Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանի քարոզը՝ նվիրված Աշխարհամատրան Կանաչ կիրակիի և Նորավանքի ուխտի օրվան


«Ուրեմն դեն գցելով ամեն չարություն, մոտեցեք Նրան՝ Կենդանի Վեմին,
որը Աստուծո առաջ ընտրյալ և թանկագին է»:

Պետրոս առաքյալի սրտառուչ այս խոսքերը բնորոշում են այսօրվա՝ Աշխարհամատրան Կանաչ Կիրակիի խորհուրդը: Տակավին Տիրոջ Հարության այս հոգենորոգ օրերին Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին ոգեկոչում է աշխարհի առաջին եկեղեցու հիմնադրումը, որի Կենդանի Վեմը Հիսուս Քրիստոսն է: Նրա վրա հիմնվեց Աստուծո տունը՝ Սբ. Եկեղեցին՝ իբրև մարդկության փրկության ճշմարիտ գրավական, ինչպես ասում է Եսայի մարգարեն. «Ահավասիկ ընտիր վեմ եմ դնում Սիոնի մեջ, թանկագին անկյունաքար, և ով նրան հավատա, ամոթով չպիտի մնա»:

Վայոց Ձորի թեմի փոխառաջնորդ, Նորավանքի վանահայր


Սիրելինե՛ր, Ընդհանրական Ս. Եկեղեցին Աշխարհամատուռ է կոչվում, քանի որ այն առաջին աղոթավայրն է առաքյալների և առաջին քրիստոնյաների: Այն Վերնատունն է, ուր Վերջին ընթրիքին Հիսուս Քրիստոս հաստատեց Սբ. Պատարագի խորհուրդը, որով միայն կարող ենք հաղորդվել Իր հետ, ընդունել Իր Անապական Մարմինը՝ իբրև մեղաց թողության, իբրև փրկություն:

Աշխարհամատրան Կիրակին կանաչ է կոչվում՝ խորհրդանշելով բնության վերազարթոնքը, դրա նմանությամբ Քրիստոսի ճշմարիտ եկեղեցու ծաղկումն ու զարթոնքը: Այսօր Քրիստոսի Սբ. Եկեղեցու հիմնադրության փառապանծ տոնն է:
Ի՞նչ նշանակություն և խորհուրդ ունի այն մեզ համար:
Մարդկության փրկության և հավիտենական արքայության համար մեզ սրբելու, այս աշխարհի փորձությունները հաղթելու, Քրիստոսի Կենարար լույսով մեզ լուսավորելու առաքելությամբ է գործում եկեղեցին աշխարհի վրա:


Եկեղեցին Աստվածային տեսիլքի իրագործումն է աշխարհում, սակայն հավատ, իմաստություն և զոհողություն է պետք Աստվածային տեսիլքով հաստատվածը արժևորելու և ապրեցնելու համար, որովհետև եկեղեցիով է շարունակվում Աստվածային փրկագործությունը:

Կարդալ ավելին

Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանի քարոզը՝ նվիրված Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին


«Մի՛ վախեցեք նրանցից, որ մարմինն են

սպանում,բայց հոգին սպանելչեն կարող»:

(Մատթ. 10:28)

Ավետարանական այս պատգամը թող խորհուրդը լինի այսօրվա՝ Ապրիլի 24-ի, հայոց Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակի օրվա: Այսօր, նահատակաց հիշա­տակի ոգեկոչման այս սրբազան պահին, ազգովի խոնարհվենք նրանց անշիջելի հիշատակի առջեւ, տխրության ողբն ու աղաղակը վերափոխենք մխիթարու­թյան, որովհետեւ մեռան նրանց մարմինները, իսկ հոգիներն ապրում են հավեր­ժության մեջ: Այդ հոգիներն այսօր էլ մեզ հետ են, մեր մեջ, մեր կողքին: Եվ  չմոռանանք երբեք՝ «Արիւն մարտիրոսաց, սերմն քրիստոնեից»:

