ՍՈՒՐԲ ԿՈՒՅՍԸ


This slideshow requires JavaScript.

Զարեհ վրդ. Կաբաղյան

Քարոզ՝ խոսված Մալիշկայի Սբ. Աննա եկեղեցում

<<Բարձրյալի զորությունը հովանի կլինի քեզ>> /Ղուկ. 1:35/

Հրեշտակապետի՝ Սբ. Մարիամին հայտնած այս խոսքերը, որով Աստվածային հրաշաստեղծ հովանու ներքո պիտի  ծնվեր Փրկիչն աշխարհի, անուղղակիորեն վերաբերում է նաև մեր Փրկչին ծնողի մորը՝ Սբ. Աննային, որի Աստվածածնով հղանալու օրն է այսօր հիշատակում Հայ Առաքելական Սբ. Եկեղեցին: Ավանդությունն ասում է, որ Սբ. Մարիամի հայրը՝ Հովակիմը` Դավիթ մարգարեն, իսկ մայրը՝ Աննան, ղևտացինների տոհմի շառավիղներից էին: Չնայած նրանց Աստվածավախ և առաքինազարդ կյանքով ապրելուն ամուլ էին, ծերացել էին՝ անզավակ մնալով: Սակայն հույսերը չէին կորցնում Ամենափրկչից, ամեն օր աղոթում էին, որ Աստված զավակ պարգևի իրենց: Տերը լսում է նրանց թախանձանքը, նրանց սրտից հորդացող հավատն ու հույսը տեսնում և պարգևում է նրանց մի հրաշալի աղջնակ, որի անունը Մարիամ են դնում:

Իբրև Աստուծո պարգևած զավակ ծնողները նրան փոքր տարիքից ընծայում են տաճարին: Նա այդ մատաղ հասակից աչքի էր ընկնում իր  առաքինի վարք ու բարքով, խոնարհությամբ, հավատով, Տիրոջ հանդեպ ունեցած անմնացորդ նվիրումով: Այս ամենն նա ժառանգել էր իր ծնողներից, այս դաստիարակությունն ստացել հատկապես Աստվածավախ մորից՝ Սբ. Աննայից, որից ծնվել էր Բարձրյալի զորության հովանավորությամբ: Ահա այս սրբակենցաղ աղջնակը, Աստվածային Կամքին ամբողջովին նվիրվելով, քաջություն ունեցավ ընդունելու երկնային առաջարկը՝ դարձավ Աստվածամայր, Բարեխոսուհի, հոգևոր բարձրագույն դիմագծի տիպար և առաքինության չափանիշ:

Ինչպես սրբազան շարականագիրն է գովաբանում նրան. «Մայր և Կույս, աղախին Քրիստոսի, որ միշտ աշխարհի համար բարեխոսես. քեզ երանի են տալիս բոլոր ազգերը: Մաքուր աղավնի և Երկնքի հարս Մարիամ, տաճար… Աստուծո խոսքի»:

Այսօրվա տոնը համարվում է Աստվածածնի փառաբանության տոներից մեկը, ուստի մեր խորհրդածություններն պիտի լինեն նրա վերաբերյալ: Դեռևս Հին Ուխտում, Աստված մարգարեների միջոցով հայտնել էր, որ Փրկիչ պիտի ուղարկի մեզ Իր Որդուն, ով պիտի կատարելապես մարդանա մեզ համար, ով պիտի ծնվի մարդկանց դուստրերից ամեաանաղարտից, ամենասուրբ մի կույսից՝ Սբ Հոգու զորությամբ: Այդ կույսը ելավ Մարիամը, որի հնազանդությամբ իրագործվեց Աստվածային փրկության ծրագիրը:

Բոլոր առաքինությունների մարմնացումը եղավ Սբ. Կույսը՝ իբրև հավացյալ, իբրև մայր, իբրև Աստուծո Կամքը կատարող աննման նվիրյալ, որի շնորհիվ արժևորվեց կնոջ դերը մարդկային քաղաքակրթության մեջ: Քրիստոնեությունից առաջ կինը մարդուն հավասար չէր ընդունվում: Աթենքում և Հռոմում կինը ստրուկի էր նման, գերմանացիների նախնիները վաճառում էին իրենց կանանց, Չինաստանում կինը համարվում էր անհոգի էակ, Հնդկաստանում կանանց ողջ-ողջ թաղում էին իրենց մահացած ամուսինների հետ: Այսպես՝ կինը հին աշխարհում բարոյական, կրոնական և իմաստասիրական հայեցակետով նկատվում էր իբրև հասարակության չնչին մասնիկ, իբրև առարկա: Սբ. Մարիամով քրիստոնեությունը սրբագրեց այս հայեցակետը և բարձրացրեց կնոջ դերը՝ շեշտելով, որ եթե առաջին կնոջ՝ Եվայի միջոցով մեղքն աշխարհ մտավ, ապա նրա արմատից ծնված՝ Սբ Աստվածածինը միջոց դարձավ մարդկանց փրկության, եղավ մեր Փրկչի մայրը: Սբ. Կույսը նախ և առաջ մայրության կատարելատիպը եղավ սերունդների համար:

