Ցախաց քարի վանք


 

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ

Ցախաց քարը  (Ցաղաց քար, Աստվածածնի անապատ, Արեգունու Սբ. Գրիգոր, Սբ. Կարապետ, Ղոշավանք, Ցագանկար) գտնվում է Արտաբույնք համայնքից (նախկինում՝ Եղեգիս) 6-7 կմ հյուսիս-արևելք, Վարդենիսի լեռնաշղթայի  հարավային լեռնալանջին, ծովի մակարդակից 2080 մ բարձրության  վրա:

Ցախաց քարի վանք

                                                      Ցախաց քարի վանք

Ըստ Ասողիկ պատմիչի` վանքը հիմնված է «ի ձեռն Հոր Ստեփանոսի», 10-րդ դարի կեսերին, Աբաս Բագրատունու թագավորության ժամանակ (Երվանդ Լալայան, Ազգագրական հանդես, գիրք 26, 1916թ. , էջ17-118)։

Ցախաց քարի վանք. լուսանկարը՝ Տ. Սահակ քհն. Մարտիրոսյանի

Ցախաց քարի վանք. լուսանկարը՝ Տ. Սահակ քհն. Մարտիրոսյանի

Մոտ մեկ դար հետո` 1041թ., ըստ Ստ. Օրբելյանի, «Ցաղաց Քարը` բարձրահռչակ և սուրբ առաքինարանը, որտեղ 490 (1041թ.) Գագիկի թագավորության օրոք Վարդիկ անունով մի վանահայր առաջին սուրբ հայրերի հանգստարանում շինում է երկու պայծառ եկեղեցի, մեկը գմբեթահարկ` սուրբ Կարապետի անունով, մյուսը` թեքակտուր, հրաշալի կառուցվածքով» (Ստ. Օրբելյան, Սյունիքի պատմություն, էջ 282, Երևան, 1986թ.)։

Ցախաց քարի վանք

                                                                  Ցախաց քարի վանք

Վանական համալիրը բաղկացած է իրարից մոտ 200 մ Continue reading

Advertisements

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ


Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ

Անգնահատելի է Ստեփանոս Օրբելյանի ծավալած մշակութային գործունեությունը: Նա բազմաթիվ ձեռագրերի պատվիրատու, գրչության ու մանրանկարչության հովանավորող էր: Ստեփանոս Օրբելյանի  գործունեության մասին լավագույնս բնորոշում են հենց իր տողերը. «Ես ինքս խավար լինելով կամեցա ուրիշների համար լույս լինել»:

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ

Ստեփանոս Օրբելյանը և′ Սյունյաց մետրոպոլիտն էր, և′ Նորավանքի առաջնորդը:

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ

Սյունյաց աթոռի վերելքը շարունակվում է իր հաջորդի` Հովհաննես-Օրբելի ժամանակ, որը Իվանե հորեղբոր որդի Continue reading

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 11-ԻՆ ԱՐԿԱԶԻ ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ՎԱՆՔԻ ՈՒԽՏԻ ՕՐՆ Է


ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 11-ԻՆ ԱՐԿԱԶԻ  ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ՎԱՆՔԻ ՈՒԽՏԻ ՕՐՆ Է

Սեպտեմբերի 11-ին` Խաչվերացի տոնի օրը, Արկազի Սբ. Խաչ վանքի ուխտի օրն է:

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 11-ԻՆ ԱՐԿԱԶԻ  ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ՎԱՆՔԻ ՈՒԽՏԻ ՕՐՆ Է

Վայոց ձորի մարզի Վերնաշեն գյուղից 7 կմ դեպի արևելք գտնվում է Արկազի Ս. Խաչ վանքը (Թանահատի վանքից (Գլաձորի միջնադարյան համալսարանից) 2կմ արևելք), որը Վայոց ձորի նշանավոր ուխտատեղիներից է և պատմական աղբյուրներում հիշատակվում է 8-րդ դարից:

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 11-ԻՆ ԱՐԿԱԶԻ  ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ՎԱՆՔԻ ՈՒԽՏԻ ՕՐՆ Է