Ովքե՞ր էին նրանք, 1915-ի ցեղասպանության զոհերը: Նրանք մեր դրախ­տային պատմական հայրենիքում ապրող հայերն էին, որոնց երազները նման էին ապրիլյան ծաղկած այն ծառին, որն այդպես էլ, ծաղիկներով հանդերձված, այր­վեց: Նրանք հայրենիք ունեին, ուր ինչպես վաղամեռիկ բանաստեղծն էր երգում «Հոգիներուն կիջներ երազ մը բուրյան», ունեին օջախ, ունեին երգ՝ կոմիտասյան անլռելի երգ, որի ելեւէջներում իրենց շիտակ ու աստվածավախ կյանքի հմայքը կար: Նրանք՝ պարզ շինական, թե մտավորական, ապրում էին արարելով, վաս­տակելով հացն իրենց հանապազօր, մեկն իր ցորնաբույր ձեռքերի զորությամբ, մյուսն իր մտքի ուժով: Բայց այդ ժողովրդին վիճակված էր խաչի մի երկար ճա­նապարհ: Նրա կյանքի ուղին նման էր իր Տիրոջ կյանքին, եւ նա քայլեց այդ ուղիով դեպի Գողգոթա: Այն տեղահանությունների, սովի, ցավի, տառապանքի եւ վերջապես զոհաբերության ճանապարհն էր, զոհաբերության՝ «վասն հաւատոյ, վասն հայրենեաց»: Դա այն ճանապարհն էր, որով քայլեցին մեր աստվածասեր ու հայրենասեր նախնիները՝ ապավինելով հոգու անմահության ճշմարիտ գաղափարին: Վկայակոչենք Վարդանանց, որոնց նահատակությունը նրանց դեպի անմահության աոաջնորդեց: Հեշենք, թե ինչպես Վարդան՝ սրբացած զորավարն հայոց, Ավարայրի ճակատամարտից առաջ դիմեց հայ ժողովրդին, ասելով, որ մենք, թեեւ մարմնով երկրի վրա ենք, բայց երկնքում է մեր հոգին, ուր ոչ ոք չի կարող մերձենալ Քրիստոսի անձեռակերտ այդ շինվածքին: Նա պատգամեց հաստատուն լինել մեր ամենավստահելի Զորագլխի հավատքի մեջ, որ բնավ չպիտի մոռանա նահատակվողներին:

Կարդալ ավելին

ԱՎԵՏՈՒՄՆ ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾՆԻ


Յանուն Հօր և Որդւոյ և Հոգւոյն Սրբոյ.Ամէն:

<<Բարձրյալի զորությունը հովանի կլինի քեզ>>:
(Ղուկաս 1:35)