 Մոր դերն անչափելի է սերունդների դաստիարակության գործում և վճռական, ահա այս հանգամանքով Սբ. Մարիամը համարվում է քրիստոնեական բարոյականության կրողն ու փոխանցողը սերունդներին: Ասված է. <<Կինը իբրև մայր մշտնջենավորում է մարդկային ցեղը և իր շնչի տակ մեծացնում է ապագա մարդուն>>: Այսպես է շարունակվում աստվածային ստեղծագործությունը դարեր ի վեր և կինը մայրության խորհրդով՝ ներքնապես զգում է ծննդյան Աստվածային հրաշք:

Ահա այսպես է բնորոշում այս իրողությունը երջանկահիշատակ Վազգեն Ա Հայրապետը. <<Կինը կզգա իր էության մեջ սարսուռը արարչագործության ու ծունկի եկած իր ծնած երեխայի առջև, կտեսնե անոր մեջ պտուղը Աստուծո շնորհաբաշխ ուժին և տեսիլքը կունենա նմանվելու Հիսուս Ծնող Սբ. Կույսին>>:

Սբ. Կույսը միշտ կատարելատիպն է եղել հայ մոր, հայ կնոջ: Հայ կինը, հայ մայրը միշտ էլ և՛ օրորոցային երգելիս, և՛ արտը ցանելիս, և՛ կիզիչ անապատներով գաղթելիս ու զենքով իր հայրենիքը պաշտպանելիս Սբ. Մարիամի օրինակն է ունեցել իր առջև:

Continue reading

Advertisements

ՄԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ՄՈԼՈՐԱԿ


This slideshow requires JavaScript.

Նոյեմբերի 29-ին Վայոց Ձորի թեմի առաջնորդարանում  հովանավորությամբ առաջնորդ  Աբրահամ եպիսկոպոս Մկրտչյանի և <<ՀՈՒՅՍ ԵՎ ԱՊԱԳԱ>>  երեխաների աջակցության և զարգացման բարեգործական հասարակական բարեգործական կազմակերպության հիմնադիր  նախագահ` Էլմիրա  Պողոսյանի նախաձեռնությամբ բացվեց  <<Մանկության մոլորակ>> խմբակը:

  Թեմի փոխառաջնորդ  Զարեհ վարդապետ Կաբաղյանն օրհնեց սրահը, ողջունեց ներկաներին, բոլորին փոխանցեց առաջնորդ Սրբազան Հոր օրհնությունները և կարևորելով խմբակի  գործունեությունը`  նախաձեռնողներին մաղթեց  ուժ և կորով :

Այստեղ արվում է ամեն ինչ մանկությունն առավել ուրախ ու պայծառ դարձնելու համար: Փոքրիկներին տրամադրվում են ինքնադրսևորման ամենաանվտանգ ու գունագեղ միջոցները` մատիտներ, գուաշներ, ծեփամածիկ (պլաստիլին) և այլ պարագաներ: Երկուսուկես տարեկանը լրացած յուրաքանչյուր երեխա կարող է դառնալ “Մանկության մոլորակի” լավագույն ընկերը:

Continue reading

ՈՐԿՐԱՄՈԼՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԲՂՋԱԽՈՀՈՒԹՅՈՒՆ


This slideshow requires JavaScript.

