբելյանների ծագումը հասցնում է գրեթե մինչև Հայկ նահապետի և եղբոր` Քարթլոսի ժամանակները։

Ըստ նրա, հենց այդ ժամանակ Վրաստանում անսպասելիորեն «Ճենաստանից» Continue reading

Վայոց ձոր. Գնդեվանք


Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ

Գնդեվանքը միջնադարյան հայկական ճարտարապետության կարևորագույն հուշարձաններից է: Այն գտնվում է Վայոց ձորում, Արփա գետի գեղատեսիլ կիրճում, նրա ձախափնյա հարթակներից մեկի վրա, Գնդեվազ գյուղից 1 կմ արևմուտք: Հեքիաթային գեղեցկություն ունեցող այս վայրում Գնդեվանքը շրջակա բնության հետ մի ամբողջականություն է կազմում:

Վայոց ձոր. Գնդեվանք

Մեզ հասած ավանդության համաձայն, վանքը 40 օրում կառուցել է Սյունաց Սոփյա իշխանուհին՝ վաճառելով իր վերջին հարստությունը՝ գնդերը, որի պատճառով էլ վանքը կոչվում է Գնդեվանք:

Վայոց ձոր. Գնդեվանք

Ստեփանոս Օրբելյանի վկայության համաձայն, վաղ ժամանակներում վանքի տեղում եղել է ուխտավայր: Վայրի դիրքը, բնական գեղեցկությունը հրապուրում են Սյունյաց Սոփյա իշխանուհուն և նա որոշում է եկեղեցի կառուցել: Շինարարական աշխատանքները ղեկավարում է Եղիշե նկարիչը, որը միաժամանակ նկարազարդում է  եկեղեցու պատերն ու առաստաղը:

Վայոց ձոր. Գնդեվանք

Ըստ Ստ.Օրբելյանի՝ այստեղ մեծամեծ ճգնությամբ աչքի է ընկել Continue reading

Հայտարարություն


Սիրելի՛ հայորդիներ,

Նոյեմբերի 13-ին Ջերմուկի Սուրբ Գայանե եկեղեցու ուխտի օրն է: Այդ օրը եկեղեցում կմատուցվի Սուրբ և Անմահ Պատարագ (սկիզբը՝ ժամը 11:00), որի Continue reading

Ցախաց քարի վանք


 

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ

Ցախաց քարը  (Ցաղաց քար, Աստվածածնի անապատ, Արեգունու Սբ. Գրիգոր, Սբ. Կարապետ, Ղոշավանք, Ցագանկար) գտնվում է Արտաբույնք համայնքից (նախկինում՝ Եղեգիս) 6-7 կմ հյուսիս-արևելք, Վարդենիսի լեռնաշղթայի  հարավային լեռնալանջին, ծովի մակարդակից 2080 մ բարձրության  վրա:

Ցախաց քարի վանք

                                                      Ցախաց քարի վանք

Ըստ Ասողիկ պատմիչի` վանքը հիմնված է «ի ձեռն Հոր Ստեփանոսի», 10-րդ դարի կեսերին, Աբաս Բագրատունու թագավորության ժամանակ (Երվանդ Լալայան, Ազգագրական հանդես, գիրք 26, 1916թ. , էջ17-118)։

Ցախաց քարի վանք. լուսանկարը՝ Տ. Սահակ քհն. Մարտիրոսյանի

Ցախաց քարի վանք. լուսանկարը՝ Տ. Սահակ քհն. Մարտիրոսյանի

Մոտ մեկ դար հետո` 1041թ., ըստ Ստ. Օրբելյանի, «Ցաղաց Քարը` բարձրահռչակ և սուրբ առաքինարանը, որտեղ 490 (1041թ.) Գագիկի թագավորության օրոք Վարդիկ անունով մի վանահայր առաջին սուրբ հայրերի հանգստարանում շինում է երկու պայծառ եկեղեցի, մեկը գմբեթահարկ` սուրբ Կարապետի անունով, մյուսը` թեքակտուր, հրաշալի կառուցվածքով» (Ստ. Օրբելյան, Սյունիքի պատմություն, էջ 282, Երևան, 1986թ.)։

Ցախաց քարի վանք

                                                                  Ցախաց քարի վանք

Վանական համալիրը բաղկացած է իրարից մոտ 200 մ Continue reading