ԱՎԵՏՈՒՄՆ ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾՆԻ

Եվ աստվածային այս զորությամբ` Սուրբ Կույսից պիտի ծնվեր աշխարհի Փրկիչը: Ահա այս ավետիսն է տալիս Գաբրիել հրեշտակապետը Սուրբ Կույս Մարիամին, և այս հրաշալի իրողությանն է նվիրված Ավետման տոնը:
Մարիամ Աստվածածնի կյանքի մասին քիչ տեղեկություններ ունենք: Աստվածաշունչ մատյանից գիտենք, որ նա Աննայի և Հովակիմի դուստրն էր: Հայրը Դավիթ մարգարեի սերնդից էր, իսկ մայրը` ղևտացիների: Նրա ծնողներն արդեն շատ ծեր էին, բայց ամուլ էին, անզավակ: Հաճախ, պատմում է ավանդությունը, նրանք աղոթում էին Տիրոջը, որ զավակ ունենան: Աստված լսում է նրանց աղոթքը և պարգևում մի աղջիկ, որի անունը Մարիամ են դնում: Մարիամը մատաղ հասակից աչքի է ընկնում իր առաքինի վարք ու բարքով, խոնարհությամբ, իր հավատքով, Աստծու հանդեպ ունեցած նվիրումով: Այդ տարիքից նա ընծայվում է տաճարին, որից հետո նշանվում և ամուսնանում է Հովսեփի հետ: Նրանք ապրում էին Հրեաստանի Նազարեթ քաղաքում: Եվ ահա, երբ Մարիամն իր ամենօրյա աղոթքն էր առաքում Տիրոջը, Տիրոջ հրեշտակն այցելում է նրան և ավետում աշխարհի մխիթարության և հույսի, մարդկանց փրկության` Լույսի ծննդյան մասին, որ ինքը` Մարիամը պիտի աշխարհ բերեր, նա պիտի աստվածային սիրո սերմը կրեր իր մեջ և պտղաբերեր աստվածային գութի ծաղիկը: Ավետարանը նկարագրում է, որ Մարիամը նրան (հրեշտակին) տեսնելով, նրա խոսքերից շփոթվեց: Նա մտածեց` արդյոք ինքը արժանի˚ է այդ գերագույն պատվին, մի պահ թուլացավ, սակայն Արարիչ Աստված Մարիամին խորհելու ազատություն շնորհեց, որպեսզի ինքն իր նվիրական հավատով ընկալի աստվածային այս հրաշք եղելությունը: Ճիշտ է նկատել Լամարթինը.<<Երկյուղածների ազատությունը ուժեղների փառքն է>>:
Մարիամն իր բոլոր առաքինությունների հետ ունեցավ քաջություն` ընդունելու երկնային առաջարկը և մտովի մի պահ տեսավ ծնունդը, քարոզչությունը, չարչարանքները, խաչելությունն իր Զավակի: Մարիամն եղավ մայրը քրիստոնեության հիմնադրի և բնակարանը Աստծու: Աշխարհի փրկության աստվածային ծրագիրն իրականացավ Սուրբ Կույսի միջոցով:
Դեռևս Հին ուխտում, Աստված մարգարեների միջոցով հայտնել էր, որ փրկիչ պիտի ուղարկի մեզ, իր որդին պիտի կատարելապես մարդանա մեզ համար, որը պիտի ծնվի մարդկանց դուստրերից` ամենաանաղարտից, ամենասուրբ մի կույսից, Սուրբ Հոգու զորությամբ: Սակայն, առանց Մարիամի ինքնանվեր ընծայման, առաքինի կենցաղի և քաջության պիտի չիրագործվեր աստվածային ծրագիրը: Դրա համար ենք փառաբանում նրան, այնպես, ինչպես ասվում է Աստվածածնին նվիրված տաղերից մեկում. <<Հրեշտակների բոլոր դասերը քեզ գովաբանում են միշտ Սուրբ: Քո նման երջանիկ մայրը ոչ երկնքում կա, ոչ երկրում, որովհետև քեզնից ծնվեց Աստվածորդին, ո՜վ Սուրբ Կույս, անաղարտ մայր, գերազանց կույս, գովելի ես, գովելի>>:
Կատարյալ մայր, կատարյալ կույս. ինչ ենք զգում այս բառերն արտասանելիս.
1. Մոր դերն անչափելի է սերունդների դաստիարակության գործում և վճռական, ահա այս հանգամանքով Մարիամը, համարվում է քրիստոնեական բարոյականության կրողն ու փոխանցողը սերունդներին: Ասված է. <<Կինը իբրև մայր մշտնջենավորում է մարդկային ցեղը և իր շնչի տակ մեծացնում է ապագա մարդուն>>: Մի խոսքով, կինը մայրությամբ վեր է բարձրանում ու պսակավորվում ծննդյան հրաշքի լուսե պսակով: Ահա թե ինչպես է բնորոշում այդ իրողությունը երջանկահիշատակ Վազգեն Ա Հայրապետը. <<Կինը կզգա իր էության մեջ սարսուռը արարչագործության ու ծունկի եկած իր ծնած երեխայի առջև, կտեսնէ անոր մեջ պտուղը Աստուծո շնորհաբաշխ ուժին և տեսիլքը կունենա նմանվելու Հիսուս ծնող Սուրբ Կույսին>>:
2. Մայրության կատարելատիպը լինելուց զատ, Սուրբ Մարիամը եղավ կնոջ հասարակական դերը բարձրացող անհատ: Քրիստոնեությունից առաջ կինը մարդուն հավասար չէր ընդունվում: Աթենքում և Հռոմում կինը ստրուկի էր նման, գերմանացիների նախնիները ծախում էին իրենց կանանց, ինչպես պատմում է Տակիտոս պատմիչը: Չինաստանում կանայք համարվում էին անհոգի: Հնդկաստանում կանանց ողջ-ողջ թաղում էին իրենց մեռած ամուսիների հետ: Այսպես` կինը հին աշխարհում բարոյական, կրոնական և իմաստասիրական հայեցակետով նկատվում էր իբրև առարկա, իբրև հասարակության չնչին, ստորին մասնիկը: Քրիստոնեությունը սրբագրեց այս հայեցակետը և բարձրացրեց կնոջ դերը` շեշտելով, որ եթե առաջին կնոջ` Եվայի միջոցով մեղքը աշխարհ մտավ, ապա նրա արմատից ծնված նոր Եվան` Սուրբ Կույս Մարիամը միջոց դարձավ մարդկանց փրկության, եղավ մեր Փրկչի մայրը: Մեղքը սկսվեց Եվայով, փրկության առաքելությունը` Սուրբ Մարիամով: Խավարի հրեշտակը խաբեց Եվային` ասելով, թե աստվածներ պիտի լինեք, եթե արգելված պտուղն ուտեք, իսկ լույսի հրեշտակը Սուրբ Կույսին ավետեց` ասելով.<<Տերն ընդ քեզ է>>(Ղուկաս 1:28):