 

Նոյեմբերի 22-ին Վայոց Ձորի թեմի առաջնորդարանի ժողովների դահլիճում տեղի ունեցավ թեմի Երիտասարդաց միության հրավիրած սեմինար-քննարկումը, որի թեման էր 7 մահացու մեղքերից  որկրամոլությունը  և բղջախոհությունը:

Սեմինարի բանախոսն էր Տեր Կոմիտաս քահանա Տիգրանյանը, ով սեմինար-քննարկումն սկսեց աղոթքով: Տեր Կոմիտասը վկայակոչեց Սբ. Հովհան Ոսկեբերանի խոսքերը.  «Հագեցվածությունը մոտեցնում է ծերության, բթացնում է զգացումները, մթագնում է միտքը, կուրացնում է գիտակցության խորաթափանցությունը, բազմաթիվ հիվանդությունների պատճառ դառնում, առաջացնում է մեծ ծանրաբեռնվածություն և անհարկի պարարտություն»:
Սեմինարի ժամանակ քննարկվեցին հետևյալ հարցերը՝

1. Որկրամոլության հետևանքները,

2. Որկրամոլությունը հաղթահարվում է աղոթքով, պահքով, չափավորությամբ,

3.Բղջախոհությունը` թշնամի մարդուն:

Այս հարցերի շուրջ ակտիվ քննարկում սկսվեց` ներկաները հնչեցրին հետաքրքիր և տարբեր կարծիքներ:

Continue reading

ՇԱՏԻՎԱՆՔ


Շատին գյուղը հին հուշարձաններում չի հիշատակվում, ինչից ենթադրվում է, որ առաջ այն չի եղել: Նրա տարածքում նախկինում եղել են 2 այլ գյուղեր` Անգեղի ու Ոստինք, որոնցից հիմա միայն ավերակներ են մնացել:
Շատինում կան շատ պատմական հուշարձաններ: Շատիվանքը կամ Շատին վանքՇատանյա վանքՇատիկ անապատ,Շատինավանք, գտնվում է Եղեգիս գետի ձախ ափին: Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի` այն հիմնադրվել է 929-ին Սյունյաց Տեր Հակոբ եպիսկոպոսը Սմբատ իշխանի, նրա կին Սոֆյայի ու եղբոր` Սահակի աջակցությամբ: Այն եղել է խստակրոն ճգնարան-մենաստան: Այն մինչև 17-րդ դարը ենթարկվել է բազմաթիվ վերակառուցումների: 17-րդ դարի կեսին նույն տեղում նոր վանք է կառուցվել: Ներկայիս եկեղեցին կոչվում է Սբ. Սիոն, կառուցվել է 1655-ին ջուղայեցի վաճառական Մահտեսի Հակոբի (Հակոբ Ջուղայեցի) հովանավորությամբ, ում անունով դեռևս նրա կենդանության օրոք` 1661-ին, մարմարե խաչքար է ագուցված Սբ. Սիոն եկեղեցու արևմտյան դռան վերևում: Նա, թողնելով աշխարհիկ կյանքը, դարձել է վանքի միաբան` իր միջոցներով նպաստելով վանքի գործունեությանը:
Շենքը եռանավ բազիլիկ է, ներսում ունի 4 մույթեր, որոնց դիմաց` պատերի վրա, կան որմնասյուներ: Արևելյան աբսիդի 2 կողմում կան սովորական խորաններ: Արևմտյան, հարավային և հյուսիսային կողմերից ունի մուտքեր: Պատերի և խորանի մեջ բացվում է 8 լուսամուտ, արևմտյան կողմից ունի կամարակապ բացվածքներով սրահ: Պատերի արտաքին կողմը սրբատաշ քարից է, իսկ ներսից` փոքր անտաշ քարերով` կրաշաղախով: Պատերի մեջ օգտագործված են հին շենքի սրբատաշ քարեր, գերեզմանաքարեր, խաչքարեր:Ներսից թափված սվաղի որոշ մասերում երևում են որմնանկարների հետքեր` դիմանկարներ ու ծաղկանկարներ:

Քառակուսի պարիսպը շարված է լեռնաքարով, թույլ կրաշաղախով: Հարավային կողմից ունի 3 բրգաձև աշտարակ: Սրահաձև դարպասն արևմտյան կողմից է` շարված սրբատաշ քարերով: Դարպասի դիմաց պահպանվել է այժմ ցամաքած ջրմուղի ծորակը: Վանքն ունեցել է 90 միաբան: Մոտ 35 բնակելի շենքեր են կառուցված պարսպի ներսում, երկհարկանի, որոնց վերին հարկերը եղել են բնակարան և հյուրանոց, ստորին հարկերը` սեղանատուն, խոհանոց, ամբարներ և այլն: Վան¬քի բակում կան մեծ ջրամբարներ ու հացահատիկի հորեր:
Պարսպից դուրս` արևմտյան կողմում, գտնվում է ձիթհանը, ավերակ վիճակում, իսկ ձորակի ափին` ջրաղացի ավերակ շենքը: Այս ամենը խոսում է, որ վանքն ունեցել է տնտեսական հզոր արտադրություն:
Վանքի բարգավաճմանն են նպաստել ջրանցքը, կամուրջը, Նախիջևանն ու Սյունիքը Սևանի ավազանին կապող ճանապարհի վրա գտնվելը, սերտ կապերը Ջուղայի և Գողթն գավառի հետ: Այն եղել է նշանավոր գրչության կենտրոն: Այդ գործում մեծ ավանդ ունի Հակոբ Ջուղայեցին, ով գրել է շատ ձեռագիր գրքեր:

Շատինից 1,5 կմ հարավ գտնվում է Անգղի կամ Նահատակի մատուռը` Եղեգիս գետի փոքրիկ ձորակի աջ ափին: Այդ ձորակը կոչվել է նաև Անգղի ձոր:
Վարդանանց պատերազմից հետո` 451 թ., պարսիկների կողմից հետապնդվող հայ զինվորների երկրորդ մարտը տեղի է ունեցել Շատինից հարավ, Բերդաքար ամրոցի մոտ` Անգղ ձորում, իսկ երրորդ մարտը` Շատինից հյուսիս-արևելք, Ալայազ և Երդափին գետերի միախառնման վայրում, ուր հայ զինվորներից զոհվում են 300 հոգի: Այս մատուռը վերը հիշատակված մարտում ընկած զինվորների դամբարանն է, որը կառուցվել է 5-րդ դարում: Սակայն 5-րդ դարից պահպանվել են միայն բեկորներ` բազմիցս ենթարկվելով վերանորոգումների ու փոխելով իր սկզբնական ձևը: Պատերը շարված են  դեղնակարմրագույն ու գորշագույն տուֆի տաշված քարերով` կրաշաղախով:
Նահատակի մատուռից քիչ հեռու` դեպի արևելք, ձորի ձախ ափին, գտնվում է մեկ այլ` ուշ միջնադարյան մատուռ: Մատուռի շուրջը տարածվում է գերեզմանոց:
Շատին գյուղից 3 կմ հարավ` Եղեգիս գետակի վրա, գտնվում է Ծատուրի կամուրջը: Կառուցել է Շատիվանքի առաջնորդ Սարգիս վարդապետը 1666-ին: Այն լայնաթռիչք կամարով կամուրջ է եղել, շարված է կապտագույն բազալտով: Այժմ մնում է գետի աջ կողմում գտնվող մասը:
Շատինի մոտերքում`Եղեգիս թափվող վտակների վրա, կան նաև 3 այլ կամուրջներ, խաչքարեր, առանց արձանագրությունների կրոնական շինություններ, Աղվանք եկեղեցին:

 

ԳՐՉՈՒԹՅԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՎԱՅՈՑ ՁՈՐԸ


This slideshow requires JavaScript.

Նոյեմբերի 24-ին Եղեգնաձորի պատկերասրահում հանդիսավոր կերպով բացվեց <<Գրչության պատմությունը և Վայոց ձորը>> խորագիրը կրող ցուցահանդեսը, որի  բացումը վստահված էր Վայոց ձորի մարզպետ Էդգար Ղազարյանին:

Ցուցահանդեսը նվիրված էր հայ գրատպության 500-ամյակին: Ցուցադրությանը ներկայացված էին  Վայոց ձորի թանգարաններից  ու գրադարաններից բերված հազվագյուտ ձեռագրեր, հնատիպ գրքեր, մանրանկարներ, լուսանկարներ և այլն:
Ցուցահանդեսի նպատակը գրատպության  500-ամյակին նվիրված համապետական միջոցառումների մաս կազմելն էր, ինչպես նաև մարզի մշակութային կյանքի ակտիվացմանը, մարզի հարուստ մշակութային ժառանգության վերաբերյալ իրազեկության բարձրացմանը:

Ցուցահանդեսին ներկա էին Վայոց ձորի մարզպետ Է. Ղազարյանը, Վայոց Ձորի թեմի փոխառաջնորդ Տեր Զարեհ վարդապետ Կաբաղյանը,  փոխմարզպետ Մ. Հարությունյանը, քաղաքի մշակութային հասարակության ներկայացուցիչներ և ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներ:

Ցուցահանդեսի իրականացմանն աջակցել են Վայոց Ձորի թեմի առաջնորդ Տեր Աբրահամ եպիսկոպոս Մկրտչյանը և Պատմական միջավայրերի պահպանության Վայոց ձորի մարզային ծառայության պետ Մ. Դովլաթյանը:

Ցուցահանդեսը բաց է  մինչև դեկտեմբերի 4-ը:

Հասցե՝ Մոմիկի 1