Վանքը կոչվում է Սուրբ Խաչ, քանի որ եկեղեցու հարավ-արևելյան ավանդատանն է ամփոփված Հիսուս Քրիստոսի խաչելության փայտի մասունքը:

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 11-ԻՆ ԱՐԿԱԶԻ  ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ՎԱՆՔԻ ՈՒԽՏԻ ՕՐՆ Է
Ինչպես ավանդվում է Հովհաննես Դրասխանակերտցի կաթողիկոս-պատմիչի, Ասողիկի և այլոց կողմից, երբ 7-րդ դարում Հերակլ Բյուզանդական կայսրը հաղթելով պարսիկներին և ազատելով Խոսրով արքայի կողմից գերեվարված խաչափայտը, իր բանակով անցնում է Հայոց աշխարհը։ Այստեղ նրան է Continue reading

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ


Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ

Ստեփանոս Օրբելյանը իր ժամանակի զարգացած և կիրթ անձնավորություններից էր: Եկեղեցական ու քաղաքական գործունեությունից բացի նա զբաղվել է գիտական-ստեղծագործական աշխատանքներով, որոնց մասին են վկայում նրա աշխատությունները` «Սյունիքի պատմությունը», «Ողբը» և «Ժամանակագրությունը»:

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ

«Սյունիքի պատմությունը» նրա կարևոր ստեղծագործությունն է, որտեղ շարադրել է Սյունիքի և Օրբելյանների տոհմի պատմությունը: Նման աշխատություն գրելու մտահղացումը Ստ. Օրբելյանը հիմնավորում է Սյունիքի և իր նախնիների պատմական հիշատակները փրկելու պատճառաբանությամբ: Հետևելով հայ պատմագրության մեջ արմատավորված ավանդույթներին՝ նա իր տոհմի` Օրբելյանների ծագումը ևս տանում է հին ժամանակները, հընթացս ներկայացնելով նաև ավանդություններ և Continue reading

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ


Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ   

13-րդ դարի վերջերին մոնղոլներն ընդունում են մահմեդականություն և նրանց հպատակ երկրներում սկսվում են կրոնական հալածանքներ քրիստոնյաների նկատմամբ, ծանրանում են հարկերը: Այս ժամանակ նոր ահազանգ է լսվում Կիլիկիայից: Հեթում Բ-ի ցանկությամբ և անմիջական ազդեցությամբ 1293 թվականին կաթողիկոս է ձեռնադրվում Գրիգոր Անավարզեցին /1293-1307/, որը շուտով սկսում է վարել բացահայտ լատինամետ քաղաքականություն:

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ

Նա չի սահմանափակվում միայն արտաքին արդուզարդի ընդօրինակմամբ, այլև հասնում է պատարագի ժամանակ բաժակի մեջ ջուր խառնելուն, նամակագրական կապեր է հաստատում Կոստանդնուպոլսի հունաց պատրիարքի հետ և այլն: Չնայած այս մասին Օրբելյանը տեղյակ էր, սակայն չի ցանկանում գժտությունների նոր դուռ բացել` նկատի ունենալով Կիլիկիայի քաղաքական անբարենպաստ վիճակը:

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ

Սակայն Օրբելյանի այս քաղաքականությունը ի զորու չեղավ կանխելու անցանկալի դեպքերի  հետագա ընթացքը: Շուտով Սյունիք է ժամանում Գրիգոր Անավարզեցու պատվիրակը` Կեսարիայի եպիսկոպոս Կոնստանդինը, որն իր հետ բերում է կաթողիկոսի նորամուծությունների ցուցակը և առաջարկը` ենթարկվելու և ղեկավարվելու դրանցով:

Վայոց ձոր. ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՆՎԻՐՅԱԼ ՀՈԳԵՎՈՐ ՀԱՅՐԵՐԸ

Օրբելյանը, անշուշտ, սպասում էր Անավարզեցու պատվիրակին և հավատացած էր, որ Continue reading