Մարիամով վերափոխվեց կնոջ դերը կյանքում, նրա հասարակական եւ ընկերային դիրքն ու նշանակությունը:
Մարիամով կնոջ դերի վերափոխությունը կայացավ նրա կյանքի օրինակով:
3. Սուրբ Մարիամը, օժտված լինելով կանացի առաքինությունների լույսով, ավանդեց բոլորին՝ նվիրում, սեր, հեզություն, հնազանդություն ու նաեւ քաջություն:
4. Սուրբ Մարիամը իր այս առաքինություններով, իր օրինակով կատարելատիպը եղավ հայ մոր, հայ կնոջ, հայ կույսի:
Հատկապես Մարիամի հեզությունը, բարությունն ու քաջությունը երբեք չպակասեցին հայ մորը: Ինչպես Մարիամը սրտագինս աղերսում էր իր Որդու խաչի առջեւ, այդպես էլ քանի՜-քանի՜հայ մայրեր իրենց որդիների զոհաեբերության ականատեսը դարձան:
Աստվածածնի Ավետման տոնը, մենք՝ հայերս, ոգեկոչում ենք իբրեւ մայրության տոն, որովհետեւ հայը միշտ մայրապաշտ է եղել, մեծագույն հարգանքով եւ սիրով է նվիրվել սերնդագործող սրբությանը՝ մորը: Անգամ իր հայրենիքն ու հոգեւոր կենտրոնն է մայր անվանել՝ Մայր Հայաստան, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին: Եվ պատահական չէ նաեւ, որ այս փառապանծ տոնը ոգեկոչում ենք ապրիլ ամսին: Ապրիլը հայի համար մեծ խորհուրդ ունի, ապրիլ, ապրել, կյանք ունենալ: Այդ կյանքը մայրն է տալիս:
Չմոռանանք, որ բազում ավերներ, կոտորածներ, վիշտ, ասպատակություն տեսած հայ ժողովուրդը վերականգնվել, վերածնվել է հայ մոր անսասան հավատի եւ նվիրման շնորհիվ նաեւ: Այո΄, ապրել է հայ մայրը արժանապատվորեն եւ ապրեցրել է արժանապատիվ սերունդ: Հայոց առյուծածին մայրերը առյուծներ են ծնել, ծնել են Վարդանանց, Ղեւոնդյանց, Վանի, Սասունի, Մուշի, Մուսա լեռան, Սարդարապատի, Արցախի քաջերին:
Սիրելիներ, հայ կնոջ միջոցով է հոգեփոխվում հայ ընտանիքը, իսկ ընտանիքը հիմքն է ազգի: Հայ կինը, հայ մայրը միշտ էլ, եւ՛օրորոցային երգելիս, եւ՛ արտը ցանելիս, եւ՛ կիզիչ անապատներով գաղթելիս ու զենքով իր հայրենիքը պաշտպանելիս, Սուրբ Մարիամի հեզության, բարության եւ քաջությանօրինակն է ունեցել իր առջեւ:
Մեր ժողովուրդը ծնել է բացառիկ կանայք, որոնց համար կյանքում օրինակ է եղել Ս. Մարիամը, եւ որոնց դերն անգնահատելի է պատմության մեջ: Հիշենք նրանցից մի քանիսին:
Խոսրովանույշ թագուհի – կինը Աշոտ Ողորմած թագավորի: Հեզության մարմնացում: Բարձրաշխարհիկ կին, որ, անտեսելով արքունի վայելքները, իջել էր հասարակության ցածր խավի մեջ եւ բարեգործություններ էր անում, հայտնի է «Գթած մայր Հայոցե անունով:
Զաբել թագուհի – կինը Հեթում թագավորի: Բարության ոսկե սափոր: Հիմնադիրն է Սսի հիվանդանոցների եւ ապավենը՝ կարիքավորների:
Սոսե Մայրիկ – կինը հայդուկապետ Սերոբ փաշայի: Սոսեն զենքը ձեռքին իր հերոս ամուսնու կողքին պաշտպանում էր հայրենին: Երկնքի չափ քաջությամբ էր շղարշված իր հոգին: Այստեղ տեղին է մեջ բերել հայ մեծ զորավար Գարեգին Նժդեհի՝ նրան բնութագրող խոսքը. <<Հայուհի, որին կարելի է ճանաչել հազարավոր օտարուհիների մեջ այն կնիքով, որ նրա ճակատին դրել է ձիգ դարերի տառապանքը, որը կարող է փոխարինել խաչափայտի Տիրամորը, ահա այս օրինակով հայ կինը ավելի հերոսուհի քան թախծության մայր պիտի լինի>>:
Ահավասիկ, սիրելինե΄ր, այս առաքինություններն ու արժանիքներն է փոխանցել Սուրբ Մարիամը հայ կնոջը, հայ մորը:
Սիրելի΄ հայ կանայք, մայրեր եւ քույրեր, Ապրիլի 7-ի՝ Սուրբ Աստվածածնի ավետման տոնի առիթով, շնորհավորում եմ ձեզ, ցանկանում քաջառողջություն, ամենալավն ու բարին, մաղթում եմ ձեզ ուժ եւ եռանդ՝ պահպանելու եւ սերունդներին փոխանցելու համար Աստվածածնից ձեզ առաքված հեզությունը, քաջությունը, բարությունը ու նաեւ մյուս քրիստոնեական առաքինությունները, որոնք ձեր էության զարդն են հանդիսանում:Մաղթում եմ ձեզ նաեւ հոգու գեղեցկություն, որն առավել պանծացնում, վեհացնում ու պայծառացնում է ձեզ:
Օրհնյալ լինեք, Սուրբ Աստվածածնի բարեխոսությանն արժանանաք եւ թող Բարձրյալի զորությունը ձեզ հովանի լինի: Այժմ եւ միշտ եւ հավիտյանս: Ամեն:

ԱՎԵԼԻՆ

ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ԵՐԱՇԽԱՎՈՐ՝ ՀԱՅՈՑ ԲԱՆԱԿ



ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ԵՐԱՇԽԱՎՈՐ՝ ՀԱՅՈՑ ԲԱՆԱԿ

Ազատ ու անկախ հայրենիք ունենալու երազանքն ամեն մի ժողովրդի մեծագույն իղձն է:  Հազարամյակներից եկող մեր անպարտելի ժողովուրդը` աշխարհակալներ, թագավորություններ ունեցած, ավերներ, ցեղասպանություններ տեսած մեր ժողովուրդն իր անկոտրուն հավատով ու կամքով կրկին իրագործեց իր գերագույն նպատակը` հասավ անկախության: Սակայն պատմության մագաղաթահոտ պրակները, նաև ներկայի հրամայականները փաստում են այն իրողությունը, որ անկախ հայրենիք ունենալու համար պետք է պայքարել:

Այդ պայքարը միշտ ուղեկցել է մեր ժողովրդին իր պատմության դժվարին ճամփաներին: Այդ պայքարի բոցերում են ծնվել հայոց դյուցազունները` հայ քաջերը, այն ընտրյալները, ովքեր առաջնորդել են մեր բանակը` ազատության, անկախության հայրենապահպանության բյուրավոր մարտերում: Հայոց բանակի արի զինվորներն իբրև սկզբունք միշտ որդեգրել են այն ճշմարտությունը, որը հստակ ձևակերպեց հայ նշանավոր զորավար Գարեգին Նժդեհը.  <<Ուժեղը  նա չէ,  որի  հաղթությունները ռազմական լինելով,  բարոյական  չեն>>:

ԱՎԵԼԻՆ

ԱՎԵՏՈՒՄՆ ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾՆԻ


Յանուն Հօր և Որդւոյ և Հոգւոյն Սրբոյ.Ամէն:

<<Բարձրյալի զորությունը հովանի կլինի քեզ>>:
(Ղուկաս 1:35)

ԱՎԵՏՈՒՄՆ ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾՆԻԵվ աստվածային այս զորությամբ` Սուրբ Կույսից պիտի ծնվեր աշխարհի Փրկիչը: Ահա այս ավետիսն է տալիս Գաբրիել հրեշտակապետը Սուրբ Կույս Մարիամին, և այս հրաշալի իրողությանն է նվիրված Ավետման տոնը:
Մարիամ Աստվածածնի կյանքի մասին քիչ տեղեկություններ ունենք: Աստվածաշունչ մատյանից գիտենք, որ նա Աննայի և Հովակիմի դուստրն էր: Հայրը Դավիթ մարգարեի սերնդից էր, իսկ մայրը` ղևտացիների: Նրա ծնողներն արդեն շատ ծեր էին, բայց ամուլ էին, անզավակ: Հաճախ, պատմում է ավանդությունը, նրանք աղոթում էին Տիրոջը, որ զավակ ունենան: Աստված լսում է նրանց աղոթքը և պարգևում մի աղջիկ, որի անունը Մարիամ են դնում: Մարիամը մատաղ հասակից աչքի է ընկնում իր առաքինի վարք ու բարքով, խոնարհությամբ, իր հավատքով, Աստծու հանդեպ ունեցած նվիրումով: Այդ տարիքից նա ընծայվում է տաճարին, որից հետո նշանվում և ամուսնանում է Հովսեփի հետ: Նրանք ապրում էին Հրեաստանի Նազարեթ քաղաքում: Եվ ահա, երբ Մարիամն իր ամենօրյա աղոթքն էր առաքում Տիրոջը, Տիրոջ հրեշտակն այցելում է նրան և ավետում աշխարհի մխիթարության և հույսի, մարդկանց փրկության` Լույսի ծննդյան մասին, որ ինքը` Մարիամը պիտի աշխարհ բերեր, նա պիտի աստվածային սիրո սերմը կրեր իր մեջ և պտղաբերեր աստվածային գութի ծաղիկը: Ավետարանը նկարագրում է, որ Մարիամը նրան (հրեշտակին) տեսնելով, նրա խոսքերից շփոթվեց: Նա մտածեց` արդյոք ինքը արժանի˚ է այդ գերագույն պատվին, մի պահ թուլացավ, սակայն Արարիչ Աստված Մարիամին խորհելու ազատություն շնորհեց, որպեսզի ինքն իր նվիրական հավատով ընկալի աստվածային այս հրաշք եղելությունը: Ճիշտ է նկատել Լամարթինը.<<Երկյուղածների ազատությունը ուժեղների փառքն է>>:
Մարիամն իր բոլոր առաքինությունների հետ ունեցավ քաջություն` ընդունելու երկնային առաջարկը և մտովի մի պահ տեսավ ծնունդը, քարոզչությունը, չարչարանքները, խաչելությունն իր Զավակի: Մարիամն եղավ մայրը քրիստոնեության հիմնադրի և բնակարանը Աստծու: Աշխարհի փրկության աստվածային ծրագիրն իրականացավ Սուրբ Կույսի միջոցով:
Դեռևս Հին ուխտում, Աստված մարգարեների միջոցով հայտնել էր, որ փրկիչ պիտի ուղարկի մեզ, իր որդին պիտի կատարելապես մարդանա մեզ համար, որը պիտի ծնվի մարդկանց դուստրերից` ամենաանաղարտից, ամենասուրբ մի կույսից, Սուրբ Հոգու զորությամբ: Սակայն, առանց Մարիամի ինքնանվեր ընծայման, առաքինի կենցաղի և քաջության պիտի չիրագործվեր աստվածային ծրագիրը: Դրա համար ենք փառաբանում նրան, այնպես, ինչպես ասվում է Աստվածածնին նվիրված տաղերից մեկում. <<Հրեշտակների բոլոր դասերը քեզ գովաբանում են միշտ Սուրբ: Քո նման երջանիկ մայրը ոչ երկնքում կա, ոչ երկրում, որովհետև քեզնից ծնվեց Աստվածորդին, ո՜վ Սուրբ Կույս, անաղարտ մայր, գերազանց կույս, գովելի ես, գովելի>>:
Կատարյալ մայր, կատարյալ կույս. ինչ ենք զգում այս բառերն արտասանելիս.
1. Մոր դերն անչափելի է սերունդների դաստիարակության գործում և վճռական, ահա այս հանգամանքով Մարիամը, համարվում է քրիստոնեական բարոյականության կրողն ու փոխանցողը սերունդներին: Ասված է. <<Կինը իբրև մայր մշտնջենավորում է մարդկային ցեղը և իր շնչի տակ մեծացնում է ապագա մարդուն>>: Մի խոսքով, կինը մայրությամբ վեր է բարձրանում ու պսակավորվում ծննդյան հրաշքի լուսե պսակով: Ահա թե ինչպես է բնորոշում այդ իրողությունը երջանկահիշատակ Վազգեն Ա Հայրապետը. <<Կինը կզգա իր էության մեջ սարսուռը արարչագործության ու ծունկի եկած իր ծնած երեխայի առջև, կտեսնէ անոր մեջ պտուղը Աստուծո շնորհաբաշխ ուժին և տեսիլքը կունենա նմանվելու Հիսուս ծնող Սուրբ Կույսին>>:
2. Մայրության կատարելատիպը լինելուց զատ, Սուրբ Մարիամը եղավ կնոջ հասարակական դերը բարձրացող անհատ: Քրիստոնեությունից առաջ կինը մարդուն հավասար չէր ընդունվում: Աթենքում և Հռոմում կինը ստրուկի էր նման, գերմանացիների նախնիները ծախում էին իրենց կանանց, ինչպես պատմում է Տակիտոս պատմիչը: Չինաստանում կանայք համարվում էին անհոգի: Հնդկաստանում կանանց ողջ-ողջ թաղում էին իրենց մեռած ամուսիների հետ: Այսպես` կինը հին աշխարհում բարոյական, կրոնական և իմաստասիրական հայեցակետով նկատվում էր իբրև առարկա, իբրև հասարակության չնչին, ստորին մասնիկը: Քրիստոնեությունը սրբագրեց այս հայեցակետը և բարձրացրեց կնոջ դերը` շեշտելով, որ եթե առաջին կնոջ` Եվայի միջոցով մեղքը աշխարհ մտավ, ապա նրա արմատից ծնված նոր Եվան` Սուրբ Կույս Մարիամը միջոց դարձավ մարդկանց փրկության, եղավ մեր Փրկչի մայրը: Մեղքը սկսվեց Եվայով, փրկության առաքելությունը` Սուրբ Մարիամով: Խավարի հրեշտակը խաբեց Եվային` ասելով, թե աստվածներ պիտի լինեք, եթե արգելված պտուղն ուտեք, իսկ լույսի հրեշտակը Սուրբ Կույսին ավետեց` ասելով.<<Տերն ընդ քեզ է>>(Ղուկաս 1:28):
Մարիամով վերափոխվեց կնոջ դերը կյանքում, նրա հասարակական եւ ընկերային դիրքն ու նշանակությունը:
Մարիամով կնոջ դերի վերափոխությունը կայացավ նրա կյանքի օրինակով:
3. Սուրբ Մարիամը, օժտված լինելով կանացի առաքինությունների լույսով, ավանդեց բոլորին՝ նվիրում, սեր, հեզություն, հնազանդություն ու նաեւ քաջություն:
4. Սուրբ Մարիամը իր այս առաքինություններով, իր օրինակով կատարելատիպը եղավ հայ մոր, հայ կնոջ, հայ կույսի:
Հատկապես Մարիամի հեզությունը, բարությունն ու քաջությունը երբեք չպակասեցին հայ մորը: Ինչպես Մարիամը սրտագինս աղերսում էր իր Որդու խաչի առջեւ, այդպես էլ քանի՜-քանի՜հայ մայրեր իրենց որդիների զոհաեբերության ականատեսը դարձան:
Աստվածածնի Ավետման տոնը, մենք՝ հայերս, ոգեկոչում ենք իբրեւ մայրության տոն, որովհետեւ հայը միշտ մայրապաշտ է եղել, մեծագույն հարգանքով եւ սիրով է նվիրվել սերնդագործող սրբությանը՝ մորը: Անգամ իր հայրենիքն ու հոգեւոր կենտրոնն է մայր անվանել՝ Մայր Հայաստան, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին: Եվ պատահական չէ նաեւ, որ այս փառապանծ տոնը ոգեկոչում ենք ապրիլ ամսին: Ապրիլը հայի համար մեծ խորհուրդ ունի, ապրիլ, ապրել, կյանք ունենալ: Այդ կյանքը մայրն է տալիս:
Չմոռանանք, որ բազում ավերներ, կոտորածներ, վիշտ, ասպատակություն տեսած հայ ժողովուրդը վերականգնվել, վերածնվել է հայ մոր անսասան հավատի եւ նվիրման շնորհիվ նաեւ: Այո΄, ապրել է հայ մայրը արժանապատվորեն եւ ապրեցրել է արժանապատիվ սերունդ: Հայոց առյուծածին մայրերը առյուծներ են ծնել, ծնել են Վարդանանց, Ղեւոնդյանց, Վանի, Սասունի, Մուշի, Մուսա լեռան, Սարդարապատի, Արցախի քաջերին:
Սիրելիներ, հայ կնոջ միջոցով է հոգեփոխվում հայ ընտանիքը, իսկ ընտանիքը հիմքն է ազգի: Հայ կինը, հայ մայրը միշտ էլ, եւ՛օրորոցային երգելիս, եւ՛ արտը ցանելիս, եւ՛ կիզիչ անապատներով գաղթելիս ու զենքով իր հայրենիքը պաշտպանելիս, Սուրբ Մարիամի հեզության, բարության եւ քաջությանօրինակն է ունեցել իր առջեւ:
Մեր ժողովուրդը ծնել է բացառիկ կանայք, որոնց համար կյանքում օրինակ է եղել Ս. Մարիամը, եւ որոնց դերն անգնահատելի է պատմության մեջ: Հիշենք նրանցից մի քանիսին:
Խոսրովանույշ թագուհի – կինը Աշոտ Ողորմած թագավորի: Հեզության մարմնացում: Բարձրաշխարհիկ կին, որ, անտեսելով արքունի վայելքները, իջել էր հասարակության ցածր խավի մեջ եւ բարեգործություններ էր անում, հայտնի է «Գթած մայր Հայոցե անունով:
Զաբել թագուհի – կինը Հեթում թագավորի: Բարության ոսկե սափոր: Հիմնադիրն է Սսի հիվանդանոցների եւ ապավենը՝ կարիքավորների:
Սոսե Մայրիկ – կինը հայդուկապետ Սերոբ փաշայի: Սոսեն զենքը ձեռքին իր հերոս ամուսնու կողքին պաշտպանում էր հայրենին: Երկնքի չափ քաջությամբ էր շղարշված իր հոգին: Այստեղ տեղին է մեջ բերել հայ մեծ զորավար Գարեգին Նժդեհի՝ նրան բնութագրող խոսքը. <<Հայուհի, որին կարելի է ճանաչել հազարավոր օտարուհիների մեջ այն կնիքով, որ նրա ճակատին դրել է ձիգ դարերի տառապանքը, որը կարող է փոխարինել խաչափայտի Տիրամորը, ահա այս օրինակով հայ կինը ավելի հերոսուհի քան թախծության մայր պիտի լինի>>:
Ահավասիկ, սիրելինե΄ր, այս առաքինություններն ու արժանիքներն է փոխանցել Սուրբ Մարիամը հայ կնոջը, հայ մորը:
Սիրելի΄ հայ կանայք, մայրեր եւ քույրեր, Ապրիլի 7-ի՝ Սուրբ Աստվածածնի ավետման տոնի առիթով, շնորհավորում եմ ձեզ, ցանկանում քաջառողջություն, ամենալավն ու բարին, մաղթում եմ ձեզ ուժ եւ եռանդ՝ պահպանելու եւ սերունդներին փոխանցելու համար Աստվածածնից ձեզ առաքված հեզությունը, քաջությունը, բարությունը ու նաեւ մյուս քրիստոնեական առաքինությունները, որոնք ձեր էության զարդն են հանդիսանում:Մաղթում եմ ձեզ նաեւ հոգու գեղեցկություն, որն առավել պանծացնում, վեհացնում ու պայծառացնում է ձեզ:
Օրհնյալ լինեք, Սուրբ Աստվածածնի բարեխոսությանն արժանանաք եւ թող Բարձրյալի զորությունը ձեզ հովանի լինի: Այժմ եւ միշտ եւ հավիտյանս: Ամեն:

Տեր Զարեհ վրդ. Կաբաղյան
Վայոց Ձորի թեմի փոխառաջնորդ, Նորավանքի վանահայր